דעבאטע וועגן "קול מבשר"

לאמיר צולייגן אביסל דאס ענין פון קול מבשר לויט מיין פיצי מוח, און קליינע פארשטאנד.

צום אלעם ערשט מוז געזאגט ווערן לשבחו פון קול מבשר, אז ער צווינגט קיינעם נישט קיינמאל אים אריינצורופן און אויסהערן. קענסט מיר נישט ברענגן קיין איין איד אויפן כדור העולם וואס קען טייטלען מיטן פינגער אז מר. קול מבשר האט מיך אנגערופן היינט צופרי און געסטראשעט אז אויב הערסטו נישט מיין האטליין היינט וועט מען דיר אפהאקן די טעלעפאן סערוויס. פארקערט, ביודעי ומכירי וואס האבן פארגעהאלטן קול מבשר אויף זיין האטליין, און ער האט זיי אלע געזאגט און אפילו געהאלפן מיטן ארויפלייגן א פילטער אויף זייערע טעלעפאונען אז מ'זאל "נישט" קענען הערן קיין קול מבשר.

לאמיר גיין א שטאפל ווייטער, פארוואס האט נישט דער געהענגעל עפענער געשפירט פאר וויכטיג צו עפענען א אשכול ווי פאלגאנד: איז דער 'אלגעמיינער' א אויפטו אין שווערע מצבים?
(פאר די וואס ווייסן נישט, דער אלגעמיינער איז דער חב"ד'סקער צייטונג, וואס איז גע'אסר'ט געווארן מיט יארן צוריק, און טראץ דעם איסור איז זי נאך אלץ געבליבן אפ ענד ראנינג.)
מ'שטיינס געזאגט, דער אלגעמיינער איז דא צו באקומען אין די נייעס באלעמער'ס, ווילסט עס קויפן איז גוט, אז נישט קענסטו עס לאזן און געשעפט און ס'וועט קיינער נישט זיין בייז אויף דיר. די זעלבע מיט "קול מבשר", קול מבשר שטעלט צו א סערוויס וואס אז דו ווילסט אים נישט אויסהערן בוסטו נישט מחויב, מ'קען זיין א כשר'ער איד אן הערן קול מבשר, ווידעראום אז דו ווילסט עס אויסהערן און דו האסט קריטיק, ווי זיס און לעכטיג, לאז איבער א מעסעדזש פאר די מערכת און איך גלייב אז זיי וועלן בכובד ראש דן זיין דיין הערה.

איז פאר כ'גיי ווייטער, וואלט איך געוואלט פרעגן די שרייבער דא וואס האבן אזוי אראפגעריסן קול מבשר. נוצט איר קול מבשר צי נישט? נוצט איר קול מבשר און איר האט קריטיק, קומט זיך נישט דערפאר הענגן אין די גאסן. הערסטו נישט קול מבשר, וואויל איז דיין חלק, און לאז די אנדערע אידן מחנך זיין זיך מיט זייערע קינדער וויאזוי זיי פארשטייען.

נעקסט, איך בין נישט אזוי אריינגעטון אין דעם קול מבשר ליין, דעריבער ווייס איך נישט צופיל זיינע מעלות און חסרונות. אבער דאס איז אמאל זיכער, און קיינער לייקענט דאס נישט, אויב יא לעבט יענער אין דרום סודאן, נישט אין ברוקלין. מ'לעבט היינט אין א וועלט וואס נייעס איז געווארן א עובר לסוחר. אמאליגע צייטן אויב האט מען געכאפט בין לאדין זונטאג, האבן היימישע אידן נישט געוואוסט קיין דעטאלן ביז דאנערשטאג ווען די אידישע צייטונגען זענען ערשינען אויפן מארק. איך דארף נישט גיין אויף אזוי ווייט, א קלענערע משל אפילו; אמאליגע צייטן ווען א איד האט א שידוך געטון מיט זיין קינד האבן אנדערע אידן נישט געוואוסט דערפון סיידן אויב זיי האבן געהאט א פערזענליכער קשר מיט איינע פון די מחותנים, אדער אויב איז דער מחותן געווען א פאפולערער פיגור, און א מזל טוב בלעטל איז געדרוקט געווארן אין די היימישע צייטונגען.

היינטיגע צייטן, אין די טעכנעלאגישע וועלט ווען יעדער שמויגער דרייט זיך מיט א טעלעפאון, און צו די אונטערנעט איז גרינגער צוצוקומען ווי צו די אייגענע שנאלצן, יעדער וואס קען (נישט) קיין ענגליש האט א טוויטער גרופע וואו ער מעלדט נייעס, א פארפלייצונג פון אנגלא-אידישע וועבזייטלעך מיט מער נייעס ווי די ניו יארק טיימס (ווייל זיי דעקן זיי גוי'אישע און סיי אידישע נייעס..), איז קוריאז צו זאגן אז ווען נישט קול מבשר העט מען ווען נישט געוויסט צו זאגן אז דער באליוויער פרעזידענט האט זיך הארציג געזעגנט פון זיין שטאב הויפט מיט א קויל אין קאפ. פארשטייסט וואס כ'זאג, איא?

והשתא דאתית להכי, איז אנגעקומען א קול מבשר, וואס פילטערט ממש יעדע נייעס ס'זאל נישט ענהאלטן קיין טראפ גוי'אישקייט, און ווי איינער האט אים שוין דא גערימט אז ער האט נאך קיינמאל נישט ארויפגעלייט א דרשה צי סטעיטמענט פון א גוי / פאליטיקאנט א.א.וו., ועוד האט ער אן א צאל מעלות וואס אין אזא משוגענע וועלט וואלט איך געזאגט איז א מצוה צו הערן קול מבשר און נישט קיין אנדערע נייעס אגענטורן.

יעצט דו אינגערמאן וואס קול מבשר שטייט דיר ממש אין וועג, איז ווי געזאגט די טענה וועגן קינדער איז קיין טענה נישט, ווייל אויב האלטסטו אז דער קול מבשר איז אזוי שעדליך האסטו די ברירה פון פילטערן דיין היים טעלעפאן אז דיינע קינדער זאלן נישט האבן קיין צוטריט. סתם דיך חושד זיין אז דו בוסט ברוגז אויף קול מבשר אז ער מאכט געלט, וויל איך נישט. פשוט ווייל כ'האלט אז דו בוסט העכער פון דעם און דו בוסט נישט א ביליגער אומפארגינער. אלא מאי וואס באדערט דיך יא? דיך באדערט אז קול מבשר רעדט פון דעם באליוויער פרעזידענט? אקוראט די זעלבע נייעס האסטו דאך פינעף מינוט צוריק אדער פינעף מינוט שפעטער באקומען אויף דיין טעלעפאן / בלעקבערי פון עפעס א יצמח פורקניה אויף טוויטער. פארוואס בוסטו אויף יענעם נישט ברוגז? פארוואס פארשטייסטו אז יענער מעג יא באריכטן און קול מבשר טאר נישט?

דאס איז לגבי סור מרע וואס א חלק ווילן טענה'ן אויף דעם קול מבשר. יעצט לאמיר זיך אביסל אומקוקן אויף דעם עשה טוב.

עס איז ווינטער תשס"ט, ווען פלוצלינג אינמיטן העלן טאג אין חודש כסליו הייבן אן קומען שוידערליכע באריכטן פון די ווייטע אינדיע. דער כאאס איז אויפן העכסטן צושטאנד, מי יחי' ומי ימות. (און פארקויפט מיר נישט אז ווען נישט קול מבשר וואלט מען נישט געוויסט דערפון, שניידט ארויס די קרעפלעך). לאמיר זיך פארשטעלן ווען דאס זאל ווען געשען תשנ"ז, עס איז ערב שבת, מ'ווארט מיט אנגסט און שרעק אויף די נייעס פון אינדיע, וואו האלט איר וואלט דרייפערטל כלל ישראל געזיצן דעמאלס? איך וועל אייך זאגן, אין די קאר'ס צוגעשמידט צו די ראדיא רח"ל. קלאר ווי דער טאג (ומעשה דאו. דזשעי. סימפסאן בערב יום הקדוש יוכיח וד"ל!). איז געקומען דער קול מבשר, און געזאגט קום שעפעלע, זיץ ביי מיר אויפן סיסטעם, א כשר פלאץ וואו דו וועסט נישט הערן קיין אומאיידעלע קאמערשעל'ס בין גברא לגברת, און מ'וועט דיר דא אלעס פארציילן, פאשע נאר נישט אין קיין פרעמדע פעלדער. קומט זיך נישט פאר אזא איד ווי ר' קול מבשר שישי אין בית המדרש הגדול והחדש והמפואר והענקי? עס איז ביי מיר זיכער אז דער איד האט גאלדענע זכותים, ער האט אפגעראטעוועט טויזענטער אידן פון הערן מענער מיט רעבעצינס רעדן אויף די ראדיא.

וואס נאך? אה! פרשת רובאשקין. א קורצע חזרה, מ'רעדט נישט דא פון א טיפיקעל וויליאמסבורגער אידל וואס מ'האט גערעדט אין די מקוואות פון זיין קעיס. מ'רעדט דא פון א איד וואס האט ניטאמאל באלאנגט צו אונזערע קרייזן, און ס'האט אים באטראפן אזא שווערע צרה. איז געקומען ר' קול מבשר און געזאגט ר' שלום מרדכי, איך וועל אנווערן אלעס אין די וועלט אז מ'זאל עכ"פ פרובירן אייך צו העלפן. עס גייט נישט דורך אפאר טאג, כלל ישראל איז אויף מיט עפעס א ראשקין, באשקין, מ'קען קוים ארויסזאגן זיין נאמען און א קנאפע חודש דערויף ווערט שוין דער פאנד וואס מ'האט אויפגעשטעלט פאר דעם איד גערופן מיטן נאמען "דער כלל ישראל פאנד". היש לך דבר גדול מזה?! איך האלט אז אין דעם זכות אליינס דארף אליהו הנביא מבשר זיין דעם בשורת הגאולה אויף קול מבשר!

לייבי לייבי! ווער עס האט געזען א אינגל מיטן נאמען לייב קלעצקי זאל רופן... דער וואונד איז נאך פריש, און מ'דארף נישט צופיל רעדן, אבער למעשה מיט די היינטיגע טעכנעלאגישע וועלט ווען יעדער, אבער יעדער האט מיטגעהאלטן די כסדר'דיגע אפדעיטס אויף טוויטער, טעקסט מעסעדזשעס א.ד.ג. און די רומער'ס זענען געוואקסן שנעלער ווי גראז ביים עק פון טייך, איז דער קול מבשר דא געווען, און חוץ וואס ער האט אנגעווארימט דעם ציבור ארויסצוהעלפן מיט די זוך אקציע, מרבה זיין בתפילה און דאס געלייגט אויף זיין ערשטע עדווערטייזמענט פריי פון אפצאל, האט ער אויך קלארגעשטעלט די כראנאלאגישע געעשענישן און מיט דעם פארמינערט דעם ווילדן בלבול המוחות וואס האט געהערשט. און צוגאב איז יעדער באריכט געווען געזיפט און דורכגעטראכט, אויף ווי ווייט מעגליך נישט צו איבריג אנשרעקן די אידן וועלכע זענען געזיצן מיט אנגעצויגענע נערווען איבער דער גארער וועלט און מיטגעהאלטן די אנטוויקלונגען. און דאס איז א נקודה למחשבה, דאכט זיך אז ביזנעס גערעדט וואלט דאך פאר דעם קול מבשר לייכטער געווען צו מעלדן יעדען רומער אויף די גאס, אראפשטעלן א דראמאטישן מצב אן דורכטון די באריכטן פארדעם, אבער ער האט באשלאסן אז לטובת הציבור וועט ער נאר מעלדן באשטעטיגטע און קראנטע נייעס, און אנשטאט פארוואנדלען זיין טעלעפאן ליניע אלס "קול ענות", סתם געפייניקטע אומבאשטעטיגטע באריכטן, האט ער דאס געהאלטן אויפן העכסטן ניווא וואס עס איז נאר פארהאן על טהרת הקודש, און פארבליבן מיט שטאלץ אלס דער "קול מבשר".

אוי לקיים לקיים בנו חכמי ישראל! עס געדענקן אלע דאס אנגעצויגענקייט וואס האט געהערשט ביי היימישע אידן איבערן מצב הבריאות פון די צוויי גדולי האדמורי"ם הרה"ק מטאהש והרה"ק מסקולען שליט"א (און נאך פילע, אבער איך כאפ אן די צוויי אלס משל). יעצט דרייט מיר נישט קיין קאפ אז ווען נישט קול מבשר וואלט מען אפילו נישט געוויסט אז די צדיקי דורינו דארפן א ישועה. דאס איז בת היענה'דיג גערעדט און פארקערט ווי דער מציאות. למעשה האבן די שטוב מענטשן פון די צוויי צדיקים אפיציעל געמאלדן אז קול מבשר וועט זיין דער קשר וואס זיי וועלן האבן מיט כלל ישראל, און פון דארט וועלן ארויסגיין די באריכטן. האט דא קול מבשר ווייטער געהאט די זכי' סיי מעורר צו זיין דעם עולם מרבה צו זיין בתפילה, און אזוי אויך האט ער ב"ה זוכה געווען צו זיין דער מבשר טוב ווען גינסטיגע נייעס און שינוים לטובה איז ענטשטאנען אין זייער מצב הבריאות. כן יעזור ה' להלאה.

עס איז נישטא די ווערטער אין מויל און די געפילן אין הארץ צו באדאנקן און לויבן קול מבשר אויפן תיקון הדורות וואס ער האט צוגעשטעלט, און דאס איז א זיינע בארימטע טרעפיק באריכטן משך דעם זומער.
האמת אגיד, איך האב אין מיין לעבן נישט געזען מיין טאטן זז"ג הערן קיין ראדיא, סיידן.. ווען מ'איז געפארן אין קאנטרי און מ'האט געדארפט הערן די טרעפיק. דער פראבלעם איז נאך געווען שטערקער, ווייל 880 אדער 1010 מעלדן נישט יעדע צען מינוט אלע ראוד וואס אידישע קינדער נוצן ארויס צו די קאנטרי, און דאס האט געברענגט דערצו אז מ'האט געדארפט ארומשווימען צווישן איין טשענעל און די צווייטע פאר א גוטע פופצן צוואנציג מינוט, אדער לענגער, און דאס האט נישט געקענט זיין אין קיין העדפאונ'ס, ווייל מ'האט דאס דאך געהערט אין קאר. ותוצאתיו מי ישורנה. איז געקומען ר' קול מבשר, און אונז מזכה געווען מיט דעם באמבאסטישן טרעפיק אפטיילונג, וואס קודם כל איז דאס מער פראקטיש ווי די ראדיא ווייל עס מעלדט די אידישע וועגן וואס מ'נוצט צו פארן אין קאנטרי, און נאכדעם ברוחניות האט ער אפגעראטעוועט טויזענטער אידן פון הערן ראדיא. ועוד, א טאטע וואס וויל ח"ו נישט מכשיל זיין זיינע קינדער מיטן חטא פון הערן "קול מבשר", האט די ברירה אנצוטון אויער מאשינדלעך בשעת ער הערט אויס די טרעפיק באריכטן אויפן טעלעפאן. איז נאכאמאל, דו אינגערמאן וואס דו רייסט אזוי אראפ קול מבשר, האסטו אמאל אריינגעטראכט אז קול מבשר איז נישט נאר א אויפטו אין שווערע מצבים, נאר רוב מאל איז דאס טאקע א אויפטו אין טאג טעגליכע מצבים?

נאכמאל! נעם אין באטראכט, עס איז נישט היינט ב' פר' מטות תשל"ב, עס איז ב' פ' מטות תשע"א. דער טעכנעלאגיע איז סייווי אפ טו דעיט, מיט קול מבשר צו אן, דעריבער טראכט א מינוט צוויי צו לאגיק געפונט זיך בכלל אין דיינע ווערטער אז ווען נישט קול מבשר העט ווען דער נישט געוויסט, און יענער געווען רואיגער.

אלזא, איידער איר נעמט די פעדער ווידעראמאל אין די הענט און ווילט שרייבן וועגן קול מבשר, נעמט אין באטראכט די פאר אויבנדערמאנטע פאקטארן, און דערנאך וועל מיר דעבאטירן דאס איבריגע.

ודו"ק כי קצרתי!

דיסקלעימער: דער שרייבער פון די שורות צווינגט נישט קיינעם צו הערן קיין קול מבשר, און טוט נישט בארעכטיגן פאר קינדער צי בחורים צו הערן קול מבשר קעגן דעם רצון פון זייערע עלטערן. מיר האבן פשוט ארויסגעשריבן אביסל חומר למחשבה וואס ליגט שוין א לאנגע צייט אויפן געוויסן, און געשפירט אז יעצט איז די צייט דאס אויסצושמועסן מיט די ברייטע מאסן.


***