תגלחת הנשים

איך וויל אנפרעגן וועגן דעם מנהג ותיקין, וואס מ'האט זיך געפירט אין אלע מקומות אשכנז. און האלט נאך היינט אן ביי אלע ערליכע אידן. דער מנהג וואס פרויען שערן זיך אפ נאך די חתונה.

א - ווען האט זיך אנגעהויבן דער מנהג?

ב - ווער האט געמאכט דעם מנהג?

ג - פאר וועם האט מען מתקן געווען דעם מנהג?

ד - צוליב וואס האט מען מתקן געווען דעם מנהג?

ה - האט זיך אנגעהויבן דער מנהג אויף איין פלאץ און דערנאך זיך אויסגעשפרייט אויף אנדערע פלעצער. אדער האט מען איבעראל ווי דער מנהג איז געווען איינגעפירט, אנגעהויבן אויף איינמאל.

די שאלות זענען אוודאי נישט נוגע למעשה. ווייל יעדער ווייסט דאך וואס מ'האט צו טוהן. אבער ווער עס קען בארייכערן מיין ידיעה - און ווי איך שטעל מיך פאר נאך אסאך אידן וואס ווילן וויסן - למצוה גדולה יחשב.

וואס פונקטליך איז דיר שווער מיט די דיבורים. זיי מסביר.

משיח.
זא'שע מוחל אין שרייב דעם נאמען פין דעם ספר וואס די ברענגסט ביים סוף פין דיין אריכות...עס קוקט עפעס אויס וויא משכיל'ישע דיבורים

יישר כח פאר די אלע וואס האבן גענומען די צייט צו ענטפערן אויף דעם פארנעפלטן ענין. ואענה גם אנכי, איך האב געמאכט מיין ריסוירטש, און כ'האב נאכגעקוקט דעם ענין, וועל איך איבערגעבן א באריכט איבער וואס כ'האב אויסגעפינען.

הנה, בעצם דארף מען פארשטיין, וואס האבן די האר פון א פרוי חוטא געווען, אז זיי זענען נשתנה געווארן פון אלע אירע אברים. וואס עפעס איז די האר אנדערש פון שאר חלקי הגוף, אז מ'יאגט עס אראפ, און ס'האט ממש באקומען דעם דין פון חזיר טריף.

נאר וואסזשע דען, דער מקור פון א פראבלעם מיט האר איז אין די גמרא (ברכות כד.) אמר רב ששת שער באשה ערוה.

וואס דער עולם ווייסט אבער נישט איז, אז די גמרא רעדט דארט בסך הכל, אז 'בשעת קריאת שמע' טאר מען נישט ליינען קעגן אן ערוה פון א פרוי. און אויף דעם זאגן די אמוראים וואס דאס מיינט ערוה, יעדער זאגט עפעס אנדערש. רב ששת זאגט אז דאס איז שער. אז קעגן אויפגעדעקטע האר פון א פרוי טאר מען נישט ליינען קרי"ש.

און אויסער בשעת קריאת שמע, ווערט אין די גמרא נישט דערמאנט בכלל אז האר זאל זיין עפעס א פראבלעם אין שטוב. נאר פארקערט גאר, פון די גמרא אין כתובות עב: וואס כ'האב אראפ געברענגט, שטייט קלאר (אין רש"י) אז אין שטוב איז נישט דא קיין שום פראבלעם א פרוי זאל גיין מיט אויפגעדעקטע האר. און אין שלחן ערוך (או"ח סי' עה ס"ג) שטייט קלאר אז דער איסור איז 'בשעת קריאת שמע', וואלט דאס ווען געווען אן איסור אויף א גאנצן טאג, וואלט ווען דער מחבר נישט געשריבן די ווערטער 'בשעת קריאת שמע'.

[אין מסכת יומא מז. שטייט די מעשה פון קמחית, וואס זי האט געזאגט אז די קורות פון איר שטוב האבן נישט געזעהן איר האר, דערפאר האט זי זוכה געווען צו זיבן קינדער כהנים גדולים. א) זי איז געגאנגען מיט האר, נאר זי האט עס באדעקט אפילו אין שטוב. ב) די גמרא זאגט גלייך, אז עס העלפט נישט פאר יעדן. ווארשיינליך האט די גמרא נישט געוואלט עס זאל ווערן אזא מין גלייבעניש אז די פרויען זאלן זיך נעמען באדעקן די האר].

און בכלל דארף מען פארשטיין וואס מיינט דאס די ווארט ערוה. אין די תורה ווערט עס גענוצט אויף צוויי אופנים. א) וירא חם אבי כנען את ערות אביו. דאס הייסט דער מקום המין. ב) כי ערות הארץ באתם לראות. דאס הייסט די 'שאנדע'. עס פארשטייט זיך אז קיין איינע פון די צוויי טייטשן זענען נישט גילטיג אויף דעם מאמר הגמ' 'שער באשה ערוה'. האב איך געזעהן אין א ספר ברענגען א דריטן טייטש. דא אין די גמרא מיינט ערוה א זאך וואס איז 'מעורר תאוה'. און בשעת קריאת שמע טאר א מענטש נישט זעהן אזא סארט זאך. און אויף דעם האט יעדער פון די אמוראים געהאט אן אנדערן מיינונג, איינער האט געזאגט טפח מגולה, קול, שוק וכו'. ווייל דאס איז דאך שוין תלוי באומדנא פון מענטשן.

נו פארשטייט זיך אליין אז ביי די אייגענע פרוי אין שטוב, איז נישט גילטיג דער פראבלעם.

- נאך א פראבלעם מיט האר ביי פרויען, איז בשעת זי גייט ארויס אין גאס. וואס ווי די גמרא זאגט (כתובות עב.) איז א פרוי וואס גייט מיט אפענע האר אויף די גאס, עובר אויף א דאורייתא. אבער נישט דאס איז אונזער פראבלעם דא. -

דער מנהג פון זיך אפשערן די האר, ווייסט למעשה קיינער נישט ווער און ווען מ'האט דאס איינגעפירט. כ'האב געזעהן נאכברענגען בשם א היסטארישער ספר, אז דער מקור פון דעם מנהג איז א מנהג גוים. אין יון פלעגט מען אפשערן די האר פון די מיידלעך די נאכט פון די חתונה.

שוין טויזנטער יארן וואס מ'האט נישט געהאט קיין שום פראבלעם מיט די פרוי'ס האר, און די אמוראים האבן גאנץ גוט געוואוסט פון דעם מנהג יון, און זיי האבן נישט אויסגענוצט דעם גלעצנדן איינפאל אפצוגאלן דעם עולם.

אין תוספתא און אין רמב"ם [כ'מיין אז אויך אין שלחן ערוך] שטייט גאר, אז א פרוי וואס גאלט זיך אינגאנצן אפ די האר, איז עובר אויף א דאורייתא. אויפ'ן איסור פון 'לא ילבש'.

א שיינע נקודה וואס כ'האב געזעהן: דער נביא זאגט 'מי הקדימני ואשלם'. ווער האט מיך דען געפעדערט אז איך זאל איהם דארפן עפעס באצאלן. ווי דער מדרש איז מסביר (ויקרא רבה כז ב) ווער קען דען טוהן פאר'ן אויבערשטן א מצוה פאר ער האט באקומען די מעגליכקייט צו טוהן די מצוה. קומט אויס אז דער מענטש באקומט שוין א טובה פונ'ם אויבערשטן נאך פאר ער דינט איהם. די אלע טובות וואס איז אריין געבויעט אינ'ם מענטש אליינס, ער קען רעדן, אטעמען, וכדו'. אלעס כדי אז שפעטער זאל דער מענטש דינען דעם אויבערשטן.

קומט אויס אז די הנאה וואס דער מענטש האט פון אכילה, אדער יחסי אישות וכדו', איז א טובה און א שכר פונ'ם אויבערשטן אויף די אלע מצוות וואס ער וועט מקיים זיין דורך דעם הנאה. ווער האט די סמכות און דעם כח צו מונע זיין א שכר און א טובה פונ'ם אויבערשטן, וואס ער האט געגעבן פאר זיינע באשעפענישן.

עס איז דאך נאך אסאך צו שרייבן, נאר איך וועל עס האלטן קורץ. אויב וועט עס אויספעלן האב איך נאך וואס מוסיף צו זיין.

אויף למעשה, האב איך געזעהן אין א ספר אזא הכרעה. א פרוי וואס וויל זיך אפגאלן די האר, און זי האלט עס פאר א חשוב'ע זאך, און דער מאן האט גארנישט דערגעגן, כל הכבוד. זי האט א רעכט צו טוהן וואס זי וויל. אבער א פרוי וואס דאס זיך אפשערן איז פאר אן עינוי [ביי רוב פרישע-ווייבלעך איז דאס אן עינוי גדול], האט דער מאן קיין שום רעכט נישט צו מצער זיין א אידישע טאכטער. נישט מצד הלכה, און נישט מצד ענין. פארשטייט זיך אויך, אז אפילו אויב די פרוי איז מסכים זיך צו שערן, אבער דער מאן וויל נישט אויפגעבן זיין זכות וואס דער אויבערשטער האט איהם צוגעטיילט, מוז זי זיך צושטעלן אויף הונדערט פראצענט.

כ'וועל מסיים זיין מיט'ן מעתיק זיין א שטיקל פון א ספר:

- קשה להבין מדוע בעניינים מסוימים רצו רבים לאמץ כל חומרה אפשרית ובעניינים אחרים, היו מוכנים לנצל כל פרצה אפשרית כדי להתיר דברים אסורים באיסורים חמורים. "מכירת חמץ בפסח", "היתר עיסקא" וכדומה. לעומת זאת בדברים אחרים, כמו בנוגע לשער באשה, התקבלה הגישה, ש"כל המחמיר הרי זה משובח". -