די היסטאריע פון די סאטמארער חלוקה (ערשטער טייל)

 לקראת שבת לכו ונלכה

דעם שבת פון די בר מצוה, האט גדונט אלס געהויבענער שבת פאר אלע סאטמארער חסידים, זייענדיג א "שבת התאחדות" פון בני וחתני רבני, בראשות דער רב הקהלה אין ירושלים, ווי עס האבן אנטייל גענומען אויך אנ"ש דחסידי סאטמאר פון בני ברק.

שבת ביינאכט האבן די בני ברקער געסט געגעסן אין אונטערשטען שטאק פון ביהמ"ד, און שבת אינדערפרי האט דער גאנצער ציבור פון ירושלים און בני ברק געגעסן אינעם שאטער פון די בר מצוה, בראשות בני וחתני רבינו בעל ברך משה, בראשות דער רב פון ירושלים און ר' אהרן.

צו דעם שבת התוועדות לאמיר דערציילן א קליינע עפיזאד, עס האטאפגעשפיגלט די טיפקייט פון די מחלוקת.

לכבוד יענעם שבת האט מען געדרוקט א ספעציעלן סידור פארן גאנצן ציבור, אזוי ווי דעמאלטס איז דער גאנצער ציבור אין ירושלים געווען נאר אונטערן רב פון די קהלה (רבינו שליט"א), אפילו די גרויסע אנהענגער'ס פון ר' אהרן, דעריבער זענען אויך ר' אהרן'ס מענטשן געווען אריינגעטאן אין עסקנות אויף די בר מצוה און אויפן גאנצן שבת התוועדות. צווי עסקנים ר' אהרןס מענטשען זענען געווען מופקד אויפ'ן דרוקן דעם סידור לכבוד שבת.

מיטוואך איז דער סידור אריין געגאנגען צום דרוק. פאר איינעם פון די חברי הנהלת הקהלה אין ירושלים איז איינגעפאלן צו שיקן א יונגערמאן אין דרוק און זעהן ווי אזוי דער סידור קוקט אויס, וואספארא פנים עס טראגט. דער יונגערמאן גייט אין דרוק און קוקט דעם סידור פאר'ן אריינגיין אין דרוק מאשין און עס ווערט אים שלעכט פאר די אויגן. אויפ'ן דעקל שטייט "יו"ל לקראת שבת התוועדות דחסידי סאטמאר בראשות מורינו הגה"צ גאב"ד קרית יואל שליט"א", מיטן סימבאל פון "שבת אחים" וועלכע איז אויך געווען ביים שבת התוועדות פון ר' אהרן אין לאנדאן. און עס איז נישט דערמאנט געווארט איין ווארט אז דער רב פון די קהלה מאכט א שמחה און אז דער שבת התוועדות איז לכבוד השמחה הרוממה.

ער עפענט דעם סידור און דארט דערזעט ער גאנצער קונטרס פון תורות איבער דעם ענין פון אחדות און שלום, צווי בלעטער פון תורת פון ברך משה און פון בנו הגדול והנורא ר' אהרן, און פונעם ארטיגן ירושלימ'ער רב וואס לכבודו איז דער גאנצער חגיגה, קיין איין  ווארט נישט.

איי וואספארא אחדות דארף מען איצט? איז איינער דען צוטיילט? וואספארא שלום דארף מען איצטערט? איינער קריגט זיך דען?

דער יונגערמאן נעמט איין סידור און ברענגט עס פאר די הנהלת המוסדות, וועלכע האבן נישט געגלייבט אז די צווי פארשוינען וועלן נעמען געלט פון די מוסדות צו טשעפענען דעם רב פון די קהלה מיט די מוסדות.

עס פארשטייט יעדער אז מ'האט פארראכטן דעם דעקעל פונעם סידור, און ארויסגענומען אלע תורות פון אחדות מיט שלום מיט מחלוקות וכו', און געדרוקט א נארמאלע סידור ארויף שבת.

די צווי אויבערדערמאנטע פארשוינען ווייסן פון גארנישט, און קומען און דרוק נעמען דעם סידור, נאכן ענדיגן זיך דרוקן, און אזוי ווי זיי זעהן דעם דעקל פונעם סידור, ווערט איצט זיי שלעכט פאר די אויגן, זיי רייסן זיך דער האר פון קאפ, וואספארא סאבאטאזש איז דא פארגעקומען, ווער האט דערווישט דעם סידור? זיי עפענען דעם סידור פון אינעווייניג און זיי זעהן אז עס פעלט אלע תורות און אלע פנינים יקרים פון ר' אהרן. זיי זענען געקומען צו לויפן צו די הנהלת המוסדות, וועלכער האבען זיי געזאגט אז זיי ווייסן נישט פון וואס זיי רעדן.

את הנעשה אין להשיב, אבער אלס רעקאציע האט דער יועץ הפרטי מיט זיין קאזין ש.ז.פ., מיט וועם ער פלעגט זיך מתייעץ זיין איבער די ענינים פון ירושלים, באשלאסן אז די בני ברקער ציבור זאל נישט נוצן דעם שבת די סידורים, ווייל עס בויקאטירט ר' אהרן מיט זיינע גרויס ארטיגע פלענער.

במשך דעם גאנצען שבת האט ר' אהרן אויפגעגעסען ווילד מיט א געוואלדיגען אפעטיט, אלע כיבודים וואס איז נאר געשיקט געווארען צו זיין זייט. ער האט קיין איינס נישט איבערגעלאזט אדער צוריק מכבד געווען פאר'ן ארטיגן רב פון די קהלה ווי עס פאסט זיך.

ביים דאווענען האבען דעם רבינס קינדער געהאט שטענדערס, און דער רב פון דארטען האט מכבד געווען ר' אהרן צו זיצען אויף זיין פלאץ. ער האט אים מכבד געווען צו שטיין ביי זיין עמוד. פארשטייט זיך, ר' אהרן האט עס נישט אפגעזאגט. ער האט זיך אקוראט דארט געשטעלט. מנחה האט דער רב אוועק געגעבען זיין כיבוד און דער מיט מכבד געווען זיין ברודער ר' אהרן. פארשטייט זיך, ר' אהרן האט עס נישט אפגעזאגט.

שבת ביינאכט האבען אלע בני וחתני רבינו געגעסן אין די סאטמארער עס זאל פון די קינדער, און דערנאך איז מען ארויף צום באטע אדער "שבת אחים", אדער ווי אזוי יעדער קען עס אנרופען. אין עס זאל פאר די סעודה, האט ר' אהרן אריינמארשירט דער ערשטער און האט גלייך אנגעהויבן זינגען שלום עליכם, נישט ווארטענדיג אויף זיין ברידער דער רב פון די קהלה וועלכער איז אהיים אויף געציילטע מינוטן, זיך איבערטאן די בעקישע. און ווען דער רב שליט"א פון די קהלה איז אריין געקומען און שאטער, האט זיך געטאן א געשישקעריי, ווייל ר' אהרןס מענטשן די בני ברקער האבן נישט געהאלטן ביים שטיל ווערן.

ביים עולה שב"ק האט מען צוטיילט די עשרת הדברות און שישי. ר' אהרן האט געהאט שישי, און דער רב די עשרת הדברות. דער הויך פונקט פון שבת פאר ר' אהרן איז געווען די סעודה שלישית. ווען דער רב האט מכבד געווען דעם ר' אהרן צו זאגן ה' מלך, האט, פארשטייט זיך, ר' אהרן עס נישט אפגעזאגט. ווען דער רב האט מכבד געווען דעם ר' אהרן צו זאגן תורה, האט ר' אהרן פארשטייט זיך נישט מסרב געווען, און האט אפילו נישט מפני הנימוס אפילו "איינמאל" געבעטן אז קודם זאל דער רב פון די קהלה זאגן תורה, נאר ער האט זיך גלייך גענומען זאגן תורה.

די תורה האט ער געזאגט מיטען ניגון הידוע פון רבין ז"ל ביי שובבי"ם, און האט אויסגעשאסען אין א האסטיגען און דארמאטישען געוויין, באגלייט מיט אויך א ניגון פון קלאג. ווען דער ארטיגער סאטמאר ציבור שטייט געשאקט זעענדיג אז דא ווערט אפגעשפילט א פלעי, וואס עס מיינט גארנישט זיי, נאר די רעביסטעווע "רבינו בחיי" ווירטשאפט פון ניו-יארק. די בני ברקער שעפסען האבן מיטגעוויינט און אפילו געלאזט פאלען טרערן. פון צווייטען זייט זענען געשטאנען סאטמארער חסידים פון ירושלים און האבן זיך אונטערגעקוילערט פאר געלעכטער למשמע אוזנם, נישט גלייבענדיג וואס זיי זעהן און הערען.

נאר א קוק צוגעבן אויף די פנימ'ער פון ר' שלום אליעזר מיט ר' חיים יושע, האט מען געקענט זעהן ווי געשאקט זיי זענען, אז ר' אהרן האט אנגעהויבן פראווענען רעביסטעווע נאך דערצו אין דער פרעמד וואס איז לכ"ע א פגיעה און רבי'ן.

ר' אהרן וויינט און יאמערט, ער קלאגט אויפען חטא הידוע, וואס איז געווען פיל מער ווי אין לאנדאן פ' שמות און וויליאמסבורג פ' בא. דא איז געווען די בכיות מער ענדליך צו די יאמערייען פון ר' אהרן ביי די לוי' פון ברך משה. די געוויינערייען פון די שובבי"ם תורה איז געווען ממש א ליצנות, עס האט יעדער געזען ווי נאריש ער מאכט זיך, און זיין עטענשאן וואס ער זיכט ביים ציבור.

נאכען ענדיגן די תורה האט ר' אהרן א זאג געגעבן פארן ארטיגן רב אז ער זאל זאגן תורה, אבער דער רב האט מסרב געווען, ווייל נאך אזעלכע געוויינערייען וואס האט ער בכלל צו מוסיף זיין.

ביים אהיים קומען אין שטוב פון רב פון די קהלה נאך מעריב, האט ר' חיים יושע געזאגט פארן רב, קלוג האסטו געטאן אז דו האסט דארט נישט געזאגט קיין תורה, נאריש מאכן האסטו געדארפט לאזען אים אליין, און טאקע נאר אים אליין.

מוצש"ק איז דאן פארגעקומען א מסיבת מלוה מלכה און א מעמד חנוכת הבית פאר'ן לעצטן שטאק פונעם בנין החדש פון די נייע ת"ת, לכבודו פונעם נדבן הרבני הנגיד ר' אליעזר קעסטענבוים, וועלכע איז פארגעקומען פארן גאנצן ציבור, אויך אינעם גרויסן שאטער פון די בר מצוה.

אלס נקמה אויף די דרשה פון רבינו בעל ברך משה ביים בר בר מצוה, ווי דער רבי האט געלאזט הערן מען דארף מכבד זיין דעם רב ר' זלמן לייב, און אלס נקמה אויפן סידור ווי אויבערדערמאנט, האבן די בני ברק'ער באשלאסן מיט הוראה פונעם יועץ פאטי צו אהיים פארן קיין בני ברק און נישט בלייבן אויף די חגיגה מוצש"ק, טראץ וואס ר' אהרן האט דארט אויפגעטרעטן מיט א "געוואלדיגע" דרשה.

דעם ר' אהרן האט דער שבת התאחדות זייער אסאך אראפגעקלאפט, נישט ווייל ער איז נישט געווען דער חתן, פונקט פארקערט ער האט דאך באקומען אלע כיבודים, ער האט אויף גערעדט ביים באטע די ערשטע און ער האט גערעדט א דרשה שבת נאכמיטאג פאר ציבור קהל הקודש שבירושלים. נו, פארוואס איז ער געווען אזוי צובראכן, נישט עפעס אנדערש ווי ער האט צוגעזען די שטארקע הצלחה וואס זיין ברידער האט אינערהאלב די קהלה, די געוואלדיגע הערצה וואס יעדער איינער פערזענליך האט צו אים, דאס יראת הכבוד ווי יעדער איינער רעדט צו אים, די כבוד מלכים וואס די גדולי ירושלים טיילן עם צו און יעדע פאסיגע געלעגענהייט.

פון ווייס איך עס? ליינט ווייטער.

נאך הבדלה, רופט ר' אהרן ארויף צו זיין אכסניא אלע חברי הנהלת המוסדות פון בני ברק, ר' משה חיים ווייס, ר' יצחק יאזשעף, ר' יוסף יושע גרין, ר' ברוך אילאוויטש, ר' אברהם יהודה כהן, (וועלכע קיינער פון זיי איז נאך דאן נישט געווען ר' אהרס מענטש) און הייבט זיי אן צו זידלען, פארוואס די הנהלה טיילט נישט צו די זעלבע כבוד פאר ר' חיים הערש מייזליש, ווי די סאטמארער הנהלה און ירושלים טיילט און שטעלט צו פאר זייער רב? פארוואס זאל דער ציבור אין בני ברק נישט האבן די געלעגענהייט זיך מו איבערצייגן אז ר' חיים הערש מייזליש פארטרעט נישט נאר די יונגעלייט, נאר אויך די בעה"ב, וואס דאס איז די ארבעט פון די הנהלה צו טאן.

וואספארא גענויע קאנפליקט האט צוגעברענגט אז ר' אהרן האט דאן באזידלט די הנהלת המוסדות, ווייס איך נישט, אבער ווער עס ליינט מיינע איבערדערמאנטע ווערטער פארשטייט פארוואס ער האט מורא געהאט פון זיין ברידער'ס רבנות אין ירושלים, אז עס וועט האבן א עפעקט אויך אויף די בני ברקער חסידים, און דאס מיז מען ווי שנעלער אפשטעלן, און זעהן צו באפעסטיגן די מלוכה פון ר' חיים הערש מייזליש, וועלכע מוז זיין א אייגענע מלוכה.

ביים חגיגה מוצ"ש איז ר' אהרן אנגעקומען זייער פריה, אנגעטאן מיט זיין באליבטען בגד, און דאס איז דער "פעלץ", ווייל ער האט געהאט היץ. ביים דרשה וואס מ'האט אים גלייך מכבד האט ער זיך פארענטפערט אז ער רעדט ממש אנהייב ווייל ער האט אויך פיבער און ער שפירט זיך נישט גוט.

ביי די דרשה האט ער שטארק בארומט זיין ברידער דער רב, אז ער איז א פאסיגער מענטש פאר די קהלה, און איז גאר א קלוגער מענטש, דער ריכטיגער מנהיג הקהלה יראתו קודמת לחכמתו, און זיינע ווערטער האט ער ארויסגעברענגט זיין באגייסטערונג פונעם חגיגה און פונעם שבת, זאגענדיג אז די עסקנים האבען זעט אויס אריינגלייגט גרויסע כוחות. (לא עלינו ועליכם)

אינמיטן זיין דרשה האט ער בארימט די ישיבה פון זיין ברידער דער רב, און אינמיטן רעדען האט ער אנגעוויזן אויף צווי גרויסע קרוינען וועלכע עס האט געהאנגען אין דערמיט פונעם שאטער, זאגענדיג: "און דאס קומט אויך נישט פון גארנישט, אויף דעם האבן די בחורים אויך געלייגט קאפ און מח." (איר מיינט אז עס פעלט אויס אנאליזען?)

ביי די חגיגה איז משה גבאי מכבוד געווארען מיט א דרשה. ער האט ארויס געברענגט די געפילן פונעם שבת און די התרגשות און די התרוממות וואס האט יעדן איינעם באנומען, צולייגענדיג אז מ'האט געזעהן אז אפילו מלאך רע בעל כורחו יענה אמן, נאכזאגענדיג א בני יששכר אויף די בחינה פון מלאך רע בעל כורחו יענה אמן. דער ציבור וואס האט געהערט די ווערטער האט אנגעהויבן כאפן אז יא, דא איז דא א מלאך טוב און א מלאך רע, מיט אלע משמעותער.

מען קען זאגען אז ביי דעם שבת איז דא ערשטע מאל נולד געווארען דער דערהער פון ר' אהרןס מענטש און ר' זלמן לייבס מענטש. עס איז געווען זייער בולט אז ר' זלמן לייב האט א ציבור וואס וועלען אלעס טאן אז זייער רב זאל ארויסגיין מיט גאנצע גלידער און זאל נישט "צוקוועטשט, ווערען. און דעריבער כאטש ר' זלמן לייב האט "אלע" כיבודים אוועגעגעבען פאר ר' אהרן און ר' אהרן האט "אלע" אויף געגעסען ווי א ים חזיר, דאך איז ר' אהרן צוקוועטשט געווארען. דא האט מען נאכאמאל געקענט זען דעם וועלטס ווערטעל: דער מענטש טראכט און דער באשעפער לאכט. און אפילו ר' אהרן אליין האט זיך איבער צייגט אז "אויך" ר' זלמן לייב האט חסידים וואס זענען גרייט אויף "מסירת נפש" (יא, עס איז דאן נאך געווען א בחינה פון מסירת הנפש והגוף צו זיין ר' זלמן לייבס א מענטש) און זיי האבען זיך אפען ארויס געשטעלט אז ר' אהרן זאל נישט קומען קיין ירושלים צו צושטערען זייער שמחה.

זונטאג פארמיטאג האט דער יועץ פרטי ערלעדיגט ביים מחותן פון ר' אהרן, דער גאב"ד מהרי"ם דושינסקיא, אז מ'זאל אראנזשירן פאר ר' אהרן א קבלת פנים אין "לשכת הביד"ץ" פון די העדה החרדית. ר' גרשון שטעמער האט נישט געוואלט אבער ווייל הרב דושינסקיא מיט ר' משה שטערנבוך האבן אים געבעטן, האט ער מסכים געווען.

ר' אהרן האט געשפעטיגט פון 11:00 אזייגער פארמיטאג ביז 12:30, און די רבנים זענען שוין געזעצן אומגעדולדיג, דער חבר הבי"ד הגאון ר' יעקב בלויא שליט"א האט נאכן ווארטן א שעה געזאגט פאר ר' גרשון אז ער גייט אוועק, ווייל דער כבוד התורה פונעם בי"ד איז נאך אזוי גרויס ווי דער כבוד התורה פונעם רב פון מאנארא, אבער דער ירושלימ'ער רב מהרי"ם דושינסקיא וועלכער איז געווען א גרויסער סבלן האט אים געבעטן ווארטן, דעריבער איז ער פארבליבן.

ביים קבלת פנים גופא, האט ר' אהרן געפרעגט פארשידענע "מח פארגאפטע" קשיות וואס האט געמאכט א טייל פון די חברי הבי"ד לאכן און שמייכלען. איינע פון די פראגעס איז געווען ווי אלט איז שוין דעם גרויסן האלצענער טיש אויף וואס דער בי"ד פירט די דיני תורות.

נאכן באזוך האט זיך איינער פון די עלטערע חברי הביד"צ וואס געפונט זיך שוין בעלמא דקשוט אנגערופן: אויף דעם האבן מיר געדארפט ווארטן אנדערט האלבן שעה?

זונטאג נאכמיטאג האט ר' אהרן פארלאזט ירושלים, און איז געפארן קיין בני ברק צו זיינע חסידים. און בני ברק האט מען אים אראנזשירט א קבלת פנים אויף די גאס ברחובה של עיר, צוזאמען מיט באנייען דעם נייעם ת"ת אין שיכון קרית יואל, די קינדער זענען דעמאלץ אריבער פונעם אלטן ת"ת בילדונג אין "זכרון מאיר", פון רחוב היילפערין דורך די גאסן דעסלער, חזון איש, ישמח משה, און אויף רח' דעסלער קארנער חזון איש האבן די קינדער אפגעווארט ר' אהרן מיט בגדי שבת אויף די גאס.

ר' אהרן האט געדארפט אנקומען 5:00 אזייגער נאכמיטאג, און איז אנגעקומען נאך 7:00 ביינאכט, אבער מיט דעם אלעם האט מען געלאזט ווארטן די קליינע קינדער אויף די גאס, אבער 6:30 האט זיך אנגעהויבן אראפלאזן א גאס-רעגען אין בני ברק, וואס האט צוגעברענגט אז די קינדער זאלן מוזן אנטלויפן מיט זייערע ברוך הבא "פענדלעך" כל עוד נשמתם באפם.

מאנטאג איז ר' אהרן געפארן אויף מקומות הקדושים מירון צפת טברי' וכו' מיט די בני ברקער ישיבה און כולל יונגעלייט. ר' אהרן האט גענומען קוויטלעך און געליינט די קוויטלעך פון די בני ברקער ציבור, בחיים פון זיין טאטן דער ברך משה.

זונטאג איז געפארן קיין מקומות הק', ר' חיים יהושע דער מאנסיער רב, מיט א ענגע צאל ידידים ואוהדים. מיר וועלן עס באלד בארירן מער, פארוואס מיר דערציילן עס.

דער טראסק און די הצלחה פונעם גאנצן חגיגת הבר מצוה איז נישט געווען באוואוסט פאר די טויזענטער סאטמארער חסידים און ניו-יארק, ווייל א וואך בעפאר האט דער איד נישט געמאכט גאר א גרויסן עסק דערפאר, טראץ וואס עס איז געווען שיין און נארמאל באריכטעט.

עס איז וויכטיג צו צולייגן אז ר' אהרן'ס מענטשן האבן שוין א וואך פאר די בר מצוה שטארק געפלאקערט אויפן "איד", ווייל זיי האבן געזאגט אז משה גבאי האט נישט געלאזט אריינלייגן קיין שום ברוך הבא באגריסונגען פאר ר' אהרן, אפילו נישט פון מוסדות יטב לב. ר' אהרן'ס מענטשן האבן געהאלטן אז דאס איז געווען א ציל צו אוועקנעמען ר' אהרן פונעם פראנט פון די חגיגת הבר מצוה, און אים מאכן פאר א זייטיגער.

אבער ווען "דער איד" איז ערשיינען א וואך נאך די בר מצוה, זענען ר' אהרן'ס מענטשן ארויס פון די גלייזן, ווייל די חגיגת הבר מצוה איז געווען זייער שיין און גרויס באריכטעט אויפן דריטן פעידזש פון די ערשטע סעקשאן, און דער קעפל איז געווען ווי פאלגענד: "טויזענטער סאטמארער חסידים ביי גרויסארטיגע שמחת הבר מצוה פאר זון פון הגאון הצדיק אב"ד דקהילתינו הק' שליט"א פון ירושלים", און די אונטער קעפל איז געווען "בראשות בני וחתני רבינו שליט"א", דאס האט ר' אהרן'ס מענטשן ארויסגענומען פון די גלייזן, ווייל זיי האבן געזאגט אז דא זעט מען קלאר אז מ'וויל דא מאכען ר' אהרן ווי איינער פון די "בני".

‫דער איד האט געדעקט בעיקר די בר מצוה, און ר' אהרן מיט זיינע מענטשען האבן געהאלטען אז ר' אהרן איז געווען דער "בר מצוה בחור", ער דארף האבן די מערסטע אטענשאן, און נישט זיין ברודער דער בעל שמחה. (און אויב מעג איך זיך אמאל פארעדען, וועל איך זאגען אז דאס איז מעגליך דער "חטא הידוע, אויף וואס ר' אהרן האט אזוי געיאמערט.)

אויך האבן זיי געהאט טענות אויפן ארטיקל אז מ'איז דארט מבזה ר' אהרן זייער שטארק, ווייל אויף יעדען כיבוד וואס ר' אהרן האט באקומען איז געשטאנען ווי פאלגענד: "דער רב שליט"א האט מכבד געווען דעם געהויבענעם גאסט קרית יואלער רב שליט"א מיט מנחה", אדער "דער רב שליט"א האט מכבד געווען דעם קרית יואלער רב שליט"א מיטען זאגן דברי תורה".

ר' אהרןס מענטשען האבן געזאגט, אז אין סאטמאר איז דא איין רב, וואס דאס איז ר' אהרן, און דא קומט משה גבאי און מאכט ר' זלמן לייב פאר'ן רב, און ר' אהרן פאר קרית יואלער רב. אויך האבן זיי געהאט טענות, אז אזוי ווי ר' אהרן איז דער בנו בכורו און איז געקומען "בשליחות", דעריבער קומט נישט צו שרייבן אז מ'האט מכבד געווען מנחה אדער מ'האט אים מכבד געווען מיט זאגן תורה, ווייל די אלע כיבודים זענען גאר זיינע, אן מכבד זיין. לויט זיי האט געדארפט שטיין פשוט, דער רב שליט"א האט געדאווענט מנחה כדרכו, דער רב שליט"א האט געזאגט תורה, און נישט מיט א זלזול אז זיין יונגערער ברידער דער בעל הבית האט אים מכבד געווען, ווי עס וואלט נישט געווען זיינס מלכתחילה.

אויך איז געווען טענות, אז מ'שטעלט ר' אהרן אוועק אויפ'ן זעלבן דרגה ווי זיין שוואגער ר' חיים יהושע, ווייל ביים פאראגראף ווי עס איז געשטאנען באשריבן אז ר' אהרן איז געפארן אויף מקומות הק', איז גלייך געשטאנען דערנאך, אז אויך ר' חיים יהושע איז געפארן אויף מקומות הק' מיט א שיינע צאל אידן, אויך האבן זיי געהאט טענות אז "דער איד" האט נישט באריכטעט דעם "קבלת פנים" פון ר' אהרן ביים "לשכת ביד"צ" העדה החרדית.

בקיצור ר' אהרן'ס מענטשן, און איבערהויפט דער יועץ פרטי האבן געהאלטן אז דאס מיינט אפיציעל צו טשעפענען ר' אהרן און פוגע זיין בכבודו, און האבן געזאגט פאר יעדן אז עס וועט קומען א גיטס אויף צוריק.

אויב מיינט איר אז נאר זיינע חסידים זענען געווען צוטרייסעלט פונעם באריכט פון "דער איד", וועלכע האט די ערשטע מאל ארויסגעהויבן ר' זלמן לייב אויף גאר א שטארקן פארנעם און אים געשטעלט גלייך אויף גלייך מיט ר' אהרן, האט איר א טעות. ער אליין, ר' אהרן האט געליינט דעם ארטיקל און האט געבלוטיגט געפערליך אויף משה גבאי, ווי איר וועט זיך איבערצייגן ווייטער.

א וואך שפעטער איז ארויס די אידישע געדאנק, ווי עס איז געווען באשריבן ר' אהרןס באזוך מיט אלע פיטשעווקעס, באגלייט מיט צענדליגער בילדער, טראץ וואס ר' אהרן איז דאך געווען זייער שטארק קעגן כאפן בילד. דארט איז שוין יא ר' אהרן געווארען דער בר מצוה בחור. א בחור וואס האט געהאט פיל אטענשאן.

די נקמה פון ר' אהרןס מענטשען קעגן משה גבאי איז געווען, מיטען אריינלייגן ביים נייעס באריכט פון ר' אברהם פרידמאן פיר בלעטער ווי עס איז באשריבן געווארען דעם באזוך פון ר' אהרן באגלייט מיט א צאל בילדער. אייגענטליך, וואס איז געווען אזוי שטארק די נקמה? ווייל דעמאלטס האט נאך קיינער זיך נישט געטרויעט צו אריינלייגן קיין עדס און ארטיקלען אין דעם "נייעס באריכט" וואס איז דאן געווען דער איינציגסטער קאנקארענץ פונעם איד.

מיר וועלן בארירן נאך איין עפיזאד און געשעניש וועלכעס איבערצייגט פאר יעדן ווי שטארק ר' אהרן איז געווען צורודערט פונעם "בר מצוה" ארטיקל אין דער איד. און דאס איז דער פראטעסט אין ניו יארק און דאס פארברענען דער איד, באשריבען באריכות מיט נייע אויף דעקונגען, אי"ה.

תוקן על ידי פארמעגליך ב- 04/08/2009 19:15:14

לכבוד יענעם שבת האט די הנהלת המוסדות געלאזט דרוקען לכבוד די שבת שמחה א ספעציעל סידור, און צוויי עסקנים וואס זענען געווען ר' אהרןס מענטשען זענען געווען מופקד אויפ'ן דרוקן דעם סידור לכבוד שבת.

מיטוואך איז דער סידור אריין געגאנגען צום דרוק. עס איז אפגעשמועסט אז דער בעל הדפוס ר' אהרן בלום וועט שיקען א עקזעמפולאר פונעם סידור פאר די חברי הנהלת הקהלה איידער עס גייט צום דרוק. ווען ער האט געשיקט דעם עקסזעמפעלואר איז זיי שלעכט געווארען פאר די אויגן. די צוויי ר' אהרןס מענטשן האבען געשריבען אויפ'ן דעקל "יו"ל לקראת שבת התוועדות דחסידי סאטמאר בראשות מורינו הגה"צ גאב"ד קרית יואל שליט"א", מיטן סימבאל פון "שבת אחים" וועלכע איז אויך געווען ביים שבת התוועדות פון ר' אהרן אין לאנדאן. און עס ווערט נישט דערמאנט געווארט איין ווארט אז דער רב פון די קהלה מאכט א שמחה און אז דער שבת התוועדות איז לכבוד השמחה הרוממה.

אינעווייניג אינעם סידור איז געווען בייגעלייגט א גאנצער קונטרס פון תורות איבער דעם ענין פון אחדות און שלום, צווי בלעטער פון תורת פון ברך משה און פון בנו הגדול והנורא ר' אהרן, און פונעם ארטיגן ירושלימ'ער רב וואס לכבודו איז דער גאנצער חגיגה, קיין איין  ווארט נישט.

איי וואספארא אחדות דארף מען איצט? איז איינער דען צוטיילט? וואספארא שלום דארף מען איצטערט? איינער קריגט זיך דען?

עס פארשטייט יעדער אז מ'האט פארראכטן דעם דעקעל פונעם סידור, און ארויסגענומען אלע תורות פון אחדות מיט שלום מיט מחלוקות וכו', און געדרוקט א נארמאלע סידור ארויף שבת.

די צווי אויבערדערמאנטע פארשוינען ווייסן פון גארנישט, און קומען און דרוק נעמען דעם סידור, נאכן ענדיגן זיך דרוקן, און אזוי ווי זיי זעהן דעם דעקל פונעם סידור, ווערט איצט זיי שלעכט פאר די אויגן, זיי רייסן זיך דער האר פון קאפ, וואספארא סאבאטאזש איז דא פארגעקומען, ווער האט דערווישט דעם סידור? זיי עפענען דעם סידור פון אינעווייניג און זיי זעהן אז עס פעלט אלע תורות און אלע פנינים יקרים פון ר' אהרן. זיי זענען געקומען צו לויפן צו די הנהלת המוסדות, וועלכער האבען זיי געזאגט אז זיי ווייסן נישט פון וואס זיי רעדן.

את הנעשה אין להשיב, אבער אלס רעקאציע האט דער יועץ הפרטי מיט זיין פלומעניק ש.ז.פ., מיט וועם ער פלעגט זיך מתייעץ זיין איבער די ענינים פון ירושלים, באשלאסן אז די בני ברקער ציבור זאל נישט נוצן דעם שבת די סידורים, ווייל עס בויקאטירט ר' אהרן מיט זיינע גרויס ארטיגע פלענער.

*

ביי די בר מצוה זענען אויך געקומען צו פארען בערך א צוואנציג יונגעלייט תלמידים פון רב ווען ער האט נאך געדינט אלץ ר"י פון די ישיבה לצעירים יארען. אויסער די געסט פון ניו יארק וואס זענען געקומען צו שטערען די בר מצוה, זענען אויך געקומען פון ניו יארק עטליכע יונגעלייט, חסידים פון רב.

ר' אהרן האט יעדען פון די יונגעלייט געפרעגט בלאזעדיגעהייט "דו ביסט אויך געקומען צו די בר מצוה?", און דו אויך?" "און דו אויכעט? הא?"

איינער פון די יונגעלייט איז געווען א חשובער יונגערמאן פון וויליאמסבורג ר' ישראל שלום ווייס, וואס פלעגט לערנען פריוואט פאר געלט מיט ר' אהרןס זון חיים הערש. נאך פסח ווען די מחלוקה האט שוין געהאט אויף געפלאקערט האט ר' ישראל שלום אויף געהערט צו לערנען מיט חיים הערשן, ווייל ער האט אפיציעל זיך ארויס געשטעלט פארן נייעם רב. האט אים דעמאלטס ר' אהרן געטראפען און אים געזאגט: זייט דו בוסט געפארן צו די בר מצוה בוסטו געווארן פון די שונאים. שוטה.

*

דער ירושלימער רב ר' זלמן לייב האט אפיציעל צוריק געגעבען א באזוך פאר ר' אהרןען אין בני ברק, דינסטאג פ' משפטים. ארויסקומענדיג פון ר' אהרןען, האבען די בני ברקער בחורים מיט יונגעלייט געפערליך געשטופט ר' זלמן לייבן, און זיי האבען אראפגעווארפן זיין גבאי ר' שלמה צבי עקשטיין (ע"ה) אויף דער ערד.

און היות נישט דער גאנצער עולם האט פארכאפט צו הערען דעם בליץ-ווארט, האט שמואל הכהן פר"מ עס איבערגעזאגט פאר די הונגער-פארחלשטע בני ברקער, און זיי האבען זיך נישט געקענט גענוג אפ ווינדערען וואס פארא גרויסער וועטלס חכם דער גאב"ד איז, און זיי האבן נישט געקענט אויפהערן צו לאכן פון דעם געלוגענעם בליץ. און דער רב האט זיך דערביי אומגעקוקט ערשטוינט וואס דער ברודער רעדט צוזאם ל"ע, און וויאוזי די בני ברקער שעפען התפעלות מיט א שעפ לעפעל.

*

ווען דער רבי שליט"א איז דאס ערשטע מאל אהיימגעקומען פון ירושלים בשנת תשנ"ח האט ער געוויילט שבת אין בארא פארק צוליב די שמחת שלום זכור פאר זיינס אן אייניקל  יענע וואך איז ר' אהרן פונקט געווען אויף א "שבת התוועדות" אין ב"פ. איז ר' אהרן אריבערגעקומען פאר די באטע אפגעבן מזל טוב פאר זיין ברודער. ביים אריינקומען אין סיגוטער בית המדרש רופט ער זיך אן הויעך צום רבי'ן, וואו דיין ירושלימער קאפטן? נו, דו רעדטס שוין מיט א רי"ש... און דער רב האט נישט געוואוסט צו ער זאל לאכן אדער וויינען. דער ברודער פון מאנרא איז געווארען א גוט זאגער, א לייצן און א בליצן כאפער.

א סוכות דערויף איז ר' אהרן געזעצן ביי איינע פון די טישן נעבן דעם ר' זלמן לייבס זוהן ליפא, וואס איז נאך געווען פאר די בר מצוה, און אגאנצען טיש איז ער געווען פארנומען פרעגן ליפא'לען וויאזוי ער זאגט אויפן ירושלימער שפראך מיט א רי"ש, קאראלעך, פישאלעך און נאך אזעלכע ענדליכע קינדערישע ווערטער, און ליפאלע האט איינגענומען חרפות און בושות פון דעם גרויסן פעטער וואס ער האט בשו"א נישט געוואלט אראפקריכן פון זיינע נערוון.              

ר' אהרן, ווי מען ווייסט, האט דאך אויף זיך דעם "פלעק" וויזניץ, וואס איך מיין מיט'ן אונטערשטרייכן די ווארט פלעק איז עפעס וואס מען האט אים אלץ פארגעווארפן, עס איז געווען די שווארצע קאץ וואס האט אים באגלייט, און דאס איז געווען די הויפט סיבה פארוואס סאטמר איז צוטיילט געווארן תשמ"ה, ווייל אלטע סאטמארער חסידים און רוב איינוואוינער פון קרית יואל האבן נישט געוואלט אלס רב דעם יונגערמאנטשיק, וועלכער איז דער איידעם פונעם וויזניצער רבי'ן נשיא מועצות גדולי התורה, א זאך וואס איז אין סאטמאר חזיר טרייף.

אבער אויסער דעם "יחוס", איז אויך דא אסאך זכות עצמו פון ר' אהרן, און דאס האט אנגעהאלטן די שנאה און קריגעריי קעגן אים פון אזויפיל סאטמארער מענטשן. דער קלוגער ראש הקהל ר' סענדר דייטש ז"ל האט זיך אמאל אויסגעדריקט צו איינעם (איך האב עס געהערט פון יענעם, א שטארקער איש נאמן, אבער כ'וועל נישט אויסשמירן זיין נאמען ברבים) ווען יענער האט געהאט מיט ר' סענדר א לאנגן שמועס וועגן ר' אהרן, די מערכות יעדן שני וחמישי אין קרית יואל, און ר' סענדער האט אים געזאגט אז מען וואלט געקענט אסאך אויפטאן מיט גוטן, ווען נישט די ווילדע צעלאזטע און צעהיצטע התנהגות פון ר' אהרן, האט יענער אים פרובירט פארענטפערן, ר' אהרן איז דאך סייווי דער וויזניצער איידעם, וואס ער טוט וועט מילא זיין טריפה. אבער ר סנדר האט אים געענטפערט, אזוי מיינסטו, ווען ער וואלט זיך נאר ארנטליך אויפגעפירט וואלט מען אים שוין לאנג מוחל געווען דאס וואס ער איז א וויזניצער איידעם!

יעצט א מינוט, איך ווייס עס זענען דא חולקים, ר' סענדר האט מיט דעם סטעיטמענט פאקטיש נאר פארגעשטעלט איין חלק פון סאטמאר, נישט יעדער מוז דערצו מסכים זיין, און יעדער קען שפירן אנדערש. אבער וואס איך וויל יא ארויסברענגען מען זאל פארשטיין פון די מעשה איז, די נקודה אז דאס וואס ר' אהרן איז ר' אהרן בה"א הידיעה, דאס הייסט ביי דעם גרויסן חלק פון סאטמאר וואו ער מופרך ומוכחש און מען האלט נישט פון אים קיין צוויי סענט איז עס נישט נאר וועגן זיין וויזניצער איידעמשאפט, און נישט וועגן דעם שידוך וואס דער רבי זי"ע איז געווען דערקעגן, נאר ליידער צוליב זיין זכות עצמו...

און יעצט וועל איך צוקומען אביסל צו זיין קנאות, וואס מיט דעם וועט מען פארשטיין דעם פיקטשער פון יענעם ווינטער ביי די פראטעסט אין ניו יארק.

ר' אהרן האט במשך זיינע יארן אלס ראש ישיבה אין קרית יואל אסאך מאל "געלאזט פאלן ווערטער" וועגן די שיטה הק' פון רבי'ן, און וועגן די קנאות און וועגן ספר ויואל משה. עס זענען דא אסאך סטעיטמענטס פון אים וועגן ספר ויואל משה אז עס איז נאר דברי אגדה און נישט להלכה, ער האט אמאל אין ישיבה זיך אויסגעדריקט אז מען קען נישט זאגן אויפ'ן ויואל משה אז עס האט א דין ווי תשובות מהר"ם שיק, עס איז דא פון אים סטעיטמענטס ווי ער לאכט אפ פון מחמירים וואס נעמען נישט אריין ספרים פון מוסדות הרב קוק, די אלע זאכן זענען אין גאנצען נישט אין פלאץ פאר א סאטמאר ראש ישיבה און פאר איינעם וואס וויל זיך רופן סאטמאר רבי.

מען דארף זאגן אז מסתמא איז דאס געווען דער פועל יוצא פון זיין אן איידעם אין וויזניץ, ווייל די שנאה האט אין אים נעבעך געפלאקערט פארוואס די סאטמארער שיטה האט געברענגט ער זאל ווערן אויסגעשפילט פון די געזעלשאפט, און אז זיין חתונה האט שוין געדארפט זיין ליידיג פון מענטשן. כאטש מען האט שוין געהערט קנאים וואס זענען נישט געווען קינדער פון קנאים, און טאקע גרויסע קנאים, לדוגמא ר' שמחה בונם וואלדענבערג ז"ל פון ירושלים, וועמענס פאטער דער ציץ אליעזר איז געווען פון די ווייטערע קרייזן און ר' שמחה בונם איז געווען פון די מוצי"ם אין עדה החרדית און פון די אויסגערופענע קנאים, וועמען עס האט טאקע וויי געטאן ציונות. אבער ר' אהרן איז דאך ווייט פון דעם כרחוק מזרח ממערב.

אין די נו"ן יארן האט ר' אהרן'ס יועץ פרטי און נאך אנדערע פונעם אלטן סאטמארער חדר געזען אז מען מוז פאר יעדע פרייז אנהייבן מאכן ר' אהרן פאר א וועלטס קנאי. ר' אהרן האט אין יענע יארן אנגעהויבן האלטן זייער היציגע דרשות קעגן ציונות, ער האט אראפגעריסן די מדינה פארוואס מען וויל נישט צוריקגעבן די שטחים ער האט ספעשל שטארק ליב געהאט צו צולייגן די רעליגיעזע פארטייען, און מסביר זיין די פאליטישע אנטוויקלונגען אין ארץ ישראל, ער פלעגט רעדן שארף קעגן די פרומע, לדוגמא תשמ"ח ביים חנוכת הבית פון בנין ישיבה קטנה "עצי חיים" אין קרית יואל, האט ער זייער שארף אראפגעריסן זיין אייגענעם שווער דעם וויזניצער רבי, פארן אויפנעמען דעם דעמאלסדיגן ראש ממשלה יצחק שמיר שר"י, אינעם גרויסן בית המדרש בקרית וויזניץ און געזינגן פתחו שערים ויבוא גוי צדיק, און איין דרשה חול המועד פסח, האט ער אראפגעריסן די חסידישע קרייזן וואס צייילן ספירה מיט א ברען נאכן סדר אבער גייען צו די בחירות, (ער האט פארגעסן אז אין ארץ ישראל ציילט מען ספירה חול המועד) אין איין דרשה ביי א מלוה מלכה פון איחוד התלמידים האט ער אזוי שיין אראפגעריסן מיט דברי זלזול דעם ערלויער רב שליט"א "א רב אין ארץ ישראל דער מיט די לאנגע בארד, מלא על כל גדותיו", און דער זעלבער צייט אראפגעריסן א ליבאוויטשער זינגער אברהם פריד מיטן נאמען אז ער זינגט לבנימין אמר אויפן דעמאלסדיגער און היינטיגער ראש ממשלה נתניהו שר"י. ער האט זיך אהערגעשטעלט ווי אזא קנאי וואס מען זעט כמעט נישט. לכאורה פון די הייסטע צייטן פון הרב דאמב, ווען ער האט געגאסן פעך און שוועבל קעגן די רבנים פון ארץ ישראל, איז נאכנישט געווען אזא גרויסער פייערדיגער קנאי ווי ר' אהרן איז געווארן אין די נו"ן יארן, אזעלכע דרשות הערט מען מער נישט. ער איז געווארן א מוזג פון רבי'ן זי"ע אויסגעמישט מיט'ן וואידיסלבער רב, פאלטישאנער רב, ר' סענדר דייטש, און ר' הערץ פרענקל, און ענק קענען צושטעלן צו די ליסטע וויפיל נעמען ענק ווילן נאך. על פי רוב האט ער זיך באנוצט מיט אזאלעכע הויכע לשונות פון ר' סענדר'ס לעקסיקאן וואס פאסט מער פאר שרייבערס פון צייטונגען ווי איידער א רב בישראל, און ווען ער האט נאך געהאט א גוטן זשאוק אויף יענעם'ס חשבון האט ער זיך צולאזט א שטייגער ווי דער יארמער רב,

אבער די אלע דרשות האבן נעבעך געהאלפן ווי טויטע באנקעס עס האט נישט געשלאגן קיין עכטע ווארצלען, די קנאים האבן עפעס געשמעקט אז דער ר' אהרן איז נישט קיין קנאי, עס אינטרעסירט אים ציונות ווי א לאך אין קאפ, קנאי'שע מוסדות פון ארץ ישראל וואס זענען אריין צו אים נעמען אין קרית יואל נאך געלט אדער א בריוו האט ער געקענט אפלאכן פון זייער נישט נעמען געלט, מען האט דערשמעקט אז ער נוצט ציונות אלס מיטל וואו מען קען כאפן און לעקן א ביינדל ער זאל שוין ענדליך ווערן וועלקאם אין סאטמאר, אדער אויסנוצען זיין מדות טובות פון אראפרייסן א צווייטן ברשות התורה, און זיך נאך מתכבד זיין בקלנום, יעדער האט פארשטאנען אז ער מיינט עס נישט בכלל וואס ער זאגט, און ממילא האט עס נישט געלאזט קיין שום השפעה.

ווי טיפער מען איז אריין אין די מחלוקה מיט'ן יונגערן ברודער ר' זלמן לייב, אלס וויכטיגער איז געווארן צו ערקלערן ר' אהרן אלס דער קנאי, ווייל מען האט געוואוסט אז דאס שפילט א ריזיגע פאקטאר אין די מלחמת האחים. דער יועץ פרטי איז דעמאלט אויפגעקומען מיט די סטראטעגיע, אז אין סאטמאר וועט מען סייווי נישט האלטן ר' אהרן פאר א קנאי, מען קען אים צו גוט, זאל מען כאטש אין די דרויסנדיגע גאס האלטן אז ער איז א קנאי. און זיין געדאנק איז געווען צו פארבינדן ר' אהרן מיט'ן בריסקער ראש ישיבה פון ירושלים הג"ר דוד סאלאווייטשיק שליט"א, ער זאל ווערן זיין ווארטזאגער אין חוץ לארץ, אזוי וועט יעדער מוזן איינזען אז ער איז טאקע א קנאי.

תשנ"ט ווינטער איז אונטערגעקומען א גוטע געלעגנהייט פאר ר' אהרן זיך איינצוקויפן עולם הזה און עולם הבא ביי די קנאישע קרייזן פון ארץ ישראל, דאס איז געווען כ"א כסלו יענעם יאר, מיטוואך נאכט פרשת וישב, "דער איד" איז ארויסגעקומען מיטוואך צופרי, און אויפ'ן העדליין פון איד איז געשטאנען אז די מדינת ישראל'ס בג"צ האט ארויסגעגעבן יענעם טאג א דראמאטישן אורטייל, אז די פארמערטע דיחויים פון דינען אין צה"ל פאר ישיבה בחורים איז מער נישט געזעצליך און מען וועט נישט קענען מער נוצן דעם תירוץ פון תורתם אומנתם.

פאר אהרן מתתי' דייטש איז די נייעס געווען ווי א רייפע פרוכט. פארוואס? ווייל ביי בריסק איז ווער ס'ווייסט די זאך פון גיוס בני הישיבות איינע פון די שטערקסטע מערכות פאר וועלכע מען גייט ממש אין פייער, און דער יועץ פרטי האט פארשטאנען אז אויב ר' אהרן וועט יעצט באמבאדירן די גאס מיט די נייעס וועט ער זיך איינקויפן ביי ר' דוד סאלאווייטשיק, ער וועט אייננעמען די קנאים און ספעשל די קנאי'שע ירושלימ'ער גאס, די בריסקער חדר, שוין אפגערעדט פון סאטמאר, ער וועט ווייזן פאר די וועלט איינמאל פאר אלעמאל אז ער האט די ריכטיגע קאנעקשאנס מיט ירושלים, ער וועט נוצן די באמבע "בריסק"!!! און די גאנצע וועלט וועט וויסן אז ר' אהרן, נישט זיין ברודער ר' זלמן לייב, האט די פאוער אויף ירושלים, און אויך וועט מען וויסן וואסערע קנאי ער איז.

כ"א כסלו תשנ"ט אין דזשאוויץ סענטער

לאמיר א מינוט צוריק שפאצירן צו יענעם כ"א כסלו, אין דזשאוויץ סענטער אין מאנהעטן, וואס כאטש סאיז געווען אינמיטן ווינטער איז די לופט אין זאל געווען היציג אויף אלע געהירן (נישט פארגעסן, עס איז נאך געווען פאר די בר מצוה). די רעדנער זענען רוב געווען "שונאים"... דאס הייסט אפיליאירט מיט משה גבאי. איך וועל נאר אויסרעכענען ווער עס האט גערעדט, און איך בין זיכער יעדער וועט האבן א שמייכל.

הנגיד ר' שלום צבי בערגער פון לאנדאן איז געקומען צו פארן און ער איז באגריסט געווארן דורך הרה"ח ר' עזריאל גליק שליט"א, היינט שונא נומבער איינס ביי ר' אהרן. לכבוד ר' שלום בערגער האט גערעדט זיין זון ר' בעריש בערגער, היינט דער ראש הקהל ביי ר' זלמן לייב אין לאנדאן.

דערנאך האט גערעדט ר' אהרנס דעמאלסדיגער גרויסע שונא אינעם אפיס פון די מוסדות ר' ארי' לייב גלאנץ, דעמאלטס אדמיניסטראטאר פון יו.טי.עי., איינער פון די מערסט פארהאסטע מענטשן אין ר' אהרןס לאגער.

אויך האט גערעדט הרה"ג ר' אנשיל אשכנזי, א מחותן מיט ר' זלמן לייב און מנהל פון ישיבה קטנה, וואס דער יועץ פרטי מיט זיין קאמפאני האבן שוין געהאט פלענער וויאזוי מען ווערט פון אים פטור.

אויך האט גערעדט הרה"ג ר' נחמן שטויבער, דעמאלטס מנהל אין ישיבה לצעירים, וואס מען האט געוואוסט יארן לאנג אז ער איז ממש ווי א ברודער מיט ר' זלמן לייב דער ראש ישיבה פון צעירים.

די מערסטע געקריצט מיט די ציין האט מען ביי די דרשות פון ר' אליעזר קעסטענבוים און ר' אברהם לעפקאוויטש. די צוויי רעדנער האבן ביידע באוויינט אז קוים מיט אפאר חדשים פריער זענען אוועק די ראשי הקהילה ר' סענדער דייטש און ר' לייבוש לעפקאוויטש.

אין זאל זענען געווען קופקעס ווי יונגעלייטלעך האבן געקריצט מיט די ציין, ביי די שטארק היציגע קופקעס האט מען געהערט ווי מען קאכט מיט שוים אויף די ליפן, אז משה האט דא אויסגעפירט, ער האט איבערגענומען די גאנצע יו.טי.עי. אלעס זענען זיינע מענטשן, דער רב (מיינענדיג ר' אהרן) איז נישט מער ווי א פינפטע ראד. איינער האט מיר געשריבן אין אישי אז ער האט געזען ווי אפאר היציגע חברה טענה'ן זיך אויף הויכע טענער מיט שמואל ווידער, אז מען מוז שוין ענדליך אנהייבן צו דעליווערן און ווייזן אז ר' אהרן איז בעל הבית אז נישט וועט זיין זייער ביטער. און ער האט געטרייסט דעם עולם דאונט ווארי, עס וועט נאך קומען גוטע צייטן.

בשעת'ן דינער, אינמיטן די אלע קופקעס, איז דער יועץ פרטי געווען זייער פארנומען, ער האט געהאט וויכטיגערס אויפ'ן קאפ. בשעת'ן דינער גייט מתתי' דייטש צו ר' אהרן פריעדמאן פון "איד" ער מוז אים שוין העלפן עמוירדזשענסי, דער קרית יואל'ער רב גייט באלד רעדן און ער מוז וויכטיג האבן אינפארמאציע וועגן די נייע געזעץ וואס איז היינט געשטאנען אין איד. ער האט אים געהייסן יעצט צו קאלן קיין ירושלים, כאטש ס'איז אינמיטן די נאכט, שוין באלד פארטאגס אין ארץ ישראל, ווייל ער מוז ארויסקוועטשן פון י. ווייס די מאקסימום וואס ער ווייסט וועגן דעם נייעם געזעץ וואס איז היינט ארויס אין ארץ ישראל וועגן ישיבה בחורים אין מיליטער, וואס די ארץ ישראל'דיגע פרעסע האט נאכנישט געהאט באריכטעט, און פארשטייט זיך מען האט געקאלט.

ווען ר' אהרן איז צוגעקומען צום מייק איז שוין געווען זייער שפעט, ער האט געמוזט רעדן בקיצור, ווייל די זאל האט זיך שוין אנגעהויבן אויסליידיגן, האט ער גלייך אנגעהויבן רעדן פון דעם, און איך דארף נישט אויספירן אז פון די דראמאטישקייט און די דעמאגאגישקייט האט ער אינגאנצן נישט געשניטן.

ר' אהרן האט געשטורעמט: "היינט איז ארויס א געזעץ אין מדינת ישראל", אז דער איינשטעל ביז היינט נישט צו נעמען בני ישיבה אין מיליטער איז נישט אויסגעהאלטן, עס גייט יעצט קומען א שרעקליכע מהפכה אין ארצינו הקדושה, עס גייט ווערן א מגיפה וואס מען גייט פאדערן מסירות נפש. דאס איז א גזירת שמד וואס כלל ישראל האט נאכנישט געהאט מיום היתה ישראל לגוי. איך וויל זאגן פאר אחינו בני ישראל אין ארץ ישראל, אונז שטיי מיר מיט ענק, מען וועט ענק שטיצן אין די שווערע מלחמה, אונז וועל מיר נישט דערלאזן אריינשטעקן א שווערד אין רוקן פון די ישיבות, מיר וועלן קעמפס מיט מסירות נפש אפצושלאגן די גזירות שמד, מען וועט זיך לאזן ארעסטירן, מען וועט גיין אויף קידוש השם, און זיך נישט אפשטעלן פאר גארנישט אין די וועלט, וכל קרני רשעים אגדע תרוממנה קרנות צדיק.

אין תש"ס, תשס"א, צי שפעטער, ווען ס'איז ארויף אין די העדליינס די נחל חרדי פראבלעם, האט ר' אהרן געהאלטן שטרומישע דרשות און זיך בעיביש גערייצט: "איך בין געווען דער ערשטער וואס האט גערעדט וועגן די גזירה, מען האט מיך נאך דעמאלט נישט פארשטאנען, אבער היינט זעט שוין יעדער אז איך בין גערעכט געווען". (בערך אזויווי על גאור וואס האט ערפונדעם דעם אינטערנעט) איי, ווער האט אים נישט פארשטאנען, וואס הייסט ער האט גערעדט די ערשטע עס איז דאך שוין געשטאנען אין איד נאר פאר ער האט בכלל גערעדט? אבער קיין חכמה ערווארט מען שוין סייוויי נישט פון ר' אהרן אין די עידזש, סאו קען מען עס אויסהערן און לאכן, אויב מען וויל. (איך געדענק נישט דעם דאטום ווען ער האט געזאגט אז ער איז געווען דער ערשטער, ווער עס געדענקט זאל מיר שיקן פונקטליך דעם לשון אין אימעיל אדער תיבה אישית).

סך הכל היוצא מדברינו, דאס איז געווען די מואוו פון תשנ"ט, און די סוף מעשה במחשבה תחילה פאר די סטעימענט פון צוויי יאר נאכדעם "איך בין געווען דער ערשטער, מען האט מיך נאך דעמאלט נישט פארשטאנען", עס איז א היבש אינטרעסאנט שטיקל היסטאריע ווי אינטערגעבעט מען האט אים צו זיין דער שר צבא, וואס פירט מעכטיגע מערכות קעגן ציונות, און ווי מען האט אים פראבירט צו פארבינדן מיט'ן בריסקער ראש ישיבה שליט"א, אנן מהכא ואתון מהתם, זיי זאלן זיין די צוויי לייבן ביים כלל ישראל, איינער אין ארץ ישראל און איינער אין חוץ לארץ.

און איך דארף צולייגן נאך א נקודה, נישט נאר צו טרייען אפצואוואשן די וויזניצער פלעק האט ר' אהרן געוואלט זיין דער דעה-זאגער און קנאי, נאר ער האט געוואלט מיט דעם אויך נאכמאכן זיין טאטן וואס ער פלעגט רעדן ביי פראטעסטן בחיי רביה"ק זי"ע, וואו דער רבי האט נישט גערעדט נאר זיין פלומעניק דער סיגעטער רב, וועלכער איז שפעטער געווארן ממלא מקום. דאס זעלבע האט ר' אהרן מיט זיין בעיבישקייט געהאלטן אז אויב זיין טאטע רעדט נישט דעמאלט מעג נאר ער "בשם דעם טאטן און בשליחות", ווייל אין סאטמאר פלעג דער ממלא מקום רעדן בחייו פון זיינע פארגייער, אזוי איז געווען ביים טאטן און פעטער, און אזוי איז יעצט ביי אים מיט'ן טאטן.

דאס איז געווען איינע פון די גרויסע בובוס ווען עס איז אויפגעקומען נאך א געשטאלט אויף די רבני'שע פלאטפארמע דער יונגערער ברודער ר' זלמן לייב וואס איז יענעם אדר געקומען פון ירושלים רעדן ביים פראטעסט אין ניו יארק און האט גערעדט בשם סאטמאר די זעלבע ווי דער ברודער. דאס איז געווען א געפערליכע פאררעכענונג אינעם חשבון, און ספעשל נאכדעם וואס מען האט שוין אינוועסטירט אזויפיל קאנעקשאנס מיט בריסק, פייערדיגע דרשות און באמבע אויפרייסן "דער ערשטער" קעגן גיוס בני הישיבות, אבער דאס וועל איך שרייבן ביים המשך.

האטס געדולד וועגן די חתימות פונעם קול קורא, די פארברענען דעם איד אין קרית יואל, די פראטעסט, און נאך, המשך יבוא אי"ה

תוקן על ידי פארמעגליך ב- 10/08/2009 9:30:07