תורה שבכתב אדער בעל פה

א. אויב די איז די גאנצע תורה בעצם א ווערק פון - טראסטבארע - מענטשן, דאן פארוואס קענען שפעטערדיגע חכמים וואס זענען מחדש זאכן אין די תורה, און זענען מסדר די הלכות לויט זייער צייט, פארוואס טארן זיי דאס נישט אפשרייבן?

מ'האט טאקע יא געשריבן. מ'רופט דאס גמרא.

ב. און אויב טאקע יא זיי טראסטן, דעמאלטס מיינט דאס אז זיי האבן געהאט בימיהם, די זעלבע תוקף ווי די נביאים.

חז"ל קענן נישט קאנקורירן מיט "כה אמר ה'". אויב דער נביא האט נישט געזאגט "כה אמר ה'" דאן האט ער נישט מער שטארקייט פון די שפעטער חכמים. [הגם, א נביא איז זיכער געווען גאר א ריכטיגער טראכטער, דאן דארף מען זיך מער רעכענן מיט זיינע ווערטער]

קודם שלום עליכם אני לי

אויף די ערשטע זאך וואס דו האסט געענטפערט אז דאס איז טאקע גמרא, איז אבער מיין קשיא געווען, פארוואס טאקע האט מען קודם נישט געטארט אפשרייבן די זאכן וואס שטייט אין גמרא? פארוואס האט מען געדארפט צוקומען צום גאנצן היתר פון רבי יהודה הנשיא, פון עת לעשות לה'?

פארוואס האט מען געדארפט צוקומען צום גאנצן היתר פון רבי יהודה הנשיא, פון עת לעשות לה?

דער בעסטער וועג וויאזוי א תלמיד זאל מקבל זיין פון א רבי, איז דורך לערנן פון איהם פנים מול פנים. דער תלמיד זעהט דעם רבי'נס געזיכט אויס דרוקן, ער הערט זיינע טענער, אויב וויל דער רבי שטארק ארויס הייבן א נקודה זאגט ער דאס מיט א העכרן אדער שטערקרן קול. אויך וועט דער רבי איבער פרעגן דעם תלמיד וויאזוי ער האט דאס פארשטאנען וועט דער רבי קענן פאר-רעכטן דעם תלמיד'ס טעותים.
משא"כ ביים אפשרייבן, קען מען סאך גרינגער זיך טועה זיין וואס דער שרייבער האט געמיינט, און ס'איז נישט דא ווער ס'זאל איהם אויפקלערן אויף זיין טעות, נאך דערצו דעמאלטס ווען טינט מיט פאפיר זענען געווען א טייערע זאך, האט מען נישט געקענט צופיל אין צוברייט אויסדרוקן.
דער אמת איז, אז אפילו מיטן מקבל זיין איש "מפי" איש קען אויך ארויס קומען מיספארשטענדענישן, אבער מפי כתב איז דער מעגליקייט פאר טעותים פול פאכיג מער.
אויב אבער די תורה איז אין געפאר פון אינגאנצן פארגעסן ווערן, דאן איז דאך זיכער בעסער דאס אראפ שרייבן.

נאך א סיבה פאר וואס ס'האט זיך פארלאנגט א לעבעדיגן רבי'ן איז כדי מ'זאל האבן א מוסטער, א מאדעל. פון ליינען אז פארשעמען א צווייטן איז א געפערליכע זאך פילט מען דאס נישט אין די ביינער אזוי ווי ווען מ'זעהט ווי אזוי דער רבי איז גאר שטארק מקפיד אויפן אנדערנס געפילן און אן אנדערענס כבוד. די זעלבע זאך איז מיט הלכות. ווען מ'זעהט דעם רבי'ן מקפיד זיין אויף דקדוקי מצוה ווייל ס'ברענט דעם רבי'ן צו טוען דעם "רצון" השם, ברענגט דאס אז דער תלמיד זאל אויך באקומען א די געפיל פון זיין נכנע צום אייבישטען'ס מצות.

חכם אני לי

איך וויל קודם זיין קלאר צו איך פארשטיי וואס דו זאגסט, ממילא וועל איך איבער חזר'ן. דו האלטסט אז בעצם איז טאקע נישט דא קיין איסור אפצושרייבן אלע פרטים און הלכות פון די תורה, נאר לתועלת הענין כדי עס זאל האבן דעם תוקף וואס א רבי ותלמיד האבן, האט מען מחליט געווען עס נישט אפצושרייבן. און לכאורה איז דאס שוין אזוי זייט משה רבינו, ווייל איך זעה דאך אז ער האט אויך נישט אפגעשריבן נאר די בעסיקס, און די איבעריגע האט ער געלאזט די רבי'ס אויסלערנען פאר זייערע תלמידים.

משא"כ ווען עס איז געקומען א זמן וואס די תורה האט אנגעהויבן פארגעסן צו ווערן [אדער עכ"פ עס איז געווען א חשש אויף דעם] איז אוודאי אז דער בענעפיט פון א רבי ותלמיד שטייגט נישט איבער דאס געדענקן די תורה, ממילא האט מען עס יא אפגעשריבן.

איז מיין שאלה צו דיר אזוי:

וויאזוי טאקע איז עס צוגעקומען צו א מצב אז מ'האט אנגעהויבן פארגעסן די תורה? צו איז פשט אז דער סיסטעם פון רבי ותלמיד ארבעט נישט אזוי גוט?

און אויב טאקע מוז אזוי זיין בהכרח אין די טבע, אז אפילו א זאך וואס א גאנצע אומה היט אפ, זאל בהמשך הזמן זיך טראנספארמירן, און די אריגינעלע וועג וועט פארגעסן ווערן, איז דאך דאס געווען מתחילה דעם אויבערשטנ'ס פלאן. און צוליב דעם לכאורה האט מען אפגעשריבן די תורה, אז פון דעם זאל מען זיך בשום אופן נישט רירן, און מען זאל פרובירן ארויס צו נעמען פון דעם די פרטים.

אלא מאי, ווילסטו טענה'ן אז די וועג וויאזוי מען לערנט ארויס פון די תורה, האט מען אנגעהויבן צו פארגעסן, און דאס האט רבי געוואלט אפהיטן, אז מאי אהני לן רבנן, ער האט דאך דאס אויך נישט אפגעשריבן. היינט ווייסן מיר דאך בכלל נישט דעם סיסטעם. עס איז דאך אויך פארגעסן געווארן.

איז וואס, זעמיר געבליבן מיט נאך א תורה, פול מיט הלכות און פרטים.

ציגעלע
וויאזוי טאקע איז עס צוגעקומען צו א מצב אז מ'האט אנגעהויבן פארגעסן די תורה? צו איז פשט אז דער סיסטעם פון רבי ותלמיד ארבעט נישט אזוי גוט?

אני_לי
מ'האט פארגעסען וועגען אומציוויליזיטער פרימיטיווע עלעמענטן וואס האבן נישט פארגינען אז ס'עקזעסטירט א פאלק וואס רופט זיך יודן (א חידוש פאר זיך) און האבן זיי אויס-געטיילט צרות צרורות דורכ'ן צווינגן זיי אנצונעמן זייער גלויבן אין זיי דערקוטשן די יארן אויב נישט. זיין האבן די יודן צוזייעט און פארשפרייט בארבע כנפות איז די רבי לתלמיד ממילא בטל געווארן.

ציגעלע
אלא מאי, ווילסטו טענה'ן אז די וועג וויאזוי מען לערנט ארויס פון די תורה, האט מען אנגעהויבן צו פארגעסן, און דאס האט רבי געוואלט אפהיטן, אז מאי אהני לן רבנן, ער האט דאך דאס אויך נישט אפגעשריבן. היינט ווייסן מיר דאך בכלל נישט דעם סיסטעם. עס איז דאך אויך פארגעסן געווארן.

אני לי
נאכאמאל. מיט אפשרייבן אליינס קען מען קיין תורה נישט איבער געבען נאר מ'דארף האבן רבי לתלמיד אויך. אן רבי לתלמיד פארלירט דאס די ארגינעלקייט. און וועגען דעם טאקע האט מען געמאכט א חתימת התלמוד.

הרב אני לי

איך וויל פארשטיין דיינע ווערטער, אויב מיינסטו צו זאגן אז דאס וואס מ'האט אנגעהויבן פארגעסן די תורה, און די אלע מחלוקת'ן און חילוקי דעות האט זיך אנגעהויבן אין גלות, אויב שטימט דאס טאקע, דאן ביסטו גערעכט. (ווען איז רבי געווען?).

איז אבער די שאלה וואס טוט מען אין אזא פאל, א חלק פונעם גרויסן פלאן איז געווען אז מ'וועט פארשיקן די אידן אין גלות - עס ווערט אפילו געמענשאנט אין די תורה - סא וואס איז דער חשבון, וויאזוי וועלן אידן געדענקן די תורה אין גלות? אויב וועסטו מיר זאגן דורך די גמרא, ווייס מיר דאך שוין אז פון גמרא אליין ווייסט מען אויך גארנישט.


אין די צווייטע זאך וואס דו שרייבסט, קוקט אויס אז דו זאגסט אויך אז פון די גמרא קען מען זיך נישט אויסלערנען דעם סיסטעם, מען קען עס נאר לערנען דורך רב ותלמיד. און צוליב דעם האט מען געמאכט א חתימת התלמוד. נו וואס איז דער אויפטוה? מיין קשיא איז געווען אויף למעשה, נישט קיין רב ותלמיד, נישט קיין גמרא וואס מען פארשטייט וויאזוי צו לערנען. זיי יא חוסם, זיי נישט חוסם, ווי כאפט די נפקא מינה היינט?

ציגעלע*:namespace prefix = o />

"מען הערט אמאל פון מענטשן דעם אויסדרוק 'תורה מפי הקב"ה', וואס גיט דעם איינדרוק כאילו די חמשה חומשי תורה איז דעם אויבערשטנ'ס ווערטער אליינס. אבער באמת ווייס מיר דאך, אז נאר די עשרת הדברות האט דער אויבערשטער געזאגט, און די איבעריגע תורה איז משה'ס ווערטער."

כ,ווייס נישט ווער איז "מיר".
מיר, כלל ישראל, ווייסן וואס ס,שטייט אין די גמרא און געפאסקענט אין רמב"ם, אז ווער ס,זאגט אז משה רבינו האט געזאגט איין ווארט פון זיך אליין איז א כופר רחמנה ליצלן.

די גמרא און דער רמב"ם מיינען צו זאגן, אז משה האט עס נישט געזאגט מדעת עצמו, נאר ער האט אלעס געהערט פונעם אויבערשטן אין די פערציג טעג וואס ער איז געווען אויפ'ן בארג. אבער דאס איז זיכער לכו"ע אז די אידן האבן נישט געהערט די תורה פונעם אויבערשטן אליינס. ווער עס זאגט אז יא, איז א כופר רחמנא ליצלן, ווייל אין די תורה שטייט קלאר אז די אידן האבן געבעטן אז משה זאל רעדן און נישט דער אויבערשטער, און דער אויבערשטער האט זיי נאכגעגעבן.

און די זעלבע זאך איז מיט די אנדערע נביאים וואס האבן געזאגט זאכן בשם דעם אויבערשטן מיט "כה אמר ה'", עס מיינט נישט אז די אידן האבן עס געהערט פונעם אויבערשטן, אבער וויבאלד דער נביא האט עס געזאגט, האט עס דעם זעלבן תוקף.