היסטארישער אוצר אין שטוב פין סאטמאר רבי'ן אויף יוז סטריט

די אופן המציאה איז נישט נוגע דא, איך וועל נאר צוקומען צו דעם וואס מען האט געטראפן.

8 העפטן חידושי תורה פון די ל' יארן (על התורה).

אסאך צווארפענע צעטלעך פון חידושי תורה וחידושי סוגיות.

אסאך סוגיות וחידושי תורה וואס רבינו שליט"א האט פארצייכנט וואס ער האט געהערט פונעם טאטן ז"ל.

א כת"י פון ברך משה ווי ער האט פארצייכנט א תורה פון רבין ז"ל אין שעראן ספרינגס אין די כ' יארן.

2 היסטארישע הורמנא'ס פינעם שאפרענער רב ז"ל אין פין טשאקווער רב ז"ל. (דאס איז לפי הידיעה די איינציגסטע כתב הורמנא פון שאפראנער רב, ווייל ער פלעגט נישט געבן קיין הורמנא פאר קיינעם, און ביים רבין שליט"א שרייבט ער אז קענענדיג דעם זיידן דעם עצי חיים, און ער האט געזען די הורמנא פון טשאקעווער רב, איז ער געווארן נייגעריג צו זען צו התורה מחזקת על אכסניא שלה, און ער שרייבט דארט דעם לשון אז ער גייט ארויס מגדרו צו געבן א הורמנא זעענדיג זיין געוואלדיגע גאונות ובקיאות).

הסכמות אויף זיינע חידושים פון הגאון בעל שבט הלוי שליט"א, ולהבחל"ח הגאון בעל מנחת יצחק, והגאון בעל עטרת יהושע ז"ל. (אלעס אין די ל' יארן)
בריוון מיט זיין שווער דער ווישנציער רבי שליט"א בריווען מיט זיינע שוואגערס דער סקווירא רבי מיט בעלזא רבי
און נאך אינטערסאנטע זאכן.

באזוכנדיג אין "די אידישע וועלט" האב איך געזען אז איך האב פארזען געוויסע זאכן, בין איך מעתיק ווי דארט באריכטעט

וויליאמסבורג: אין ליכט פון די רענאוואציעס בבית אדמו"ר מהר"א מסאטמאר אויף היוז סט. איז וואונדערליך אנטדעקט געווארן גאר טייערע און ווערטפולע חפיצים וועלכע זענען מיסטריעז פארשוואונדען געווארן פאר באלד דרייסיג יאר פון ווען דער רבי האט זיך געצויגען קיין קרית יואל אנצונעמען דאס ארטיגע רבנות.

עס רעדט זיך פון א פריוואטע זאמלונג פון כ"ק אדמו"ר מסאטמאר רבי אהרן טייטלבוים שליט"א בן מרן הברך משה מסאטמאר זצ"ל וועלכער האט אלס אינגערמאן זייענדיג דער סיגוטער רב פון וומ"ס געוואונט אויף 152 היוז סט. העכער דעם סיגוטער ביהמ"ד, מיט די צייט זענען די זאכען באהאלטן געווארן און שפעטער פארפאקט געווארן מאין רואה ביז מיט דריי וואכען צוריק ווען עס איז אונטערגענומען געווארן רענאוואציעס אויף די דירה און די אנטיקען זענען אפגעשוינט געווארן פון מיסט (!) דורך א נייגעריגער חסיד.

דער זאמלונג איז כולל צווישען אנדערע;
1) דער ערשטער שטעקן פון אדמו"ר הברך משה אלס סיגעטער רב
2) די אריגינעלע מכתב מיט די חתימת ידי קדשו פונעם רבי'ן זי"ע אויף דאס איבערדרוקען דעם ספר תולדות אדם מזקינו פאר זיין פלימעניק מהר"א
3) חידושי תורה מרביה"ק זצ"ל וואס מרן הברך משה ז"ל האט אפגעשריבען נאכען וויילען עטליכע שבתים במחיצתו בקרית חוצות בשעראן ספרינגס
4) פארשידענע כתבי ידות וועלכע ווערן נאך די טעג איבערגעקוקט דורך מומחים וואס דער רבי אדמו"ר מהר"א האט געזאמעלט אין די אינגע יארען
5) פינף העפטן חידו"ת פון מהר"א געשריבען בימי חורפו בהסכמת המנח"י הרמ"א פריינד זצ"ל ולהבחל"ח הגאון בעל שבט הלוי שליט"א
6) צוויי מכתבי הורמנא פאר'ן רבי'ן מהר"א; איינס פונעם שאפראנער רב ר' שמעון ישראל פאזען זי"ע בעמח"ס תורת א' (דאס איינציגסטע וואס ער האט געגעבן על אדמת אמעריקא ווי ער שרייבט "בראותי איך שהתורה מחזרת על אכסניא שלה, יצאתי מגדרי") און דאס אנדערע פונעם טשאקעווער רב ר' שמואל אברהם זעלטענרייך יו"ר מערכת אוצר הפוסקים בארה"ב זצ"ל.

די מעשה גייט צוריק מיט א דריי וואכען ווען הרב ר' שמואל שלמה טעללער מעורכי ספר ומשה היה רועה ומגיד מישרים בק"ק סאטמאר, האט זיך פאראינטערעסירט ביי איינע פון די ארבייטער אויפן פלאץ צו עס איז נישט פארהאן דארט קיין היסטארישע זאכען. דער אינגערמאן האט אוועקגעמאכט זאגנדיג "נאר אלטע טשעקס און שטרות פון מכירת חמץ וכדו" הרב טעללער האט געבעטן אז ער זאל אים דאס אוועקלייגען ווייל עס קען דאך זיין אינטערעסאנט.

יענער טאג איז דער דערמאנטער אינגערמאן (נאמען געהיט אין רעדאקציע) צוריקגעגאנגען צו די דירה און צו זיין שטוינונג איז דער קעסטל געליגען צווישען די זאכען אנגעגרייט געווארען צו גיין אין מיסט, ער האט דאס זאפארט אריינגעשטעלט צו זיך אין קאר און דאס געליפערט צו ר' שמואל שלמה'ן.

צום ערשיטערונג פון ר' שמואל שלמה, האט ער אונטען פונעם קעסטל געפונען די דערמאנטע היסטארישע אנטיקען (דער שטעקן איז עקסטער געפונען געווארן) וואס ער האט שיין מסדר געווען און ארגענעזירט, ביום ג' דחנוכה הבעעל"ט האט ער דאס אריינגעטראגען צום רבי'ן אדמו"ר מהר"א להשיב אבידה לבעלים, וועלכער איז געווען גאר מרוגש טרעפענדיג זיך מיט זאכען וואס ער האט שוין נישט געקלערט ווידער צו זעהן.

ביים רבי'ן אין שטוב האט איינער אנגעמערקט צו דאס גייט אריין אין די שאלה פון המציל מזוטו של ים, אבער עס איז אנגעוויזען געווארן דורכן רבי'ן פון תוס' און ראשונים אין ב"מ אז וויבאלד די חפיצים זענען למעשה נישט ארויס פונעם רשות פונעם בעה"ב הייסט דאס נישט קיין אבידה בכלל.

סאמארער חסידים האבן אויפגענומען די נייעס מיט גרויס סאטיספאקציע און שמחת הנפש, וואוסענדיג אז די חפיצים האבן גאר א טייערען שאץ און ווערט לכל קדשי בית סאטמאר.

ברוך משיב אבידה