פארוואס איז טונקל ביינאכט ?

געשמאקער, מצידך האסטו עס זייער שיין באשריבן, עס האט הענט און פיס און אלע איברים. דער קשיא איז נישט קיין נייע, און עס קען געפרעגט ווערן אויף פארשידענע אופנים. איין זאך וואס דו האסט בכלל נישט דערמאנט אין דיין גאנצע קשיא, איז דאס וואס כ'האב שוין געשריבן אינעם טובים מאורות אשכול, אז די וועלט (באלי - גלאוב) איז ארומגענומען מיט לופט - האריזאנט, און א ביליאן (ביליאן איז א ביליאנסטל פון א ביליאנסטל פון וויפיל עס איז באמת) מייל העכער די וועלט געפונט זיך נישט אזא אבייעקט ווי לופט. די לופט באדעקט די ערד א היפשע חלק (לאמיר זאגן אפאר טויזנט מייל) העכער די ערד. אן קיין לופט וואלט די עראפלאן נישט געקענט פארן. איז אזוי, אוודאי איז די רעפלעקציע חלק וואס דו שרייבסט א וויכטיגע יסוד אין דיני ליכטיגקייט. אבער דאס איז נישט אלעס!, להמחיש את העין, ווען עס זאל זיין א נעפל און דו וועסט שיינען מיט א פלעשלייט אויפן הימל וועסטו יא זען ווי די לופט ווערט ליכטיג. דאס וואס ווען עס איז נישטא א נעפל זעט מען עס נישט איז ווייל די לופט איז צו שטארק קעגן די מאגערע פלעשלייט, און האט נישט קיין רעפלעקציע פון דעם. די ריזיגע לאמפן וואס שיינען אסאך מאל אויפן הימל און דרייען זיך ארום (ביי מסיבות אין וומסב"ג ווערט עס צומאל גענוצט) וועט מען זען געהעריג אין די לופט אן קיין נעפל אויך! ועכשיו אל העיקר. וועסט נישט קענען טון וואס איך הייס דיר, אבער משל דיך אויס אז עס קען ווערן געטוהן. נעם א גלאוב פון א פיס גרויס, נעם עס ארום מיט א נעפל פון דריי אינטשעס דיק. גיי אין גאר א טונקעלע פלאץ נעם א פלעשלייט און שיין פון דער הייעך אויף איין העלפט דערפון. אוודאי וועט איין העלפט זיין אינגאנצען לעכטיג און איין העלפט (וואס דו זעסט נישט) זיין אינגאנצען טונקל. דאס איז נישט אלעס. בערך א האלבע אינטש [פון די נעפל!, נישט פון די ערד] נאכדעם ווי עס ענדיגט זיך די חלק האור, און עס גייט שוין רינדעכיג אריין צו די חלק החושך וועט אויך זיין לעכטיג כאטש עס זעט נישט די פני הפלעשלייט און עס באגעגנט זיך נישט דערמיט. און יענע האלבע אינטש וועט געזען ווערן אויך דורך די מענטשן וואס וואוינען א אינטש נאך די האלבע אינטש (מען רעדט דאך דא פון א גלאויב וואס וואוינען מענטשן דערויף), אבער ביי זיי וועט נאר געזען ווערן אז עס איז לעכטיג ביי די עק הימל, אבער נישט אז ביי זיי איז לעכטיג. פארוואס וועט די האלבע אינטש זיין לעכטיג? ווייל יענע האלבע אינטש פון די נעפל זעט דאך יא די פני הפלעשלייט, ווארום די באלי פון די נעפל איז דאך גרעסער און דיקער ווי די באלי פון די גלאוב. וועלן די מענטשן פון יענע האלבע אינטש טאקע נישט זען די פני הפלעשלייט, אבער עס וועט זיין ביי זיי לעכטיג פון די ליפט. נעם אינאכט אז נאר די נעפל שיינט, אבער די לופט וואס איז שוין העכער די נעפל שיין נישט. ווייל עס האט נישט אויף וואס חל צו זיין. עד כאן המשל. (אגב: די חלק ההאלבע אינטש ווערט אנגערופן אין די פוסקים "נשף".) די זון איז א זאך וואס איז זייער זייער שטארק, מען דארף נישט צוקומען צו א נעפל אז זיין ליכטיגקייט זאל זיך אנזען, און אויך דארף מען נישט צוקומען צו קיין לופט אויב עס איז דא א רעפלעקציע, כלומר פאר די וואס זען די פני החמה. ווייל כאטש עס איז זייער ווייט איז עס מער שטערקער ווי ווייטער. אבער עס דארף יא צוקומען צו לופט אויב זעט מען נישט די פני החמה. די חלל הבריאה פארמאגט נישט קיין לופט. ווען עס איז ביי אונז נאכט זען מיר די האריזאנט העכער אונזערע קעפ, און אויך די חלל הבריאה העכער די האריזאנט, אבער מיר גייען נישט זען די זון שטראלן ביי די צוויי זייטן רעכטס און לינקס פון די וועלט לכבוד דעם וואס די זון שיינט אויף די אנדערע חלק וועלט. ווייל קיין שטראלן עקזיסטירט נישט אן קיין לופט. און כאטש די חלל הבריאה זעט די פני החמה וועט עס אבער אונז נישט מגלה זיין. ווייל ער האט נישט וויאזוי! דער חלל הבריאה ווערט נישט לעכטיג ווייל עס האט נישט קיין רעפלעקציע! ווי עס וועט יא זיין לעכטיג אפילו עס ווערט נישט געזען די פני החמה, איז א קליינע חלק (קליין לגבי די וועלט) נאך די לעצטע שטיקל ערד וואס זעט נאך די פני החמה. ווייל דארט וועט עס לעכטיג ווערן פון די לופט וואס זעט די פני החמה, און די לופט איז נישט אנדערש ווי די ערד, עס קען געהעריג לעכטיג ווערן ווייל עס איז א רעפלעקטישע אבייעקט.

עיין בספר הברית ח"א מאמר ד' פרק ה'
איך וועל האבן מער צייט וועל איך עס אראפ ברענגן,

יישר כוח פאר געשמאקער און פאר דעת, איך מוטשע זיך גראדע שוין זייער לאנג איבער די קשיא, און ברוך השם, כאב באקומען א באגענונדיגע תירוץ, נאך אמאל יישר כוח.

יישר כוח דעת, זייער שיין געענטפערט.

[איך האב געוויסט אויך ד עם ענטפער נאר האסט מיך אויסגעכאפט..]

בקיצור ואס דו זאגסט איז איין ווארט:

אין הכי נמי די חלל הבריאה לייכט נישט, אבער די לופט וואס איז ארום די וועלט לייכט יא.

איז די שאלה וויאזוי. וועל איך מיטטיילן וואס כ'אב אמאל געליינט ערגעץ וואו פון נאסא, אז בערך צוויי הונדערט מייל העכער די ערד -דארט וואו עס באקומט דעם צונאמען "ספעיס" - איז שוין מער נישטא די כוח פון גראוויטי ,  ד"מ די לופט ווערט מער און מער שיטער וואו העכער עס איז, עס פארלירט די חלק האקסיזשען וואס ערמעגליכט צום אטעמען, אזוי אז ביי 200 מייל העכער דעם ערד פלאך איז שוין ממש נישטא גארנישט. [די ראקעט נעמט 9 מינוט ארויפצופארן צום ספעיס, אויף איר שנעלקייט פון 22.015 מייל פער מינוט. דאן קען זיך עס אפרייסן פונעם ברענשטאף טאנק און עס שוועבט ארום אם קיין דאגות פון צוריקגעשלעפט ווערן צום כדור הארץ. ]

די סיבה איז ווייל די לופט איז צאמגעשטעלט פון עטליכע באשטאנדטיילן, די באשטאנדטייל וואס הייסט "אקסיזשען" איז די שווערסטע און די געדעכטסטע. דערפאר ווערט דאס די מערסטע צוגעצויגן צום ערד וואס ציהט אלעס צו זיך. פונקט ווי די "עפר" אדער "מים" וואס פאלט כסדר אויף אראפצוה צום מרכז הארץ ווייל עס איז די שווערסטע ממילא האט עס די מערסטע אפעקט פון די כוח הגראוויטי. אזוי אויך די חלק האקסיזשען וואס איז שווערסטע פון די "רוח" פאלט אויף אראפ. און דערפאר גייט "אש" אויף ארויפצו ווייל עס פארמאגט שוין נישט דעם 'שווערן' אקסיזשען דערינען און עס ווערט זייער לייכט אין געוויכט.

אט דער דערמאנטער באשטאנדטייל "אקסיזשען" איז זייער געדעכט, ענליך צו א 'דבר גוש', און דאס איז דער חלק פון די לופט וואס איז יא מקבל די ליכטיגקייט און עס קען לייכטן. א פייער ברענט נאר אויב ס'יז דא אקסיזשען. [צינד אן א מעטש דעק עס איבער מיט א קאפ וועט זיך עס תיכף אויסלעשן] די פייער ציהט אריין אלע ארומיגע אקסיזשען פון די לופט, עס ברענט אויס די אקסיזשען און עס ווערט פארוואנדלט אין לייכטע "אקסיזשען פרייע" לופט וואס יאגט זיך אויף ארויף. די חלק הפלא איז אז פייער איז טאקע ליכטיג מכוח די סיבה.
און דאס איז דער סדר פון די ד' יסודות אנגעהויבן פון די גרינגסטע : אש רוח מיים עפר. 

יעצט שטימט עס כמין חומר.






 

מענין לענין. עס וואלט געווען אינטערעסאנט ווער עס קען דאס מסביר זיין, לויטן מציאות.

א סוגיא פאר זיך, פארלאנגט אן אשכול נפרד. אבער אשדי ביה נרגא.

לפי עניית דעתי איז ביידע אמת. סיי אז חושך איז א בריאה בפני עצמו, און סיי א העדר האור.

בעפאר, וועל איך פרעגן פארקערט, אור איז א בריאה בפני עצמו אדער א העדר החושך ?

דהיינו דאס איז קלאר ולית מאן דפליג אז חושך קומט בהעדר האור, ווען מען לעשט אויס די לייט איז טונקל, קלאר אזוי, און מען דארף גארנישט טון עפעס א מעשה עס זאל ווערן טונקל, עס הערשט אין די בריאה אין די אטמאספער א כסדרדיגע חשכות, והארץ היתה תהו ובהו 'וחושך'. און ווי נאר די זון קומט אויף אדער מען צינדט אן א ליכט ווערט ליכטיג, ווייל דו האסט עפעס געטון א מעשה אוועקצונעמען די כסדרדיגע חשכות. די חשכות אין די בריאה קען מען מער פארשטיין צווישן די ערשטע צוויי תגובות אין דעם אשכול.

מעתה איז שוין פארענטפערט געווארן מיין קשיא, אודאי איז אור א בריאה, אויף צו אוועקנעמען חשכות דארף מען זיך משתמש זיין מיט די בריאה פון אור. נאר אנדערש ווי די אור איז די חושך כסדר דא אין די חלל מען דארף נישט טון עפעס ספעציעל צי מאכן טונקל, עס קומט בהעדר האור.

לפי זאת ההנחה, לאזט זיך טראכטן, ייתכן אז בהעדר האור ווערט 'עפעס'. אבער פארוואס זאל דען ווערן דווקא 'חושך'. כלומר נצייר לעצמנו "נאס און טרוקן" , טרוקנקייט איז א העדר רטיבות אדער א בריאה בפני עצמו. זיכער איז עס א העדר הרטיבות ווייל דער מושג פון טרוקנקייט איז נישט חל אויף גארנישט, עס איז בלויז א כינוי צו זאגן אז ס'יז "נישט נאס" . גיס אויס וואסער אויפן טיש, איז דער טיש א נאסער טיש. וויש עס אפ , איז עס א בלויזער "טיש", נישט קיין 'טרוקענער טיש'. דאס הייסט אז טרוקן שלאגט זיך נישט דוקא מיט נאס, עס דייט נאר אן אז ס'יז נישט נאס.
 משא"כ דער מושג פון חושך איז דוקא יא קעגנגעזאצט צו ליכטיגקייט ,ויבדל אלקים בין האור ובין החושך,  ווייל ווען ס'יז נישט ליכטיג, בהעדר האור ווערט 'עפעס אנדערש' , וואס? חושך. איי פארוואס דוקא חושך ?
ווייל 'בהעדר האור' קומט תיכף אויף דער קעגנער 'בריאה' פון חושך. פונקט ווי אור איז א בריאה אזוי אויך איז חושך א בריאה, און זיי קענען נישט משמש זיין בערבוביא נאר בהעדר פונעם אנדערן.