אין די מוחות פון די בחור'ליך פרעגט זיך די פראגע: מיר זאגן טאקע נישט "בעל דברי יואל" נאר "רבי זכותו יגן עלינו" (כלשונו פונעם בעל דרשן), און דאך זענען מיר אפגעסטעמפעלט אין די גאנצע חרד'ישע גאס אלס די הולכי לבג"ץ הציוני, ווי ס'האט זיך ארויסגעשטעלט אין טאג פון די פארגאנגענע בחירות הטמאות אין ארצינו הק' ווען מ'האט פארשריגן די ערליכע עסקנים אויף די טרעפ פון די גרויסע פאנאוויטש'ער ישיבה, מיט "צאו מבג"ץ" טאוועלען...

אדרבה, די מוחות פון די אינגע קינדער לעכצן נאך א תשובה, זיי זענען גארנישט פאנאטיש, ס'עגבערט זיי די מוחות, זיי ווילן וויסן, ווען דארף מען גיין צו דין תורה און ווען מעג מען גיין צו ערכאות של עכו"ם?! ווען איז מען "מוחה" מיט דמעות שליש קעגן הליכה לערכאות און ווען פילט מען אן א מויל פיל מיט יין של קונדיטון און מ'פארגלייזט זיך די אויגן? ווען טאר מען נישט נעמען קיין געלט אדער הנאה-האבן פון די ציוניסטישע ממשלה, און ווען מעג מען זיך זוכן די שוץ פון די ציוניסטישע מדינה און זייערע חוקי כפירה ומרידה במלכות שמים?

ס'וואונדערט די אינגווארג: פארוואס ווען מ'אפעלירט פאר א "וואסער סיסטעם" אין די קרית מלך רב קרית יואל, ווערט דאס באצייכנט אלס "התגרות באומות", און ווען מ'שטורעמט מיט א שרעקליכן "התגרות באומות" קעגן די שפאנישע רעגירונג, אן קיין שום דעת תורה, און קעגן דעם דעת הגאונים הצדיקים חברי "אדמת קודש" באייראפא בראשות הגאון האדיר ראש ישיבה ד'לאנדאן שליט"א, איז דאס א מצוה מן המובחר, און די וועלכע זאגן ארויס דעם אמת'ן דעת תורה ווערן גאר פארשריגן?

נאך א פונקט. די אַלע שקרים וכזבים וואָס מ'האָט פּרובירט צו שמירן אין ברוקלין אַז "דער רבי האָט געהייסן", "מיר זענען די רוב", "לאמיר מאכן וואַלן", "מסלתה ומשמנה", "רוב מנין ורוב בנין", א.א.וו., איז דאָך נישט שייך אין בני ברק, ווארום דער גאנצער ציבור האט אייך געוויזן דעם פתח היציאה, טאָ וויאזוי וואַגט איר אריינצוגעבן אַ קלאַגע קעגן "דעת רוב הקהל" וואס איז ביי אייך אזוי הייליג? מיט וואָס אַ רעכט טראַכט איר אַז על פי תורה האָט איר אַ נגיעה כל-דהו אין די הנהגת הקהלה והמוסדות?! – און אדרבה, אויב האָט איר סיי וועלכע טענה, שיקט געזונטערהייט אַן "הזמנה", ויקוב הדין את ההר...

אוי, און וואס קלערט איר זאגן צו דעם די אינגע מוחות?! מ'דארף זיי וואשן?!

אויב איז א צייט-אפשניט פון צען יאר גענוג א תקופה צו מאכן א חשבון הנפש אויפן עבר, לאמיר ווייטער דערגיין וואס דריקט זיינע בחור'ליך און אינגעלייט אויף די מוחות.

מ'האט אין לויף פון די יארן טרואימפירט מיט פראנץ-יאזעף'ס נצחונות, מ'האט אפגעהאלטן זיגן איינס נאך די אנדערע, אין אלע געריכט הייזער פון ברוקלין האט מען באקומען אלעס וואס מ'האט געוואלט. אוי, ס'ווערט קאלומטענע אויפן הארץ, וואס איז געשען מיטן בית החיים? "מיר" זענען דאך "קהל יטב לב"? "מיר" האבן דאך אלעס באקומען?

יעצט, ווען דער נצחון-שכרות האט שוין עטוואס אויסגעוועפט, ס'איז שוין געווארן אויסגעקלארט אז מ'האט "קיינמאל" גארנישט "געווינען", "געבליבן" מיינט נישט "באקומען", עגבערט די מוחות, אויב שוין יא אזוי, אויב האט מען טאקע גארנישט געווינען, נאך וואס האט אויסגעפעלט זיך צו באשמירן די הענט און בלייבן למשמרת לאות לבני מרי אלס די מהרסים בכרם בית ישראל?

פארוואס האט מתחילה אן זיך נישט געשטעלט צו דין תורה כהולכות גוברין יהודאין ווי די תורה הק' פארלאנגט "ואלה המשפטים אשר תשים לפניהם?

פארוואס האט מען נישט געהאט דעם שכל באלד נאכ'ן פסק פון ריכטער באראש, ווען מ'האט זיך דאס מערסטע איינגערעדט אויף א נצחון, אוועקצוגיין בדרך כבוד און נישט אריינגעבן פרישע קלאגעס אין גוי'שן געריכט, ביז מ'איז אנגעקומען וואו מ'איז אנגעקומען אז מ'האט באקומען אן ערקלערונג אז מ'האט גארנישט געווינען?

פארוואס האט אויסגעפעלט זיך צו נעמען בידים דעם תואר של חרפה לדראון עולם אלס "כת הולכים בערכאות ובג"ץ הציוני"?

אודאי עגבערט די מוחות, טאג און נאכט פרעגט מען קשיות, מ'קוקט זיך צו אין וומסב"ג ווי גרויסע בנינים שטייען ליידיג צום פארדינגען, פילע מוסדות התורה ווי קאשוי און וויזניץ פארנוצן דאס פאר זייערע תלמידים, די מוחות דערהייבן דאס נישט, ס'עגבערט די "נועם המדות" סימפטאמען, וואס גייט דא פאר?

מ'איז שולט אויף די מוחות, ס'עגבערט זיי די הארבע פראגע, אויב איז דא די רעדע פון "נועם המדות", פארוואס האט מען זיך נישט בעגענוגט מיט די הנהגה חדשה בלויז אין וויליאמסבורג? פארוואס האט מען געמאכט שריט כובש צו זיין אויך די קהלה קדושה אין בארא פארק דארט וואו דער פאטער דער הייליגער ברך משה זי"ע האט קלאר אוועקגעשטעלט א מרא דאתרא?

פארוואס האט מען דארט פרובירט אנצוזייען חורבן און מחלוקת אויף מערערע אופנים, אויפנעמען גבאים, קומען זאגן א דרשה, שטורמען א "חומש סעודה", א.א.וו. ביז צו קלאגן אין גוי'שן געריכט שלא על פי תורה? ווערן מיר דען נישט אראפגעקוקט ווען מיר לייגן ארויף אונערע לאפעס מזיק זיין די קהלה קדושה און מוסדות התורה אין בארא פארק?

וואו איז נאך פאראן א גרעסערער "אני אמלוך" אמביציע, ווי בלויז עטליכע חדשים נאך די התמנות אין וויליאמסבורג, לאזט מען זיך טוישן דעם "לעדער-העד" פון "רב דקהל יטב לב דסאטמאר פה וויליאמסבורג יצ"ו, צו אב"ד ור"מ יטב לב ד'סאטמאר ברוקלין יצ"ו", און מ'לאזט זיך ארויס אויף א מלחמת חרמה קיין בארא פארק כדי צו כובש זיין די ארטיגע קהלה וועלכע גייען נישט אין שפאן?!...

קלערט איר טאקע אז מ'קען איינרעדן די בחורים און אינגעלייט אז מ'זוכן "דין תורה", אין דער צייט וואס די שלוחים נאמנים אין באָראָ פּאַרק זיצן מיט א "לשם יחוד" אין געריכט?!

מ'קען נישט אדורכלאזן א 10 יעריגן סך-הכל, און נישט דערמאנען אין קורצע ווערטער די הליכה לערכאות אין מאנטראעל בחודש אייר תשס"ו, וואו דער ארטיגער דיין, אויך א סימפאטיקער אין די "נועם המדות" קאמפאני, האט געגעבן א היתר צו קלאגן בערכאות של עכו"ם, אן קיין הזמנה לדין תורה, בלויז ווייל "חוששין שעד שיבואו לעמק השוה יוכל לגרום להם הפסד רב". (מלשונו פונעם כותב אינעם היתר הליכה לערכאות).

א געלעכטער.

קלערט איר אז דער אייגענער ציבור איז אזוי נאאיוו און כאפט נישט אז אזא דערהער איז קיינמאל נישט געווען מאז היתה ישראל לגוי, אז מ'לאזט קלאגן אין גוי'שן געריכט, און מ'קימערט זיך ניטאַמאָל צו שיקן א "הזמנה לדין תורה בישראל" צו פאַרמיידן דעם "הפסד רב"?!

און בכלל, איז דען ביי די הזמנה לדין תורה פון קהל יטב לב ד'סאטמאר אין ברוקלין נישט שייך געווען דער "היתר" פון "חוששין שעד שיבואו לעמק השוה יוכל לגרום להם הפסד רב"?! זענען די מולטי-מיליאן דאללער'דיגע בנינים פון קהל יטב לב ד'סאטמאר אין ברוקלין, נישט ווערד איין-מאל-און-הונדערט-מאל דאס ווערד פון די סאטמארער בנינים מפוארים אין ווייטן מאנטרעאל?!...

מ'האט דאן געקענט הערן פון "אייגענע בחורים און אינגעלייט", א.ג. "תלמידים פון דיין", וועלכע האבן געפרעגט איבער דעם שארפן קאָנטראַסט; ווארום, איז דען פאַראַן נאך אַ פלאַץ וואו ס'איז דאס מערסטע שייך געווען די טענה און "היתר" פון "חוששין שעד שיבואו לעמק השוה יוכל לגרום להם הפסד רב", ווי ביי דעם סכסוך אין ברוקלין, וואָס די נתבעים (כת הולכים בערכאות ובג"ץ הציוני) האָבן אין לויף פון "גאַנצע זעקס יאר" (ביז דעמאלט) זיך משתמט געווען פון צו קומען צו אַ דין תורה?! איז דאָס נישט גענוג אין כלל פון "חוששין שעד שיבואו לעמק השוה..."?! און דער זעלבער "מתיר" איז ביי יענעם פאַל גאָר שאַרף ארויסגעטרעטן מיט מחאות נמרצות...

די "תלמידים פון דיין" וועלכע האבן מיט אלע כוחות געוואלט אָנהאַלטן דעם געפאָדערטן רעספּעקט, האבן געשטוינט: הזאת נעמי? דאָס איז דער "דעת תורה", אַז ווען ס'קומט אויס גוט איז דאָס אסור בתכלית האיסור, און ווען דער ווינט בלאָזט אויף פאַרקערט, מ'האט געטשעפּעט "זיין" גרעניץ, ווערט דאָס אַ מצוה לכתחילה, למהדרין מן המהדרין, אַזש מ'שפּירט ניטאַמאָל פאַר וויכטיג צו שיקן אַן "הזמנה לדין תורה"?!

ווי געשעט זיך דאָס, אַז בלויז ווען מ'קוקט צום אייגענעם שפּאַקטיוו זעט מען דעם צד היתר, און פאַר אַנדערע אידן וועלכע וויינען זעקס יאָר נאָכאַנאַנד אַז זיי ווילן זיך מתדיין זיין בדין תורה כדת משה וישראל, קימערט מען זיך נישט אפילו דאָס מינדעסטע אַז דער סכסוך זאָל קומען צו אַ שליכטונג בדיני התורה?!

פלוצלינג ווען ס'קומט גוט אויס, קראַצט מען אַפיר אַ תשובה אין "רמ"ע מפאנו", (וועלכע איז אַגב זיינערצייט מערערע מאָל פּובליצירט געווארן דורך די הנהלת הקהלה), אַז ס'פעלט ניטאַמאָל אויס קיין "היתר" אויף צו "מעקל" זיין. ווילט זיך פרעגן: וואו איז דער זעלבער "רמ"ע מפאנו" געווען בחודש אב שנת תשס"א לפ"ק ווען די הנהלת הקהלה אין ברוקלין האָט בלויז פאַרלאַנגט אַן "עיקול" בערכאות?! פאַרוואָס האָט מען דאַן איבערגעקערט אַ וועלט און געזאַמעלט חתימות אויף א "קול קורא" (אויף וועלכן בלויז היימישע דיינים און מחותנים האָבן גע'חתמ'עט), און דער זעלבער "מתיר" איז אויך געווען מראשי החותמים?! צי האָט מען דעם "רמ"ע מפאנו" געטראָפן אין "אַקספאָרד מיוזעאם" הערשט דינסטאָג פר' במדבר אין יאר תשס"ו?!...

איז טאַקע די תורה הקדושה אזוי בויגזאַם אַז מ'קען מטהר זיין דעם שרץ פון איין טאג אויף די אַנדערע מהיפוך להיפוך?!... (ווי האָט זיך יענע אידענע אויסגעדריקט ווען דער שטאָטס-רב האט אין פאל פון א נויט מתיר געווען צו עסן קטניות אום פסח, האט זי אויסגעפּלאַצט אין אַ געוויין און געיאָמערט: "ווער ווייסט וואס נאָך מ'מעג, און דער רב זאָגט נאָך נישט אויס?!...)

ס'האט זיך געהערט אין אייגענעם לאגער די דערמאנטע פראגע, אָפּגעזען פונעם חלק ה"עיקול", איז דאס דען אַמאָל געהערט געוואָרן ביי יהודים נאמנים לה' ולתורתו אַז מ'גיבט אַ "היתר" צו גיין "מעקל" זיין בערכאות, און אַנשטאט צו פאַרלאַנגען אַן "עיקול" גיבט מען אַריין אָפענע "קלאַגעס" קעגן פּריוואַטע יחידים, און אַלעס בהסכמתו ובעידודו פונעם "כתב היתר"?!

איז שוין אַמאָל געווען אין די היסטאָריע פון רבנים יראי ה' אַז מ'זאל קלאָר מפרסם זיין דאָס התנגדות פון גיין צו דין תורה בישראל, און מ'שעמט זיך נישט צו שרייבן קלאָר אין דעם "כתב היתר", אַז "והש"י יתן בלב תועים בינה וכו' ולא נצטרך לבוא בדינא ודיינא ולזילותא דבי דינא". וואָס איז דאָס פחד פון קומען "בדינא ודיינא"?! אדרבה, לאָמיר יאָ קומען "בדינא ודיינא", לאמיר זיך זעצן ביי אַן אומפּאַרטייאישן בית-דין, און יקוב הדין את ההר ווער עס זענען די ריכטיגע תורה'דיגע ראשי הקהלה? פאַרוואָס האָפט מען אַזוי אויף א "בינה יתירה ממרום" אַז "ולא נצטרך לבוא בדינא ודיינא"?! און פאַרוואָס זאָל דאָס עצם קומען "בדינא ודיינא" פירן צו אַ "זילותא דבי דינא"? אדרבה קומט צו דין תורה; שרייבט אונטער שטרי בירורין צו פאָלגן דעם פסק בי"ד, און דאן, פאָלגט אויס דעם דעת תורה הברורה, און ס'וועט בכלל נישט זיין קיין "זילותא דבי דינא"!

אדרבה לאָמיר זען למי החותמת ולמי הפסולים: וועלכער צד האָט זיך אָפּגעהאַלטן פון גיין אין געריכט ביז מ'האָט נישט בעפאָר געשיקט "דריי הזמנות", (אָנגעהויבן פון חודש טבת תשס"א), און נאר נאָכדעם וואס אַלע פאַלשע אמתלאות זענען אויסגעלאָפן און די יעניגע האָבן נישט געוואָלט קומען לדין תורה איז מען געווען געצווינגען, ברשות ובהיתר בי"ד בכתב, אַרויסצונעמען אַן "עיקול" בערכאות (בחודש אב תשס"א), און וועלכער צד איז לכתחילה געלאָפן אין ערכאות של עכו"ם, נאך בעפאר מ'האט געשיקט אפילו די ערשטע הזמנה לדין תורה.

אוי, די מוחות ערגבערן. די קינדערלעך פרעגן. מ'איז שולט אויף די מוחות.

אז מ'רעדט פון צען יאר, דערמאנט זיך צוריק מיט אנגסט די לעצטע צען יאר ווען מ'האט טריאומפירט מיטן "נועם המדות" סלאגאן, און ס'קומט ארויף אויפן זכרון א בלעטל שווארצע היסטאריע פון פארשידענע זמנים דורכאויס די לעצטע צען יאר וואס סאטמארער חסידים קענען נישט פארגעסן.

די ליסטע איז זייער לאנג, ליידער, ס'פאדערט זיך פאר דעם זעלסבט א באזונדערער מאמר, ס'איז אבער גענוג אנצוצייגן אויף עטליכע געשעענישן "בלויז" אין די ערשטע יארן פון די מלוכה, אין די "שנה ראשונה" פון די אנארכישע "רבנות" אין וויליאמסבורג, (נאך בעפאר מ'האט געטוישט דעם לעדער-העד אויף רב קהל יטב לב ד'סאטמאר "ברוקלין"), ווען אלעס האט נאך געטראגן דעם פארטוך "דעם טאטן'ס רצון"...

צי קלערט איר אז די היינטיגע אינגעלייט, דעמאלט'דיגע בחור'ליך, האבן פארגעסן ווען מ'האט געווארפן די געטרייע גבאים פון בית המדרש הגדול אין וויליאמסבורג; געווארפן גבאים פון ביהמ"ד תהלות יואל; אויפגעזאגט דעם לאנגיעריגן בעל קורא פון ביהמ"ד הגדול; געפארן אויף טאראנטא (חורף תש"ס) מיט'ן ציל צו שטערן די פילזייטיגע אויפטועהן פון איחוד התלמידים און אפשטעלן די צענדליגע שיעורי תורה; אויפגעזאגט עטליכע ממשפחת רביה"ק בעל ברך משה זי"ע פון זייער תמידות'דיגע תמיכה; נישט געלאזט רביה"ק בעל ברך משה זי"ע זיך משתתף זיין ביי שמחות בביתו נאוה קודש, נאר אים געשלעפט קיין מיאמי; אוועקגענומען "מוהלות" פון נכדי רביה"ק זי"ע; געשטערט די פעולות הצלה פון "רב טוב"; נישט געלאזט רביה"ק זי"ע לערנען מיט זיינע טעגליכע חברותות טראץ וואס ער האט עטליכע מאל אויסגעדריקט זיין שארפסטע התנגדות דערצו; געהעצט רביה"ק זי"ע מיט שקרים וכזבים לשה"ר רכילות און הוצאת ש"ר אויף בניו וחתניו האהובים; זיך באפריינדעט מיט די גרעסטע שונאים פון רביה"ק זי"ע, א אקט וואס פאסט זיך זיך נישט פאר א פשוט'ן גאסן-אינג; פארמאכן בתי מדרשים מיטן תירוץ אז מ'מאכט נישט קיין "מי שברך"; געשלאגן און געלאזט ארעסטירן חשובע אינגעלייט און בחורים; בארבאריש געשלאגן מיט פיזישע קלעפ אנשים חשובים וזקנים נשואי פנים, בפניו אין די סוכה מיט רוצח'ישע מכות אויפן קאפ און צוקוקען מיט א שמייכל און נישט ארויסזאגן א קול מחאה אפילו ברמיזה; נישט אריינגעלאזט בחורים תלמידי הישיבה אין קרית יואל צו די סדרים פון רביה"ק בעל ברך משה זי"ע; אפגעהאלטן דעם טאטן ז"ל בערוב ימיו פון פארן קיין קרית יואל אין די נאך-פסח טעג ווי געווענליך, נאר אים געשלעפט אין די ביטערע היצן קיין מיאמי אוועק מעין כל רואה; נישט ערלויבט צו פראווען דעם הייליגן יו"ט שבועות אין קרית יואל ווי זיין מנהג פון אלעמאל; אויפגענומען א נייע קאמיטע אין די די מקוה טהרה אין וויליאמסבורג מיט'ן ציל צו שטערן די אנגייענדע ארבעט דורך די געוועזענע געטרייע עסקנים; מבזה געווען דעם עלטסטן אור-אייניקל און נישט געגעבן קיין עלי' ביום שנכנס לעול התורה והמצוות; נישט געטראָגן רביה"ק זי"ע צו די יערליכע דינערס פון מוסדות סאטמאר אין בארא פּארק און מאנסי, האבנדיג א "פאַרדאַכט" אז ער וועט זיך אולי דארט טרעפן מיט בנו הגדול און אים ארויסווייזן א פּנים צהלות וחיבה יתירה כדרכו; נישט געברענגט דעם רבי'ן צום שבת שבע ברכות פון זיין אייניקל די יתומה תחי' בת בתו הצדיקת מרת חי' ע"ה; נישט געברענגט דעם רבי'ן צום שמחת הבר מצוה בבית נכדו הרב יוסף מייזליש שליט"א וואס דאס רשעות איז אומבאַשרייבליך וד"ל; א.א.וו.

די ליסטע איז נאך גאר לאנג, ובפרט ווען דאס ווערט געטוהן אונטער א פאָן פון "נועם המדות".

און די דיינים?! די סאמע "הנהגת התורה"?! וואו זענען זיי געווען?! ש-ש-ש!!! נו, גזל שינה!...

ולעומת זה, וויפיל מ'האט נאר פרובירט צו פארדעקן די אהבה גלוי' אין די ערשטע יארן, האט זיך דאס נאכאמאל און נאכאמאל ארויסגעשיילט ברבים ובגלוי, ווען רביה"ק זי"ע האט עטליכע מאל "איבערגעגעבן דאס פלאץ" פאר בנו הגדול, און טאקע בעת שמחות בביתו פונעם "נועם המדות", אזוי אויך יעדעס מאָל ווען מ'האט זיך געטראפן האט מען דערקענט צהלת פּניו הקדושים אויף אַן אופן בלתי ישוער און א חביבות יתירה וואס מ'זעט זעלטן אפילו צווישן טאַטעס און קינדער. ואין החי יוכל להכחיש את החי.

צי קלערט איר אז די בחורים/אינגעלייט געדענקן דאס נישט?! "זיי" האבן דאס געזען. עיניהם ראו ולא זר! איר קענט דאס זיי נישט לייקענען!

והאחרון הכביד: קלערט איר אז די בחורים און אינגעלייט ווייסן נישט אז ווי מער מ'פרובירט צו פארענטפערן זיך אז אלע שמוציגע פעולות ווערן געטוהן און אויסגעפירט אויפן דירעקטן באפעל און פארלאנג פון רביה"ק בעל ברך משה זי"ע, און מ'שיקט אלע קריטיק-קאמענטארן אויפ'ן חשבון פון א הייליגן טאטן און רבי'ן, קלאפט דאס צוריק ווי א ווידער-קול.

זיי פרעגן אונטער די מוחות מיט וואונדער: לו-יהא אז די רעדע איז נישט פון א "נועם המדות" נאר פון א פשוט'ן זון, קומט זיך דאס פאר אן אלטן טאטן און רבי'ן אז אלע שמוציגע פעולות זאל מען ארויפלייגן אויף זיינע פלייצעס? איז דאס א חלק אין "נועם המדות"?

בר מצוות, חתונות, שבע ברכות, תנאים, ברית'ן, שידוכים, מסיבות, דינער'ס, פדיון הבן'ס, שמחות, א.א.וו. - ווי לאנג איז די ליסטע וואס דער ראש המשפחה האט פארפעלט. און פארוואס?!

לאנגע יארן קערט מען איבער א וועלט אז מ'האט ממש בועט געווען אינעם רבן של ישראל, דער בעל ברך משה זי"ע; דער פאטער/שווער/זיידע/עלטער-זיידע וויל זיך מער נישט זען מיט די קינדער און אייניקלעך, ער וויל נישט קומען צו זייערע שמחות, וויל זיך מיט זיין נישט טרעפן, און אזוי ווייטער און ווייטער.

פלוצלינג, ווען ס'ווערט נתגלה מקצת מן המקצת פונעם אמת, מ'גרייט זיך אויפצודעקן שענדילכע טראסקריפטן וואס שוידערט אויף יעדן רעכטדענקיגן מענטש אז דער הולך וחותם בבג"ץ הציוני, וועלכער דארף גאר שפילן א ראלע פון א "ידיד נפש" האט גאר געהעצט דעם פאטער קעגן זיין באליבטן זון, הייבט מען אויף א "ויצעקו", הלמאי, מ'גייט מבזה זיין "דעם לעצטן לייב"?...

וואס האט דא פאסירט? ס'עגבערט די מוחות און ס'פאדערט א תשובה! איז דאס טאקע אמת אז מ'האט געהעצט? אויב יא, וואס איז דאס געוויין ווען ס'ווערט אויפגעדעקט?

און אויך בנוגע זיין "גט פטורין ואגרת שבוקין" מיינט איר טאקע אז די בחורים און אינגעלייט זעען נישט דעם קאנטראסט: בזמן ווען דער יעניגער וואס האט געהעצט דעם הייליגן פאטער און רבי גאנצע 7 יאר קעגן א קהלה קדושה און זייער מנהיג, קעגן זיין גאנצע משפחה וואס גייען נישט אין שפאן, ער האט געהאט א גרויס חלק אין צוריקהאלטן דעם זיידן פון זיך באטייליגן אין משפחה שמחות און צושטערט די שמחות, ער איז געגאנגען אין בג"ץ הציוני און פרובירט אווועקצונעמען די מוסדות און קהלה פון די ערליכע הנהלת המוסדות, ער איז צענדליגער מאל געגאנגען זיך "ווייקן" ביים "נועם המדות" און אים עמטליך באגלייט אלס משב"ק, און דערצו מוסיף געווען חטא על פשעים און געגאנגען אין געריכט קעגן די קהלה קדושה און דער בית החיים אין קרית יואל, האט ער נאך יעדע וואך באקומען זיין כיבוד ביי ס"ג "צו זינגען "ידיד נפש" כאטש ער איז געווען גענוי דאס פארקערטע פון א "ידיד נפש"... און גאר געזוכט אפצוהאקן דעם מנהיג פון די קהלה פון זיין "אב הרחמן"... דאך האט מען זיך צו אים באצויגן מיט זיידענע הענטשעך, מ'האט בלויז געשיקט א בריוו אז ער זאל ארויסגיין פון גוי'שן געריכט קעגן די קהלה, האט ער זיך נישט וויסענדיג געמאכט, מ'איז אריבער רעדן צו זיינע קינדער איבער פארהאנדלונגען האט ער געזאגט "בלא", מ'האט נישט דערמאנט קיין ווארט אז ער דארף איבערבעטן  דעם רבי'ן, קהל, אלע מעמבער'ס א.ד.ג. בלויז ער זאל צוריקציען פון זיינע קלאגעס און ער איז צוריק וועלקאמען. ווען אלע פארהאנדלונגען זענען ממש אויסגעלאפן, האט מען אים אנגערופן ערב שבת אז ער איז אויסגעשלאסן פון די קהלה, און ער זאל נישט קומען דאווענען אין ביהמ"ד.

יעצט פון די אנדערע זייט צייגט זיך איבער דער פאקט, דער משמש אין ראדני-ביהמ"ד שטעלט זיך צו 10 יאר אן א פראבלעמען, ער טוט זיין ארבעט בנאמנות, ער האט זיך נאר "פארזינדיגט" ווייל ער איז – מיט רשות – געווען אנוועזנד ביים מחנך זיין דעם בית החיים אין קרית יואל אינאיינעם מיט אלע חברי הנהלת חברא קדישא, ער קומט צוריק אין ראדני און קיין ווארט הערו ער נישט פון קיינעם, פארקויפט ווייטער מצות, נעמט מעמבערשיפ, נדרים-ונדבות א.ד.ג. ליל שב"ק רופט ער אויס די זכרים אויפן ארון הקודש, אינדערפרי ווען מ'גרייט זיך צו ליינען, ווען ס'וועט ברענגען דעם קלימאקס פון בזיונות, זאגט מען אים אפ פון קענען ארויפגיין אויפן באלעמער, ער בלייבט פארשעמט אין ביהמ"ד איינגעמאכט אויפן פלאץ, מ'הייסט אים בעטן מחילה פון קהל, מ'פאדערט ער זאל אונטערשרייבן אז ער "ווארפט זיך אונטער", ער מוז אריבערגיין צום סאמע שפיץ "נועם המדות" צו איבערבעטן און אונטערשרייבן פרישע תנאים, אבער ס'איז נאך נישט גענוג, ס'קומט א באפעל אז שבת מוז ער ארויפגיין אויפן ארון הקודש און איבערבעטן דעם גאנצן קהל ועדה פארן טשעפן...

די בחורים און אינגעלייט'לעך זעען דעם קאנטראסט, מ'איבערצייגט זיך די פשוטע פאקטן, נו אוודאי מאכט מען זיך א חשבון וואו מ'טרינקט בלוט און וואו מ'זוכט בלויז צו לעבן בשלום, וואו פארגיסט אומשולדיג דם נקי און וואו מ'באהאנדלט מיט זיידענע הענטשוך.

גיימער ווייטער. פארגייט זיך א פרשה פון א ירושלימ'ער רבנות, אויף וועלכן מ'האט פארלייגט אלע כוחות און צוגעזאגט הבטחות און עפרות זהב, ס'פאלט אדורך מיט א "לענדסלייט" בעז"ה, פרובירט מען צו בארואיגן די מוחות דורך גרינדן א "לישקעס הבד"ץ", מיט א "ראש בית דין", "חברי הבית דין", "שליח בית דין", א.א.וו. וואס קלערט איר, די אינגע מוחות זענען נישט קיין מבינים אז שוין זעקס יאר וואס דער "בית דין צדק" שטייט בלויז אויף צו דינען זייערע אויבערהארן כחומר ביד היוצר, געבן מחאות און היתר-לערכאות'ער? זעען זיי דען נישט אז קיין איין קאמפעטענטער דעת תורה והלכה איז נאך פון יענעם אפיס נישט ארויסגעקומען, נאר אז "דער עירוב איז פאר פוילישע גוים", "ראדני האט א צורת הפתח", "מ'זאל נישט טרינקען קיין ברוינפן אן א הכשר", "ס'איז "רעקאמענדירט" (נישט קיין חיוב...) צו היטן די וואסער פון ווערים", "די בחירות העירי' זענען אסור", און נאך אזעלכע "שטורמישע" החלטות.

ווער מאכט דא דאס גענאר פון וועמען? קלערט איר אז אייערע בחורים און אינגעלייט כאפן נישט דעם ווירטשאפט? איינער דארף דא שווענקן מוחות, אדער זיי ווערן פון זיך אליינס גוט געוואשן?

אויף וועמען'ס קאנטע איז דער בזיון תלמידי חכמים ווען דיינים זענען בלויז דא צו שרייען "קשר בוגדים", מאכן אסיפות פון "אלו שהשתתפו" און פעלשן חתימות, לאזן ארעסטירן בחורים און לאזן שמאכטן אין "צענטראל בוקינג" אין סאמע שבת קודש צוליב א מסירה אויף א אומשולדיגן קרוין, און מוחה זיין בלויז אויף "יענעמ'ס" הליכה לערכאות? וועמען דארף מען דא "וואשן די מוחות" ווען די זעלבע דיינים געבן א הכשר אויף א תערובות חתונה זאל מיט ביימעלעך? מ'גיט א הכשר אויף פלייש ווען מ'איז נאך קיינמאל נישט געווען ביי די שחיטה? מ'איז משנה אין די הוראה פון רבי'ן זי"ע בנוגע נוצן שטיינזאלץ? לאזן גיין אין בג"ץ הציוני? געבן היתרים פאר ערכאות בלינדערהייט? –  דארף מען דא "וואשן מוחות" צו זען די אפענע סתירות?

און בנוגע דעם בוטשער סטאר, וואו אין די וועלט איז געהערט געווארן אזא קארופציע און אומגלויבליכער הפקירות וואס ווערט פארדעקט דורך די "קאמפאני", וועלכע האבן ביז היינט געשריגן אז אויב ס'איז דא אן עולה דארף מען ארונטעררייסן אפילו די אייגענע מנהיגים, בלויז ווייל "יענער" האט דאס מפרסם געווען און ס'פאסט נישט מודה צו זיין?

די אינגע מוחות פרעגן: מה נשתנה דער הכשר אין 82 בוטשער, וואו די השגחה איז בלויז "ממליחה ואילך", פון "נאכ'ן זאלצן" ולא מליחה בכלל, קעגן די הוראות פונעם מייסד הקהלה זי"ע בנוגע מליחת הבשר, ביז צו דעם "פינקל געשעפט" וואו די השגחה איז געווען "מאריזה ואילך"?...

ווי מעג מען אויספאפן די פילע קונדן און ליגנט זאגן פאר אידן מדקדקים בכשרות וועלכע ווילן דוקא יא נוצן די ריכטיגע שטיינזאלץ, און זיי זענען דערפאר מקפיד צו קויפן פלייש אין אן א.ג. 'סאטמארע' בוטשער, און יעצט שפירן זיי זיך ווי אפגעגאסן מיט א טאפ זאלץ-וואסער נאכן הערן אז ביי זייער סדר טיש וועלן זיי נישט האבן די זכי' צו נוצן דאס בעסטע וואס איז פאראן, א זאך וואס רביה"ק זי"ע האט דירעקט פארלאנגט און קלאר אוועקגעשטעלט אלץ פרינציפ נאך אין די בראשית יארן על אדמת אמעריקא, און יעצט וועט מען דאס נישט האבן אלעס דערפאר וואס זיי האבן זיך פארלאזט אויף א השגחה וואו קיינער נעמט נישט קיין אחריות?

ס'עגבערט שוין איינמאל די מוחות: האט מען דא משנה געווען אדער נישט? און אויב יא, מיט וואס א רעכט? די קינדער'לעך פרעגן: ווער ווייסט וואס נאך דא ווערט אפגעטוהן אונטער די קוליסן אויף וואס קיינער נעמט נישט קיין אחריות, און מ'לאזט עס איבער פארן "עולם כמנהגו נוהג"?!

אויך אין זייטיגע "נארישקייטן", עגבערט די מוחות, און די אינגעלייט און בחור'לעך פרעגן, פארוואס האט "אונזער" 50 יעריגער צייטונג געמוזט טוישן די ליניע און נאכמאכן א רעלאטיוו אינגע (גע'אסור'טע, משכיל'ישע) צייטונג וואס איז קוים עטליכע יאר אויף די מאפע? פארוואס זעט מען אויף טריט און שריט, אז אויף יעדע שינוי אין דזשורנאליזם וואס דער אייניקל-צייטונג (דער בלאט) פירט איין, ווערט דאס נאכקאפירט דורכ'ן עלטער-זיידן (דער איד), פונעם ערשטן זייטל ביז צום לעצטן?

די קינדער קוקן זיך צו און וואונדערן זיך, פארוואס האט מען אין לויף פון די "פערציג יעריגע הכרת הטוב" קיינמאל נישט געהערט פון קיין "פסח חלוקה" אין וויליאמסבורג, ביז צום אויפקום פון איר קאלעגע "שבעינו – יו. דזשעי. קעיר"? וואו איז דער "שבע רצון" איינקונפט פארשווינדן געווארן אין לויף פון לאנגע יארן?

ריקט זיך אונטער א פרשה פון "אריזאנא ווייץ", קומען צו פליען איסורים וחרמות, חדשים לבקרים, יעדן טאג א פרישער איסור און סיבה צו אסר'ן, און ווען מ'צייגט איבער אז איינס איז שקר קומט באלד אפיר אן אנדערס, מ'כאפט אן דעם איסור בשתי ידים, אלעס לנגח ולקנתר.

די קאפ שווינדלט ווען מ'דערמאנט זיך די פילע "איסורים נוראים" וואס מ'האט שוין געהערט אין קארגע צוויי יאר, קודם אז מ'האט געשניטן צו שפעט, ס'איז נאס פון טל, חדש אסור מן התורה, נישטא קיין מסורה (אין נארט דאקאטע האבן די ראשונים ותלמידי בעש"ט הק' געשניטן...), די וואסער איז זאלציג, מ'לייגט אריין קעמיקעלס, די ערד איז זאלציג, ס'איז דא מער גלאטין ווי מעל, ס'איז א מדבר, ס'איז א סווימינג פול, די ערד איז ווי קלעי, די ווייץ איז געבויגן, ס'רעגט קיינמאל נישטח, ס'האט גערעגנט ביים שניידן, ס'איז דא מער מצומחות פון די היגע ווייץ, ס'האט נישט קיין השגחה, ס'איז דא גרינע ווייץ וואס איז נאכנישט געצייטיגט, ס'האט א דין פון עציץ שאינו נקוב, די רבנים האבן נישט קיין שום שימוש, די ווייץ איז פיל מיט ליחות, ס'רעגענט אריין אין די טרעילאר ביים ברענגען, אויב ס'רעגנט נישט פון אויבן קומט אריין וואסער פון אינטן ווען די רעדליך דרייען זיך אויף די נאסע ערד, מ'האט גענומען טרעילערס אן א דאך, מ'האט אונטערגעקויפט דעם גוי ער זאל עפענען דעם טרעילאר און ס'איז נישט קיין שמירה, די ווייץ איז פארשימלט געווארן, מ'וועט מוזן נוצן אייזערנע טישן צו וועלגערן, די מוץ איז אינגאנצען אפען פארן שניידן, ס'איז חשש מינות, די ווייץ ליגט אינגאנצן אויף דער ערד, היי-יאר איז געווען א רעגן שטורעם אפאר וואכן פארן שניידן, די טייג קלעבט זיך שטארק אן אויף די הענט און ס'קומט זייער שווער אראפ, מ'שפריט אין די מצות א טעם פון קעמיקעל'ס, די קנים זענען נישט אזוי שטארק ווי אין אנדערע פלעצער, די ווייץ ווערט מבוקע ומצומח נאכן שניידן סתם פין ליגן, (גענוג?...).

אט אזוי קוקט אויס דער גאנצער איסור-היתר-ראד, אלעס דרייט זיך מיט שקר, ווען אין שפיץ פון אלע איסורים נוראים שטייט דער איינער פאקט, אז בדרך מקרה האט צו דעם צוגעשטעלט כ"ק מרן הגה"ק מסאטמאר שליט"א, און ער איז אויך מהדר צו נעמען בלויז פון די גאר מהודר'דיגע אריזאנא ווייץ. – נו, זאגט איר געערטער בעל דרשן, דא דארף מען "וואשן מוחות" צו זען אז דער גאנצער "צען יעריגער" סך הכל איז בלויז שנאה ואיבה צו תלמידי חכמים?!

שוין נישט צו רעדן פון די הייליגע מוסדות אין וויליאמסבורג, וואו אלע מחנכות גייען אנגעטאהן ערליך און צניעות'דיג, אויף וועלכן מ'האט נישט געגעבן קיין שום זכות קיום, און דערווייל איז שוין קרוב צו דריי יאר און מ'איז קיין איינמאל נישט געבליבן שולדיג קיין געהאלט פאר די מלמדים און כלי קודש. יא, קיין איין איינציג מאל. אפילו פעם אחת, אפילו איינמאל אויך נישט. און דא פרעגט איר מה נשתנה? פארוואס אין די טרעילער אויף לארקין דארף מען זיך ספראווען מיט "סטרייקס" יעדע חודש-צוויי?

אוי, די מוחות ווערן געוואשן, דער ציבור הערט צוריק פון די קינדער אין די מוסדות וויפיל שינויים מ'האט איינגעפירט בלויז אין די לעצטע דריי יאר אלעס כדי "נאכצומאכן" די "משכילים"... מ'פארט אויף אויספלוגן, מ'טאנצט און מ'שפרינגט, מ'שטעלט צו אקטיוויטעטן, הבטחות ווי נקדימון בן גוריון, אלעס כדי צו פארזיכערן אז קיין איין תלמידה ווערט נישט פארפאלן...

די הויפט רעדע פונעם בעל דרשן איז מיט פארווארפן צו די בחורים הלמאי מ'לאזט זיך שולט זיין אויף די מוחות, "דא הערשט אַזאַ אומאינטערעסע", און לעומת זה לאזט מען זיך "שולט זיין אויף די מחשבות פון די מענשהייט, אז מ'זאל בטל ווערן כעפרא דארעא, ווען מ'זעט דעם געוואלדיגן מלכות, מיט צייטונגען און בילדער".

לאמיר דעריבער שליסן דעם סך הכל פון די לעצטע צען יאר. זינט יענעם חול המועד פסח ווען די סאמע הויפט שלעגער זענען געווארן אויס בעה"ב אויף סאטמאר, אויפן ביה"ח, אויף קרית יואל, אויף בארא פארק, אויף בני ברק, אויף מאנטרעאל, אויף לאנדאן, אויף מאנטשעסטער, אויף רבבות אלפי ישראל בכל מקומות מושבותיהם, האבן זיך די מהומות געענדיגט.

דערמאנט אייך צוריק וויאזוי מ'האט אויסגעקוקט מיט צען יאר צוריק:

אין די צייט וואס איר האט ערקלערט א מלחמת חרמה קעגן דעם נצר חוטר מגזע קדושים, דער מנהיג ישראל ורבן של ישראל, יושב בישיבה ומרביץ תורה לאלפי תלמידים, איר האט געטרוימט אויסצורייסן דעם הייליגן צווייגל מגזע עצי תמרים, האט זיין ערליכער קרייז נישט פארמאגט קיין צייטונג, קיין מעיינות, קיין שלחן מלכים, קיין בנינים, קיין בתי מדרשים, קיין מוסדות, ס'האט זיך געקענט דוכטן אז איר וועט זיגן און בייקומען דעם אילנא רברבא, היל"ת.

וואס האט זיך ארויסגעשטעלט? טויזענטער תלמידי וחסידי סאטמאר וועלכע האבן קלאר געוואוסט רצון קדשו פון רביה"ק בעל ברך משה זי"ע, האבן אייך געוויזן דעם רוקן און געוואוסט וועמען נאכצולויפן ווען מ'האט זיך געדארפט וואלגערן אין די גאסן, דאך האט מען ליבערשט אויסגעקליבן אויפצוזוכן דעם אמת און איבערלאזן די מים סרוחים, טראץ וואס דער שקר האט פארמאגט די בנינים, די פאליציי, די פאליטישאנס, די צייטונגען, די עשירים, דעם סמכות העליונה, די הנהגת התורה, און אלע אנדערע פגעים רעים. ניין, גענוי צען יאר צוריק איז נאכנישט געווען קיין "בלאט", נישט געווען קיין אנדערע ליטעראטור. ניין, נישט די אלע זאכן מאכן גרויס. נאר דער פערזענליכקייט פון דעם אדם הגדול בענקים און זיין כח ההנהגה, דער גרויסער מנהיג מיט זיינע לאנגע יארן פון התמדת התורה, דאס ערווארבט איינעם צו א שטאפל פון א רבן של ישראל, אז מ'איז געריהמט און געשעצט בעולם התורה והרבנות.

ונהפוך הוא!

די ערליכע תלמידים וחסידים ווייסן אז די גדלות פון דעם צדיק הדורות רבינו קודש הקדשים מרן בעל דברי יואל זי"ע איז חלילה נישט באשטאנען אז ער האט געקענט "מוחה זיין" אויף יענעם, אדער גאר טראגן א כאראקטער פון "נועם המדות". זיין עיקר גדלות איז געווען זייענדיג דער גודר גדר ועומד בפרץ, וואו ער איז אנגעקומען האט ער געבויעט מקואות, געבויעט א מצה בעקעריי, אוועקגעשטעלט א כשר'ע שחיטה, אויפגעשטעלט היכלי תורה ויראה, אהערגעשטעלט ישיבות, פארגעלערנט שיעורים, געזאגט דברי תורה. – אלע פאקטן וואס באשליסן ווער ס'איז דער ריכטיגער ממלא מקום אבותיו.

נו, זיכער, אז מ'דערזעט זיך מיט אזא קאטאסטראפאלן אנשטויס, מ'איז פוסט און ליידיג, קיינער קימערט זיך נישט אין זיין מיינונג, די טישן זענען ליידיג, מ'האט נישט קיין שום חשיבות אין עולם הרבנות, פון נעילת החג ביז קידוש החמה איז מען נישט אויף די מאפע, זיכער טוט דאס וויי אז "מ'איז שולט אויף די מוחות"... די ווייטאג אי ז בארעכטיגט און אמת'דיג. מיר שפירן אייער צער. כי ידעתי את מכאוביו.

יעצט ווען מ'שטייט נאך גאנצע צען יאר, איז די צייט אויפצוהייבן די הענט מיט א שבח והודאה צו השי"ת, "והיא שעמדה לאבותינו ולנו, שלא אחד בלבד עמד עלינו לכלותינו, אלא שבכל דור ודור עומדים עלינו לכלותינו, והקדוש ברוך הוא מצילנו מידם".

*

אמר הכותב: נאכן אדוכליינען די שורות, שטעלט זיך די פראגע, אז די אלע ענינים זענען לכאורה דברים פשוטים וידועים און עס האט נישט אויסגעפעלט אזא אריכות'דיגן מאמר בנוגע דעם פראוו פון חרוב מאכן די עדה הקדושה סאטמאר, ה' לא תהי'. אבער היות מען הערט צוריק מער און מער, אז אין דעם נועם-המדות-לאגער הערשט א זעלטענע דעמאראליזאציע וואס האט נאכנישט געהערשט אין די גאנצע צען יאר זינט די מהפכה אין סאטמאר, און עס איז פשוט נישט קיין יושר אז אזויפיל אומשולדיגע טייערע בחורים און יונגעלייט זאלן זיך ארומדרייען דערשלאגן און דערביטערט – איז פילייכט וועט דער דאזיגער מאמר עטוואס עפענען די אויגן פאר די ראשי הכת, אז אויב וועלן זיי נישט חוזר זיין פון דעם פסול'ן און אפגעפרעגטן דרך, וועלן מיר זיך אי"ה ווידער טרעפן אין פרישע צען יאר ארום – אויב דער גואל צדק וועט חלילה נאכנישט דא זיין – און דאס פארביטערקייט און "שליטה על המחשבה" וועט דאן זיין פיל פיל טיעפער, והחכם עיניו בראשו.