אויפשוידרענט: געדארפט פארנייען קאפ פון הרה"ח ר' ישראל הערשקאוויטש

די רשעים ארורים (אזוי רופט זיי אן די חז"ל) האבן מיט זייער גרויסער כוח פון סבלנות, געוויזן פינקטלעך וואס פארא סארט חינוך די ישיבה על קברו שטעלט צו, מיטן צו'מזיק'ן איינע פון די חשובסטע יונגעלייט פון סאטמאר, פארן בלויזן חטא פון ארוםגיין שוין איבער צוואנציג יאר פארן רבין'ס הייליגע מוסדות "יטב לב".

האבן אינזערע עובדא דאהרן מענטשן, נישט געקענט צוקוקן, ווי אזוי א יוד דינט נאך די עבודה זרה פון "רעבעזיכרוינויליבראכא", האבן זיי אנגענומען דעם אזוי באליבטן מיטל, מיט וואס זייער מנהיג שעפט חיות דקדושה, און זיך געפירט אזוי ווי אין קראלי און אין סאטמאר, און אזוי אויך אין ברוקלין, און געטיילט מכות רצח, ביז ווי לאנג די תאווה פון רציחה, פון די פארפוילטע יונגעטשעס האט אויסגעוועפט, דערזענדיג זייער קרבן אראפ פאלן אויפן ערד אוממאכט, און געדארפט אנקומען צום שפיטאל.

פארשטייט זיך אז דער ראש פון דעי סבלנים, נאכן הערן די נייעס, האט זיך געקלאפט אויפן בייכל, הערענדיג אז זיינע תלמידים הקרוים בנים, שפילן איהם נישט אויס, נאר פירן זיך אויפן אלטען דרך וואס מ'האט שוין אויסגעלערנט צוואנציג יאר צוריק, און ווי דער סבלן האט געזאגט בלשון הטמא: "ווער האט זיך געגלייבט אז אין תש"ע, ווען די חוצפה אין די וועלט איז אזוי איינגעריסן, בלייבן נאך אבער מיינע תלמידים געטריי צו די דרכים וואס איך האב זיי געלערנט, און מיט נאך מער חיות, און מיט נאך מער אייפער"

ערנסט גערעדט, קודם לאמיר ווינטשען א רפואה שלימה פאר הרה"ח ר' ישראל הערשקאוויטש שליט"א, און איהם געבן חיזוק, ער זאל וויסן אז יעדע טראפ בלוט וואס האט זיך געגאסן פרייטיג ביים ציון הקדוש, איז בוקע רקיעים, און רבינו הקדוש וועט זיכער אויספועל'ן פאר דיר אלעס וואס די ברויכסט.

אבער דער עיקר איז - און דאס איז אייגנטליך די ציל פון מיין גאנצן הודעה -  איך האף די וועסט האבן די שכל אויפן פלאץ, און פרעיסן טשארדזשעס ביי די פאליציי, זיי זאלן באשטראפן די שולדיגע, אזוי ווי די מחבר פסק'נט (סי' ?) וואס מ'דארף טוהן מיט די שלעגערס, נאר אזוי וועט מען זיי קענען סטאפן פון טוהן זייערע נאצישע שטיק.

און צום לעצט א ווענדונג צו הרה"ח הטפסר השתדלן ר' משה דוד נידערמאן שליט"א, אזוי ווי די האסט לעצטענס געגרינדענט א מענטשן רעכט ארגענזאציע מיטן נאמען "ביושר", בעיקר פאר די רעכטן פון די ירשלים'דיגע אידן, בעט מיר דיר ביטע עפן א פליגעל פון דעם ארגענזאציע, און די שטאט קרית יואל, וואס זאל זיך אננעמען פאר די מינאמאלסטע רעכטען, וואס קומט זיך פאר מענטשן, א דאנק.

טרוקענע פאקטן פון די מעשה :

ר' ישראל הערשקאוויטש איז ביינאכט געגאנגען אביסל נאך געלט, נישט ברבים, נאר צו מענטשן וועמען ער האט געוואוסט אז ער קען בעטן. למעשה איז געווארן א רודעריי און ס'איז צוריק שטיל געווארן און געענדיגט.

אינדערפרי איז ר' ישראל געגאנגען זאגן תהלים אין אוהל, דאן האט זיך ווידער אנגעהויבן א רודעריי קעגן אים. שטייענדיג מיט'ן תהלים אין די הענט זענען צוגעקומען צו אים גרוש האראוויץ מיט משה לייב וויטריאל, און געהייסן אראפ גיין. ער האט זיי געפרעגט "פארוואס דארף איך אראפ גיין?", האבן זיי אים געענטפערט ווייל עס ווערט א רודעריי קעגן אים. פרעגט ער "נו, פאר דעם זענט איר דאך דא, אז ס'זאל נישט ווערן קיין רודעריי, ניין?", אבער זיי האבן זיך צעווילדעוועט און געזאגט "גיי שוין אראפ פון דא!".

ער זאגט זיי אז ער האט נאך אפאר קאפיטלעך תהלים צו ענדיגן און ער גייט זיך לחיים ולשלום, זאגן זיי אים "גיי יעצט!", ער האט זיך אבער געבעטן "אין אפאר מינוט ארום בין איך שוין נישט דא!". איז געגאנגען גרוש האראוויץ, צוגענומען זיין תהלים און עס אוועק געשאסן.

זעהענדיג כי כלתה אליו הרעה, האט ער זיך געבראכן פאר זיי "גוט, איך גיי אראפ", ער האט אנגעהויבן אראפ צו גיין, אבער גרוש האט אים געוואלט "אונטער יאגן" האט ער אים געגעבן א גוטן שטופ אויף אראפ, און ר' ישראל איז אראפ געפאלן, זיין הוט איז אוועק געפלויגן.

ווען ער האט זיך אויפגעטשעלט האט אים גרוש האראוויץ אנגעכאפט ביים גארטל און זיך גענומען שלעפן ווי א שעיר לעזאזל, אנקומענדיג צו געיט האט זיך ר' ישראל אנגעכאפט אינעם געיט און זיך געבעטן "איך גיי, איך גיי, אבער געב מיר נאר מיין הוט!", אבער גרוש האראוויץ האט אים געגעבן א געזונטן האק אויפן האנט אויפן אייזן (ווער עס ווייסט, איז עס יסורים נוראים), און האט אים ווייטער ארויס געשלעפט, אנקומענדיג אינדערויסן האט זיך ר' ישראל ווייטער אנגעכאפט אין די ערשטע זאך וואס איז געווען פאר זיינע אויגן, און דאן איז עס געווען דער מתיבתא טישל, און זיך ווייטער געבעטן "איך גיי אבער געב מיר נאר מיין הוט", למעשה האט אים גרוש ווייטער געשלעפט, אזוי ארום איז דער טישל אראפ געפאלן...

אהההה, דאן זענען די חברה צעווילדעוועט געווארן, און זיך גענומען אים אנצוהאקן מיט מכות אכזריות, ביז ער איז געווען באוואוסטלאז פאר אפאר מינוט. ווען אינמיטן האט משה לייב אריינגעקאלט א מעמבער אז יענער זאל זאגן אויפן הצלה ראדיא אז "אלעס איז אקעי", נישט פארגעסנדיג צוצולייגן "אבער זאג עס נישט איבער אויף די ראדיא אין מיין נאמען".

ביז דא איז די טרוקענע פאקטן פון די מעשה וואס איך אליינס מיט נאך עטליכע האבן מיטגעהאלטן.

א גוט מארגן רבי_יונה

נישטא וואס צו רעדן, ס'איז ליידער ליידער געווען רשעות פון סאטמאר קעגן אנדערע, אבער מען קען זאגן אז ס' איז געווען נאר יחידים, און טאקע נאר יחידים, יחידים מיינט אומאפיציעל און זיכער נישט מיטן באוואוסטזיין פונעם ציבור, און זיכער זיכער נישט פון קהל, און ווער רעדט נאך פונעם רבי'ן אליין. און פארשטייט זיך אז מען האט פרובירט מיט אלע מיטלען דאס אפצושטעלן. וואס דאס איז ביי די ארונים הונדערט און איין פראצענט אינגאנצן אנדערש, ס' איז אפיציעל באוואוסט די רשעות ביים ציבור, און ביי קהל, און אויך - שוין איינמאל אויך ביים סבלן שליט"א אליין. און ניטאמאל פרובירט מען דאס צו סטאפן, נאר אדרבה מען איז מחזק די רשעות אויף ווייטער. און דעטס די דיפרענטס. לאמעך מסיים זיין מיט א ביטער ווערטל, וואס כא געהערט פון א קלויזענבורגער בדחן, שווארץ הייסט ער (כ'דענק נישט דעם ערשטן נאמען, אפשר ווייסטו יא?...), האט ער אזוי געזאגט: סאטמאר כאפט היינט צוריק וואס זיי האבן דערלאנגט פאר קלויזענבורג. נו שטעלט זיך די פראגע, וואלט קלויזענבורג געדארפט זיין די וואס געבן צוריק?, נאר סאטמערע קלעפ קען נאר געבן א סאטמערער, מוזן זיי דאס באקומען פון די אייגענע....

ערשט זאלסטו מיר זאגן ווער האט זיי גערודפט, וועל איך דיר ענטפערן אויף דיין שאלה.

ווילסטו זאגן פנחס יואל אז ענק זענען ממשיך דעם דרך?

שני כתובים הבאים כאחד

פרעג נאר די זקני האהרונים (נישט די היינטיגע צוצאקעס) ווער עס האט וועמען גע'רודפ'ט?

אין אזא צייט ווען מען דערמאנט אלטע זכרונות איז נישט מער ווי פאסיג איבערצוחזרן דאס ווארט פון הרה"ח ר' מי"ג שליט"א (א איד א בן שבעים)