דאס אומגלויבליכע האט פאסירט
די פאליציי זענען אנגעקומען אין מחנות, און זיי האבען פארטריבען די בחורים ביז צו די ישיבה שטח, וואס גרעניצט זיך מיט דעם שטח וואס מען גייט איצט מקדש זיין. זענען בערך א צוויי הונדערט בחורים געשטאנען אינדרויסען פון צוים, גאר נאנט צו דעם ציבור וואס איז מיטגעקומען מיט די רבנים און דיינים צום קידוש ביה"ח.
אויפאמאל האבען זיך די בחורים גענומען זינגען. און נישט סתם געזינגען. זיי האבען גקלאטשט כמנהג רבם הקדוש און געטאנצט אויפן "זיבעטען הקפה ניגון". עס איז נישט פארהאן קיין ווערטער צו באשרייבען די שרעקליכע געזענג און געטענץ בשעת דא האלט מען איצט אינמיטען א טראגעדיע וואס איז פארגעקומען אין קרית יואל.
עס איז ממש געווען וואס האט געמאכט פון אלעמנעס מיילער אויסשרייען: ברוך אלקינו שבראנו לכבודו והבדילנו מן התועים. געלויבט דער אייבערשטער וואס האט אונז אפגעראטעוועט פון ר' אהרן טייטלבוים, געלויבט דער אויבערשטער וואס האט אפגעראטעוועט אנזערע קינדער פון צו לערנען אין די ישיבה פון ר' אהרן טייטלבוים, געלויבט איז דער אייבערשטער וואס העלפט אונז כסדר אז מיר זאלען זיך קענען פון זיי אלע אפטיילען אין אלע אומשטענדען, און געלויבט דער אייבערשטער וואס האט אריינגעגעבען דעם דעת אין אונזער רבי'ן שליט"א זיך אויך אפטיילען פון ר' אהרן און מיט זיינע יונגע און אלטע מענטשען פרעסער, נאך אונזערע הונדערט און צוואנציג.
דאס אפקויף פון די דריי שטחים פאר א ביה"ח איז געווען למעלה פון דרך הטבע, אז ר' אהרן מיט זיינע מענטשען האבען דאס אלע יארען פארזען, כאטש עס איז הארט אונטער זייער נאז. עס איז נישט קיין ספק די גרויסע סייעתא דשמיא וואס דער רבי שליט"א פארמאגט אז מיר זאלען זיך קענען אפטיילען פון די סארט מענטשען וואס האבען דעם קאפ אויפן פלאץ אפילו ווען עס געשעהט א טראגעדיע און נוצן אויס אזא מצב פאר רשעות און און גניבה.
כאטש דאס זינגען און קלאטשען און טאנצען פון די בחורים איז געווען אזא שאק פאר אלעמען, דאך קען מען זיי עטואס מיט א שטארקען דוחק פראבירען צו פארענטפערען. די בחורים וואס האבען געזינגען ביים ביה"ח האבען ליידער געוויסט אז דאס איז דער רצון פון זייער רבין. זיי האבען געוויסט אז זייער רבי וועט האבען א קורת רוח און א תענוג, און א "חיות דקדושה". זיי האבען נישט מורא געהאט איין רגע אז זייער רבי און ראש ישיבה וועט זיך אויף פירען ווי א ערליכער איד און וועט ארויסגיין פון די כלים ווען ער וועט הערען אז "זיינע" בחורים האבען געזונגען אין א ביה"ח ווען עס איז נפטר געווארען איינער פון גרעסטע בעלי חסד אין קרית יואל. זיי האבען געוויסט אז זייער רבי וואלט אליין אויך געקומען אנפירען די געקלאטשעכץ און געזונגעכץ, ווען נישט ער האט מורא אז יאסל וואלדמאן ווען אים ארויף לייגען אויף "יו טוב" און די גאנצע וועלט וועט דאס זעהן.
זיי האבען פארשטאנען אז דער רצון פון זייער רבין איז, אז אויב דער נייער ביה"ח ווערט דורך געפירט וועט זיין דערנאך מיט אלע טעראר וואס ר' אהרן און זיינע מענטשען האבען געלייגט אויף אלע משפחות בשעת זיי זענען געווען מתם מוטל לפניהם.
די בחורים וואס האבען געזונגען און געקלאטשט האבען איצט געוויסט אז אויב ווערט דורך געפירט דער נייער ביה"ח, ווערט ר' אהרן אויס "עקסלוסיוו" מסדר קידושין. עס האט יעדער געזען די בריוו פון ר' אהרןנ'ס מענטשען פרעסער, אז ווער עס וועט נעמען א אנדערען מסדר קידושין אין קרית יואל, נישט ר' אהרן, וועט פארלירען די רעכטען צו ליגען אין ביה"ח לאחר מוע"ש.
און דא זעען זיך די ארונים אין א מצב ווען פון די סאדע מאשין רינט אראפ די סאדע און קיין גלעזעל איז נישט אראפגעקומען... מען קען גארנישט טון. האבען זיי באשלאסען צו שטערען דאס מקדש זיין דעם ביה"ח, ממילא וועט מען ווייטער מוזען צוקומען צו זייער ביה"ח, ממילא בלייבט ר' אהרן אין קאנטראל, ממילא וועט זיך ווייטער קיינער נישט טרויען צו מאכען חתונה אין נייעם חתונה-זאל פון "ויואל משה" אין קרית יואל, ממילא איז שלום על ישראל.
אבער האלטס איין רגע, האבען די בחורים געטראכט באמת אז זיי קענען שטערען דעם קידוש בית החיים? זענען אלע ארונים געווארען דום אז די גרויסע סאטמארער קהילה פון וויליאמסבורג וועט זיך דערשרעקען פון געזונגעכץ און געקאלטשעכץ פון צוויי הונדערט בחורים ביי א לוי'? זענען אלע ארונים געווארען אזוי קורץ זיכטיג ווי זייער רבי?
דער תירוץ איז, יא. ווי איך האב שוין געשריבען אין די "פארמעגליך מאמרים" אז חסידים פירען זיך גענוי ווי זייער רבי. אויב איז דער רבי א זעלבסט שטארקער רבי, וועלען אלע חסידים זיין שטארק געבויעט, און זיי וועלען פארמיאוסן יעדע סארט שוואכקייט, ווי בילדער, באשרייבונגען, רימערייען, נארישע שטיק ביי די טישן, און נאך פילע צענדליגער שוואכקייטען. אבער אויב דער רבי איז פון די "שוואכקייטען-פולע" רביס, דער רבי איז פשוט א בעיבי, דאן ווערען אלע חסידים בעיביש און שוואך און זיי גייען ארום מיט א "לאו סעלף עסטים". וואס געשעהט איז, ווען דער רבי מאכט א מיסטעיק, אויך ווייל ער איז א זעכציג יעריגער בעיבי, דאן מוזען אלע חסידים בע"כ פארענטפערען דעם רבין, און ווי אזוי קען מען פארענטפערען אזא סארט שוואכען רבין? מיט נאך פילע בעיבישקייטען. און א ביישפיל דערויף וועלען מיר נעמען ר' אהרן דינן:
עס איז דאנערשטאג אינדערפרי אין קרית יואל, און עס איז נפטר געווארען ר' עוזיאל פערלשטיין. ר' עוזיאל איז נישט געווען א פשוטער יונגערמאן. ער איז געווען א יונגערמאן וואס האט געקענט אסאך לערנען. ער האט געלערענט פלייסיג שוין אפילו אלץ בעה"ב. ער איז געווען אויסגעארבעט אין מידות טובות. ער האט קיינמאל נישט מצער געווען קיין שום איד. ער איז געווען א איד וואס האט מחזק געווען פילע אידן מיט א גוט ווארט, מיט זיין באחנט שמייכעל. ער איז געווען א צדיק אין מידת צדקה. ער האט געהאט השגות אין צדקה וחסד וואס האט אפשר נישט זיינס גלייכען אין קרית יואל אויפן מאמענט. ער איז געווען באמת א טייערער יונגערמאן, און נישט איבערגעטריבען ווייל ער איז איצט נפטר געווארען.
איך וועל פארציילען בלויז איין מעשה וואס איך האב געהערט זונטאג ביי ניחום אבלים ביים נפטר אין הויז. ווען איך בין דארט געווען זענען אריין געקומען עטליכע תושבי קרית יואל וואס האבען פארציילט פאר ר' שאול און זיינע קינדער אזעלעכע מעשי חסד וואס האט געברענגט טרערערן ביי אלעמען. אן אלמנה האט אריין געשיקט צו ר' שאול א געשריבענע שטר וואס ר' עוזיאל האט געשריבען. און די מעשה האט זי פארציילט ווי פאלגענד: איין טאג קלאפט אריין צו איר דער נפטר און בעט איר אז זי זאל אונטערשרייבען די צוויי שטרות. ער זאגט איר אז אזוי ווי ער האלט אין מיטען עפעס א דיעל, וויל ער אז אויב עס וועט בעזה"ש דורך גיין, וועט ער איר געבען צען פראצענט. און דאס איז דער שטר. זי האט פארציילט אז נאך צוויי וואכען האט ער איר אריבערגעברענגט א גרויסען סכום. זי האט נישט געוואלט זאגען ווען מען האט איר געפרעגט וויפיל.
קומט נאכדעם אריין מנחם אבל זיין א אינגערמאן אין זיינע דרייסיגער יארען און זעצט זיך אראפ. דאס איז געווען ווען איך בין דארט געווען. ער נעמט ארויס א טאש טיכל און ברעכט אויס אין א היסטערישען געוויין. ער האט נישט געקענט קומען צום ווארט. מיר אלע זענען געווארען זייער איבערגענומען, איינער קען ממש נישט קומען צום ווארט, ער קייכט, און וויינט אויפן קול ווען זיין פנים איז איבערגעדעקט מיטען טאש טיכל. ער האט אזוי געוויינט אז אנדערע זענען געווארען מיט געשלעפט. ענדליך הייבט ער אן פראבירען צו רעדען אבער ער האט נישט געקענט.
ער האט דערציילט אז קיינער ווייסט נישט וואס זילו האט מיט אים געטון במשך די יארען נאך זיין חתונה. ער האט אים געהאלפען יעדען טאג אין זיין ביזנעס און אין זיין פריוואט לעבען. ער האט פארציילט אז זילו האט אפילו געשלעפט באקסעס און אים דעליווערט סחורה מיט זיין אייגענע קאר. דאס איז אלעס געווען אויסער וויפיל געלט ער האט אים געגעבען און וויפיל חיזוק זילו האט אים געשטארקט. עס איז נישט איין טאג פון די וואך וואס זילו האט אים נישט געקאלט צו הערען וואס ער דארף און ווי אזוי ער גייט אים. דער יונגערמאן האט דארט דערציילט און געוויינט ווי איינער זאגט א הספד, אז ווען ער האט געהערט דאנערשטאג אינדערפרי אזי זילו איז נפטר געווארען האט ער געוואלט מיט גיין מיט אים אין קבר... ער שפירט אז ער קען נישט אנגיין איין טאג אן ר' עוזיאל. ר' שאול האט געוואלט פארלייכטערען דעם מצב האט ער זיך אנגערופען צו דעם יונגערמאן, אז "דו וואלסט אבער נישט געוואלט ליגען אין דעם נייעם ביה"ח..." (דער יונגערמאן איז ר' אהרןס חסיד [עכ"פ געווען ביז דאנערשטאג]).
דאס איז נאר איינע פון די הונדערטער לעגענדארע מעשיות וואס מענטעשן קומען פארציילען. נאך איין קליינע מעשה וואס איך האב געהערט זייענדיג דארט. א יונגערמאן האט זיך צוגעזעצט צו די אבלים און פארציילט אז ער האט זיך זייער געפלאגט פאר פרנסה און מען האט אים אפגעהאקט די לעקטער אין הויז, זייענדיג שולדיג אכצען הונדערט דאלער. האט ער אפגערופען ר' עיזואל'ס א חבר און אים געבעטען אז ער זאל פרעגען זילו צו ער קען אים אויסבארגען דאס געלט אויף א שטיקל צייט. זילו הט יענעם צוריקגעקאלט און געפרעגט זיין אקאונט נומער ביי די לעקטער קאמפאני. יענער האט געהאט לעקטער ביז א שעה. אבער, פארציילט יענער, אז זילו האט אים אריין געלייגט איבעריגע צוויי טויזענט דאלער אויף קרעדיט אויפן קומענדיגען יאר...
און אזא צדיק איז ליידער נפטר געווארען. עס דערציילט מיר א יונגערמאן: "דו ווייסט נישט וויפיל יונגעלייט אין קרית יואל האבען געלעבט אויפן חשבון אז זילו וועט זיי ארויסהעלפען אין פאל פון נויט. דו ווייסט נישט וויפיל יונגעלייט וויינען טאג און נאכט זייט זילו איז אזוי פלוצלונג נפטר געווארען."
שטעלט זיך א קשיא, ווי האבען אידען געקענט אפילו זינגען? ווי האבען אידען געקענט טאנצען ווען אזא צדיק איז אזוי נפטר געווארען? ווי האבען אידען געקענט קלאטשען ווען עס איז געבליבען 9 יתומים? ווי האבען אידען געקענט זינגען ווען ביי אזא טייערע יוד ווי ר' יוסף פנחס סטראלאוויטש איז געשעהן אזא צרה? ווי קען דאס זיין אז חסידישע בחורים און יונגעלייט זאלען אויסוואקסען אזעלעכע קאלט בלוטיגע פארשוינען?
לערנען נישט די בחורים מוסר ספרים אדער ספרי חסידות? קען דען זיין אז בחורים פון סאטמאר זאלען זיך פרייען ווען אפילו סתם א איד ווערט נפטר? כ"ש וכ"ש א טייערער צדיק, א מרחם על הבריות? וואס איז געשען צו ר' אהרןנס אלע מענטשען?
דער תירוץ איז גאר א ביטערער, נאך ביטערער ווי אלע קשיות. ר' אהרן טייטלבוים דער רבי פון די ארונים איז א מענטש וואס איז געבליבען א בחור פון אכצען יאר. ער איז ל"ע נישט מיט אלעמען. ביי אים באנעמט נישט קיין טראגעדיע קיין פלאץ, און ער באגרייפט אפילו נישט וואס פארא צרה דא איז געשען. ער באגרייפט נישט וואס מיינט א הארץ, און ער כאפט נישט אז היינט זענען פלוצלונג צוגעקומען פרישע 9 יתומים ווען דאס יונגסטע איז בלויז 9 חדשים אלט. א בחור ווי קלוג ער זאל נאר זיין, קען נאך נישט ארויס האבען אזא צרה, ווייל ער ווייסט נאך נישט וואס מיינט א קינד און ער ווייסט נאך נישט וואס מיינט א טאטע. ער קען נאך נישט באגרייפען וואס מיינט א אלמנה, און ער קען נישט פארשטיין וואס מיינט א יונגערמאן שטארבט פלוצלונג.
ר' אהרן דינן איז א בחור אין אלע הינזיכטען. ער קען זיך צונויף זעצען מיט זיינע יועצים דאנערשטאג אינדערפרי און האט נישט אויס געשאסען אין א געוויין. מען האט דארט נישט פארלאזט איין טרער, ווייל עס איז אים נישט געקומען צו וויינען. ער האט זיך ליידער ליידער, איך וויל אפילו נישט שרייבען דאס ווארט, געפריידט, אז ביי איינע פון זיינע נישט גוטע פריינט איז געשען אזא צרה. ער קען נישט באגרייפען די צרה, ווייל ער ווייסט נישט וואס מיינט א קינד און ער באגרייפט נישט וואס מיינט א טאטע. ער האט שוין מיט ביידע לאנג כפרה געשלאגען ווען עס איז געקומען צו זיין מידה פון "איך", "זיך" און "מיך" כידוע לכל.
דעריבער האט ער זיך רואיגערהייט געזעצט צו א מיטינג מיט זיינע אייניג-קאלט-בלוטיגע בלוט זויגערס און אפגעמאכט אז מען קען דא צאפן זייער אנגענעם דאס בלוט פון אפאר "שונאים" אויף אמאל, און זיי האבען געוויסט אז אלע זייערע מענטשען וועלען הונדערט פראצענט מיטשטיין. עס וועט נישט זיין אין גם אחד וואס וועט אפילו טענות האבען, אז היתכן א רב און זיין קהילה זאלען זיך אזוי בארבאריש אויפירען ווען עס ליגט דא א נפטר, אזא טייערע יונגערמאן.
און דא קומט צו נאך א פונקט. ר' אהרן און זיינע נאנאטע זענען אזוי ווייט פון די מעשי חסד פון ר' עוזיאל, אזוי ווייט ווי אונזער וועלט איז פונעם פלאנעט מארס. עס קען נישט קומען קיינער אין קרית יואל און פארציילען אויף ר' אהרן איין ספעציעלע מעשה חסד. דער איד זיצט שוין אין קרית יואל באלד דרייסיג יאר, און עס איז נאך נישט אפיר געקומען איין איד וואס קען זאגען אז ר' אהרן האט אים געטון איין ספעציעלקייט. יא, ער טיילט געלט פאר יו"ט, אבער דאס קומט מיט אזא פאמפע אזש מען קען מיינען וויפיל געלט ער טיילט שוין. אבער השגות אין חסד, א השגה פון א חיזוק ווארט פאר א יונגערמאן, א השגה פון באהאלטענערהייט עפעס טון פאר א איד, איז ער אזוי ווייט פון דעם נפטר אז עס איז אפילו נישטא קיין ביישפיל. דעריבער קען ער אפילו נישט פארשטיין ווער דער נפטר איז געווען און ער קען אפילו נישט באגרייפען אז עס איז פארהאן אזא סארט דערהער אין חסד בכלל אויף דער וועלט.
איז שוין בכלל נישט קיין ווינדער ווי דער ר' אהרן האט זיך געקענט אויפירען צו די משפחה מיט אזא ברוטאלקייט און מיט אזא געפרוירענקייט. ביי אים און זיינע מענטשען פרעסער איז בכלל נישט פארגעקומען קיין טראגעדיע. ביי אים און ביי זיינע נאנטע איז נפטר געווארען היינט צופרי א "שונא" און א זון פון א "שונא" און מען דארף זיי איצט גוט צו פיקסען. קרית יואל איז גענוג גרויס, עס פארמאגט שוין באלד פיר טויזענט משפחות, נו, איז דא איצט איין מענטש ווייניגער. דאס איז ר' אהרן.
ממילא האבען זיינע בחורים קיין שום פראבלעם פון זינגען און טאנצען ביי אזא טראגעדיע. עס איז איצט די צייט צו טון אלעס אין דער וועלט צו צופיקסען די שונאים, און דאס וויל דער רבי.
המשך יבוא.
איצט אז מיר פארשטייען וויאזוי ר' אהרן און זיינע יועצים די קאלט בלוטיגע מענטשן פרעסער האבען זיך געקענט צונויף זעצען דאנערשטאג אינדערפרי און מאכען פלענער ווי אזוי מען גייט דא מאכען צימעס פון די טראגעדיע, און זיי האבען באשלאסען צו ווייזען פאר די נייע אלמנה, פאר די יתומים און פאר די שוויגער עלטערען אז ווייל ר' שאול פערלשטיין דער טאטע פונעם נפטר איז פון די ראה"ק ביי די וויליאמסבורגע סאטמאר, וועט מען מבזה זיין א חשוב'ן מת, און אים מאכען פאר א מת מצוה, קען מען שוין אויך גרינגער פארשטיין וויאזוי די "חברה הצלה" ד'קרית יואל האט זיך צוגעשטעלט צו די גרופע פון מענטשען פרעסער.
עס איז לא יאומן כי יסופר, אז אזא נאבעלע ארגאניזאציע ווי די "הצלה" זאל זיך אריין לאזען אין אזעלעכע געמיינע שטיק און מבזה זיין א נפטר א איד א צדיק. אבער מען קען זיי אויך פארשטיין, ווייל זיי ווערען פינאנצירט דורך דעם ווילעדש און אלע קשיות ווערען אפגעשטעלט דא.
ווייל אויב דער ווילעדש ווערט געפירט דורך גדלי' סעגעדין וועמענס פאטער ר' יעקב איז געווען טויט קראנק, און דער נפטר ר' עוזיאל האט אים געטראגען און געברענגט צו און פון דאקטוירים צענדליגער מאל. דער נפטר ר' עוזיאל האט זיך געלאזט קאסטן טויזענטער דאלארען פאר ר' יעקס סעדעגיןס געזונט , און דא קען קומען זיין זון וואס ווייסט גענוי ווער ר' עוזיאל איז געווען; גדלי' סעגעדין ווייסט אז ר' עוזיאל פאקט איין אין צדקות נישט נאר ר' אהרן, נאר יעדען פון ר' אהרןס קהילה, און דאך האט ער געשיקט זיין געהילף משה לייב וויטריאל צו די נאר וואס געווארענע אלמנה און געסטראשעט אז אויב וועט מען נישט באצאלען די וואסער ביל וואס ר' עוזיאל האט נישט געוואלט באצאלען, וועט מען נישט אונטערשרייבען קיין טויט שיין, דארף מען שוין בכלל נישט הסברים פון וואס פארא סארט נידערטרעכטיגע פארשוינען מען רעדט דא.
די קשיא איז אבער פיל מער אויף משה לייב וויטריאל. דער וויטריאל איז דאך א אנשטענדיגער פאלנער גוי, נו, א אנשטענדיגער גוי טוט נישט אזאנס מיט א נפטר. א גוי וואס איז נישט אזוי קאלט בלוטיג קען דאך זיך נישט ארום שפילען מיט א נפטר קיין שפילען בלויז פאר פאליטישע שמוץ, נו, ווי אזוי קומט דאס צו אים אזא נידערטרעכטיגע געמיינהייט ווי ארויף גיין צו א פרישע אלמנה און ארויס פרעסען געלט. א פשוטער גוי האלט נישט א נפטר פאר לאנגע שעהן און וויל עס נישט ארויסגעבען פאר די משפחה, ווייל דער פאליטיק פארלאנגט דאס. נו פארוואס איז דער גוי אויך געווארען אזא אכזר?
נאר מוז מען אנקומען צו דעם, אז ווייל מען דרייט זיך לעבען פארדארבענע אידען, און מען זעט ווי דער איד פריידט זיך אז עס איז "ב"ה" נפטר געווארן א "אפאנענט" צו די פארטיי, נו ווי קען מען פארלאנגען פון א גוי זיך אויף צו פירען בעסער און איידעלער?
און דאס איז אלעס אויסער וואס די "טאון" פארציילט אז גדלי' סעגעדין דער קלוירק האט כסדר געקאלט די פאליציי אז זיי זאלן נישט קומען באוואכען בשעת מקדש זיין דעם נייעם שטח, פון די בחורים וואס האבען דארט געווארפן פלעשער און געזונגען און געטאנצען. ער האט געזאגט פאר די פאליציי אז דער ביה"ח האט נאך נישט די נויטיגע פערמיטען, ממילא מוזען זיי נישט היטען דאס פלאץ.
אבער ב"ה די פאליציי קען שוין אויך די מענטשען פרעסער. די פאליציי ווייסט שוין ווי קאלט בלוטיג די ווילעדש פירער און ר' אהרן מיט זיינע מענטשען זענען. די פאליציי האט געהאט פון די ארונישע בחורים גענוג און נאך, צו וויסען וואס זיי קענען אלס טאן. די פאליציי האט נישט לאנג צוריק ארעסטירט א בחור ווייל ער האט אום געווארפען א פאליציאנט. דעריבער זענען זיי געקומען צו לויפען אין מחנות ווייז און אדאנק זיי איז דער ביה"ח מקודש געווארען.
די "רחמנות ניגונים" פון די ארונים, איז נעקסט
ווי שוין געשריבען איז ר' עוזיאל נפטר געווארען אין דאנערשטאג. יעדען דאנערשטאג איז דער טאג ווען עס ווערט פארענפערט אלע ארונישע קשיות. דאנערשטאג איז דער אפיציעלער טאן געבער פאר אלע ארונים, ווייל דאנערשטאג קומט ארויס "דער בלאט" ווי דארט געט שמואל ווידער, דעם טאן פאר אלע ארונים, אנגעפאנגען פון די קינדער פון דריי יאר אלט, ביז די ארונישע שעפסען וואס זענען שוין אין די גבורה יארען. אלעס זינגט דעם זעלבען ניגון נאך ווען דער בלאט קומט ארויס.
באמת הייבט זיך אלעס אן אין דעם באקאנטען "בעקערי פארום" כל העולם כולו, און פון דא הייבט אן שמואל ווידער, צו שפינען אלע בעקערייען און פאנטאזיעס וואס ווערט געדרוקט אין בלאט.
אבער אזוי ווי די פטירה פון דעם אדם חשוב איז פארגעקומען דאנערשטאג פארטאגס ווען דער בלאט איז שוין געווען אין דרוק, איז געבליבען זייער א שווערע וואך פאר די אלוועלטליכע ארונים. (געווענליך רעכענט ר' אהרן אויס אז אלע זיינע נייעסער זאלען פארקומען פאר דער בלאט קומט ארויס, אבער דא האט ער נישט געקענט זיך דאס אויסרעכענען). זיי האבען נאך נישט קיין גאנג וואס צו ענטפערען. זיי שפרינגען יעדע שעה מיט אנדערע נייע געבעקסען אולי ואולי וועט דאס זיין וואס זאל עפעס פארגרינגערען דעם ר' אהרן און זיין גרויזאמע און בלוטיגע באנדע. מען זוכט פון אונטער די ערד עפעס וואס קען פארענטפערען פארוואס ר' אהרן האט נישט געלאזט מקבר זיין דעם נפטר.
עס האט זיך אנגעהויבען (אלעס אין הייד פארק) אזוי: אז ר' עוזיאל איז נישט געווען אויסגעצאלט; דער נפטר איז געווען אויטאמאטיש ארויסגעווארפען פון קרית יואלער קהילה ווייל ער האט געהאלפן עפענען די ביהמ"ד ויואל משה אין קרית יואל; מען האט נאר פארלאנגט אז ר' שאול זאל אונטערשרייבען אז ער גיט אויף אלע תביעות; מען האט נאר פארלאנגט פופציג טויזענט דאלער און סטראלאוויטש האט עס שוין געוואלט באצאלען; עס איז בכלל נישט אמת די גאנצע מעשה. עס הייבט זיך נישט אן. מען האט אים יא געהעריג געלאזט מקבר זיין, נאר די זאליס האבען אויפגעבאקען אלע ליגענטס..
נאכדעם האט זיך אנגעהויבען א קייט פון רחמנות טענער: ר' שאול איז א אכזר פארן לייגען זיין זון אליין אין א וואלד (כאילו דער נפטר ציטערט אוועק פאר שרעק...), א טאטע זאל אזאנס טאן צו א אייגענעם זון בלויז פאר פאליטיק; א טאטע וואס מען האט געבעטען נאר אביסעלע "טינט" און ער האט עס נישט געוואלט נאכגעבען; נעבעך פאר די אלמנה אז איר מאן ליגט אין וואלד אליין. נעבעך פאר די יתומים. נעבעך פאר דעם נפטר וואס איז געווען גאנץ א וואילער איד; ר' שאול האט יא געוואלט אונטערשרייבען נאר ר' זלמן לייב האט אים געסטראשעט אז ער וועט פליען פון ראש הקהל שאפט; יאסל וואלדמאן האט אליין געמאכט די ווידיאו ווי די בחורים זינגען. (איי, הונדערטער מענטשען זענען דארט געווען מיט די אלע דיינים בראש און געווען ערשיטערט צו זען וויאזוי די בחורים האבען זיך אויף געפירט אין אזא ביטערען טאג, יעדער האט געזען מיט די אויגען ווי די בחורים פון די קרית יואלער ישיבה טאנצען און זינגען און קלאטשען. נישט קיין פראבלעם. נישט אז מען וועט נעמען די בחורים און ארויס ווארפען צו עכ"פ בא'קנס'נען. ניין. מען וועט זאגן אז עס איז א געפעלשטע ווידיא. ביי די ארונים גייט דאך נישט אן דער כלל פון: "מילתא דעבידי לגלויי לא משקרי אינשי", ווייל אז מען רעדט נישט פון קיין "אינשי" איז דאך מער דער פראבלעם נישטא.)
נאכדעם האבען די ארונים אין הייד פארק אנגעהויבען מיט א אנדערע ניגון. מען האט אנגעהויבען מיט א נייעם גאנג אז ר' עוזיאל איז נפטר געווארען ווייל ער האט געטעשפעט ר' אהרן. און דאס האט מען באשמירט ברייט און לאנג, אז עס איז זיך אים געקומען צו שטארבען ווייל איינער וואס טשעפעט ר' אהרן, שטארבט. עס איז אומגלויבליך ווי ווייט די ארונים גייען אלס מיט זייערע שקרים צו פארענטפערען זייער רבין וואס איז ל"ע א האלבער אינוואליד אין מח. א רבי פון איבער די זעכציג וואס ווערט נישט איבערגענומען פון א טראגעדיע, א רבי וואס קען זיך ל"ע צאם זעצען ביי א מיטינג און מען איז דן איבער א געהויבענעם נפטר און מען רעדט דארט כאילו מען רעדט פון די שחיטה המהודרת, איז א קלארער אינוואליד, און מען דארף אזא איינעם טראגען צו טעראפי וואס זאל אים פראבירען צו היילען. א רבי וואס זיצט מיט קאניבאלען אויף א מיטינג ווי אזוי צו עסען מענטשען פלייש, ווי אזוי מצער זיין א צובראכענע און ערשיטערטע פאמילע, איז א קלארער אינוואליד.
(איך וואלט געראטען פאר ר' אהרן און זיינע קאניבאלען, אז לכאורה וועט ר' אהרן ביז גאר אין קורצען אומברענגען אלע זיינע שונאים, ווייל ווער עס טשעפעט אים, ווערט דאך נפטר, ממילא וועט נישט זיין מער קיין זאליס, אפשר זאל ר' אהרןנס קהילה אפקויפען די נייע ביה"ח ווייל מען וועט דארפען טויזענטער אויף טויזענטער קברים. אדער וועט זיין אזויפיל נפטרים, אז ר' אהרןס הויז וועט זיך אריין ציען אין ביה"ח.)
עכ"פ די שקרים פליען שנעלער ווי דער שנעלסטער ראקעט. יעדע שעה חדשים לבקרים. דעריבער וואלט איך פאר די ארונים זייער געראטען: האטס געדולד. ווארטס מיט געדולד אויף דאנערשטאג ווייל דאנערשטאג וועט מען אייך, שעפסען, געבען אלעס וואס צו ענטפערען און אפילו צו גלייבען. דארט וועט מען אייך פארקויפען די ברוקלין ברידש פאר גענצליך אומזיסט. מען וועט דארט באשרייבען פונקטליך ווי די אלמנה האט געוויינט צו ר' שאול, און ר' שאול האט איר אראפ געווארפען אלע טרעפ. מען וועט אייך פארציילען אז ר' יוסף פנחס איז געווארען צוקריגט מיט ר' שאול. מען וועט אייך דארט פארקויפען אז ר' אהרן איז דער גרעסטער בעל רחמנות זייט אמעריקע שטייט, און אלישע שמואל האראוויטץ דער טאשען שניידער האט אלעס פראבירט אז עס זאל זיין דער מאקסימום כבוד המת, נאר די אכזריותדיגע זאליס האבען אלעס געטון אז עס זאל פארשוועכט ווערען.
שמואל ווידער וועט ארויף קומען מיט א המצאה אריין צולייגען א גאנצען עמוד א ישר כח פון ר' יוסף פנחס פאר די חברה הצלה, פאר זייער אבנארמאלע און איבערמידליכע הילף פאר די משפחה און פאר אלעס וואס זיי האבען געטון צו קענען דעם נפטר ברענגען לקבורה. מען וועט שטעלען א באזונדערען גאנצען עמוד פאר גדלי' סעגעדין וואס ער האט אלס געטון פאר דעם כבוד הנפטר. און באזונדער פאר דעם ערל משה לייב וויטריאל, וואס ער האט אלס געטון, און אלעס וועט זיין אונטערגעשריבען פון ר' יוסף פנחס אליין.
און נאכען ליינען די בלאט וועט אלעס שיין פארענטפערט ווערען, אזוי ווייט אז א טייל ליינער וועלען זיך שווערען אז עס איז קיינמאל נישט פארגעקומען א טראגעדיע. עס איז נישט דא קיין נפטר, און עס איז נישטא קיין ביה"ח. אלעס איז ליגענטס וואס די זאליס האבען אויף געבאקען...
ווארטס מיט געדולד אויף דאנערשטאג. מען וועט אייך אין בלאט פארשטיין געבען אז די זאליס זענען צושאסען, די זאליס שעלטען, די זאליס האבען אלעס פארלוירען. די זאליס האבען געפעלשט א ווידיאו ווי די בחורים זינגען און טאנצען אויפן נייעם ביה"ח, און געמאכט א בלבול אויף די טייערע בחורים וואס זיצען און לערנען און ווייסען אפילו נישט אז עס איז פארגעקומען א טראגעדיע. מען וועט אייך דארט פארקויפען מער וויפיל איר קענט אפילו דערווארטען. מען וועט אייך אלעמען געבען איינשלעפונגס פילען צו קענען ווייטער חלומען אז ר' אהרן איז בלויז פארנומען מיט זיין "שחיטה המהודרת", און ער איז דער "שר הכשרות" בדורינו, וואס האט נישט געהאט זיינס גלייכען זייט אמעריקע איז געווארען אנדעקט. מען וועט אייך פארקויפען ווי ר' אהרן איז א גאנצען דאנערשטאג נאר געווען ביזי מיט זיין "שחיטה מונחת", און ער איז הערשט געוואר געווארען שב"ק פון די גאנצע מעשה.
דער בלאט וועט פארטושען אלע ארונישע בונדלעך מוחות מיט די שחיטה מונחת, אז די "גאנצע וועלט" חלשט דערפאר, און די "גאנצע וועלט" זוכט עס און עס איז געווארען א מאנגעל אין בהמות אין אמעריקע, אזש אז מען דארף ברענגען בהמות פון אסטראליע, און ר' אהרן האט געשיקט א בריוו פאר פרעזידענט אבאמא, אים צו לאזען וויסען די שטעלונג פון "סאטמאר" בנוגע די פראבלעם פון די אסטראליער בהמות, און אזוי ארום איז אויס פראבלעם ווי אזוי ר' אהרן און זיינע יונגע און עלטערע קאניבאלען האבען זיך אויף געפירט מיט א נפטר אין קרית יואל.
ווארטס אויפן בלאט.
דער פרישטער גאנג וואס די ארונים האבען אנגענומען ביז דאנערשטאג ווען שמואל ווידער וועט אין בלאט געבען פאר אלע שעפסען דעם "ריכטיגען" גאנג, איז: אז זיי האבען געמיינט די טובה פאר די נשמה פונעם נפטר. דאס וואס גדלי' סעגעדין האט געשיקט דאנערשטאג אכט אזייגער אינדערפרי זיין געהילף, ארויס צופרעסען די "וואסער ביל" פון די נאר וואס געווארענע אלמנה, האט ער געמיינט בלויז די טובה פון די נשמה, ווייל די נשמה האט נישט קיין רו אויף יענער וועלט אויב בלייבט ער שולדיג געלט אויף די וועלט, און איצט ב"ה קען שוין די נשמה קומען צו איר עוויגע רו ארט.
און דאס וואס די ארונים האבען זיך גענומען שרייבען אין זייער פארום אויף "הייד פארק" אז זיי ווייסען פונקטליך פארוואס יעדער נפטר איז געשטארבען און אויך דער נפטר דינן, ווייל זיי טשעפענען ר' אהרן, האבען זיי אויך געמיינט די טובת נשמתו פון ר' עוזיאל, און איך וועל צוברענגען א ציטאט וואס דער שרייבער "ארגינעלער" שרייבט ביי ר' אהרן אין פארום:
"מען האט געזעהן בחוש אז מען טשעפט א מנהיג בישראל א מרא דאתרא שניידט מען נישט גוט אפ. די פרשה פאריגע וואך איז ליידער א ביטערע טראגעדיע, א געזינטער יונגערמאן א טאטע פין 10 קינדער איז פלוצלים נישט אויף געשטאנען. ליידער ליידער איז עס געווען א בחינה פין אב ובנו שראו את החידוש, ביידע גרויסע בעלי מחלוקת, איך רעד שוין נישט דער טאטע שאול פערלשטיין, איך וואלט ווען געזאגט אז ער איז נישט מזרע ישראל, אפילו דער זין אויכט, אייביג געהעצט, געווען פין זייערע ראשי קהילה.
"(אז מען לערנט זיך אפ דערפין איז עס א טובה פאר די נשמה) (דאס האט דער שרייבער געשריבען און איין געריגנעלט)
"ס'איז צייט זיך מתבונן צי זיין אין לייגן אלע נער'שיע אינטערסען אין א זייט ס'איז געשעהן ר"ח אלול א צייט פין תשובה אין קבלה אויף להבא. זייט נישט קיין חכמים מיטן רבוש"ע קען מען זיך נישט קריגן."
ביז דא איז דער ציטאט פון דעם שרייבער.
דאס אז ר' אהרן הקפדה האט אום געבראכט ר' עוזיאל פערלשטיין, דארף מען זיין א משוגענער צו גלייבען, אבער דאס אז ר' אהרןס הקפדה האט געשאדט פאר דעם נפטר אז ער איז געווארען אזוי מבוזה לאחר פטירתו, דאס דארף מען זיין א משוגענער נישט צו גלייבען. דאס וואס די בחורים האבען געזונגען און געטאנצט אויפן ביה"ח, דאס איז כ"ע מודה אז עס איז ר' אהרןס הקפדה, און דאס וואס דער נפטר איז געלעגען אין אמבולאנס פאר לאנגע שעהן איז אויך כ"ע מודה אז עס איז געווען פון ר' אהרןס הקפדה.
און דאס איז אפגערעדט אז דער שרייבער איז א זעלטענער יראת שמים, ביי וועם, מחלוקת ביי אידען טוט שרעקליך וויי. ער איז אזוי צובראכען פון די מעשה אז ער איז שוין אפילו גרייט צו טאן א טובה פאר די נשמה.
ער איז שוין מער מענטש ווי זיין רבי ר' אהרן. ר' אהרן איז ניטמאל גרייט א טובה צו טאן פאר די נשמה, ר' אהרן איז בכלל נישט צובראכען אז זיין הקפדה הרגעט מענער פרויען און קינדער. ער איז נאר צובראכען אז מען האט געפענט א נייעם ביה"ח וואס דורך דעם וועט מען שוין קענען רואיג אים און זיין קאניבאלען קהילה איגנארירען, און אויך ווייל דורך דעם נייעם ביה"ח איז אום דירעקט געווארען אז יעדער אין קרית יואל וועט קענען חתונה מאכען אין אנדערע זאלען אין קרית יואל און אנדערע רבנים וועלען מסדר קידושין זיין אין גרויסען.
ער איז פיל מער צובראכען אז בני יואל האט שוין אט אט זייער זאל פארטיג און גרייט אויף חתונות; ער איז פיל מער צובראכען אז "מוסדות ויואל משה" אין קרית יואל גייט האבען א זאל גרייט פאר חתונות אויף נאך חנוכה. ער איז פיל מער צובראכען אז "מוסדות ויואל משה" עפענט אויף א בוטשער – אדער ווי דער בלאט רופט עס אן מיט א זייער "קיוט" ווארט, "פלייש יאטקע"... – אויף גלייך נאך סוכות, און זיי וועלען נישט פארקויפען די "שחיטה המהודרת", פשוט, זיי ווילען נישט די מערסט כשרסטע פלייש זייט אמעריקע איז אנדעקט געווארן. זיי וועלען זיך באגנוגען מיט סתם כשר פלייש.
ר' אהרן טוט פיל מער וויי, אז דער ציבור האלט אז ר' אהרן איז בכלל נישט נאמן אויף כשרות, ווייל א איד וואס קען זיך צאם זעצען מיט זיינע יועצים בשעת א טראגעדיע, און מאכען פלענער ווי אזוי מען גייט דאס מערסטע נהנה זיין פון די טראגעדיע, איז נישט נאמן אויף קיין שום אידישקייט זאך. אזא סארט רבי מיינט נישט קיין כשרות, און מיינט נישט קיין אידישקייט. ער מיינט נאר זיך צו רימען (עיין ר' אהרןס דרשה כ"ו אב בהאי שעתא) און נאך אמאל זיך צו רימען און הייבען.
דעריבער איז דער שרייבער פון די אויבענדערמאנטע שורות, און גדלי' סעגעדין, זיכער פיל מער פון זייער רבין. זיי מיינען דאך יא די טובת הנשמה. און דער שרייבער פון הייד פארק מיינט נאך א זאך: "עס איז געשעהן ר"ח אלול און אלול איז א זמן פון תשובה". עס איז נישט דא מיט וועם צו לאכען...
*
ווען די פאליציי האט פון דעם שטח פארטריבען די בחורים וואס האבען געזונגען און געטאנצען, האבען די רבנים און דיינים פון סאטמאר מקדש געווען דעם ביה"ח. עס איז געווען מערקבאר די עלטערע חברא קדישא לייט פון בני יואל וואס האבען זייער אסאך ארויס געהאלפן אז מען זאל נאך קענען היינט מאכען די לוי' און עס זאל זיין אלעס גרייט ווי די הלכה פאדערט זיך.
בשעתן מקדש זיין דעם ביה"ח האט ר' אהרן מיט זיינע קאבינאלען קהילה געזען כי כלתה אליהם הרעה, זיי האבען געזען אז זיי זענען געגאנגען צו ווייט, און דאס שרעקליכסטע איז געשען, זיי פארלירען דאס בעלות אויף אלעם וואס זיי האבען זיך גערישט, האבען זיי ווייטער פראבירט צו פארקויפען אז דער נפטר קען ליגען ביי זיי אן קיין שום תנאים. איצט האבען זיי זיך אויף געוועקט. איצט האבען זיי איינגעזען אז מען קען נישט טשעפען א גאנצען ציבור, ווייל דער ציבור פארטראגט נישט קיין קאניבאלען און קיין טעראר. דער ציבור איז מוחל דאס ליגען לעבען הייליגען רבין אויב ליגט דער רבי ביי די דאזיגע סארט נידערטרעכטיגע מענטשען פרעסער. אבער עס איז שוין געווען דערנאך. די משפחה האט שוין נישט געוואלט הערען פון בכלל פארהאנדלען מיט זיי.
ביני לביני איז געקומען צו פארען א ריזען ציבור פון די שטאט און פון די קאנטריס, אפצוגעבען דעם לעצטען כבוד פאר איינע פון די שענסטע יונגעלייט וואס סאטמאר פארמאגט. דער יונגערמאן דער נפטר איז געווען א אהוב בין הבריות און פארמאגט אומצאליגע גוטע פריינט, און דעריבער איז געקומען צו פארען א ריזן עולם. און אימעטים האט מען גערעדט וואס די מענטשען פרעסער ארום ר' אהרן האבען דא היינט אפגעטאן.
ביי די לוי' אין פארענט פון גרויסען ביהמ"ד "ויואל משה" אויף גארפיעל ראוד, זענען זיך צאם געקומען א ריזען ציבור. דער טאטע ר' שאול האט פארציילט אז דער נפטר האט אים געזאגט אז מען זאל מקדש זיין דעם ביה"ח און דאס איז געווען זיין רצון. און די מעשה אזי געווען ווי פאלגענד: ר' שאול איז געווען שב"ק פ' ראה אין קרית יואל ווען כ"ק אדמו"ר שליט"א האט געוויילט דארט. מוצש"ק ליל כ"ו אב איז ר' שאול ארויף געגאנגען צום ציון הק' אין איינעם מיט זיין זון דער נפטר. אויפן וועג ארויף האבען די בחורים פון די קרית יואלער ישיבה, די יונגע קאניבאלען, זיי נאך געשריגען און געשריגען זייערע נעמען, ווי ערווארטעט. ר' עוזיאל מיט זיין הייליג הארץ האט נישט געקענט צו זען ווי מען שרייט נאך זיין טאטען, האט ער זיך אנגערופען צו ר' שאול: טאטי, מען דארף מקדש זיין די שטחים וואס מען האט געקויפט, איך זאג דיר, קיינער וויל נישט ליגען ביי די חיות. דאס פארציילט ר' שאול ביי די ניחום אבלים פאר אלע מנחמים. מוראדיגע דיבורים.
נאכדעם האט מעורר לתשובה געווען כ"ק אדמו"ר שליט"א וואס האט בתוך דבריו איבערגעבעטען דעם נפטר אויף וואס די קאלט בלוטיגע מענשטען האבען דעם נפטר היינט מבזה געווען, וואס מען האט נאך אזאנס נישט געהערט ביי אידען. אויך האט דער רבי מוחה געווען אויף די גזילה וחמסנות וואס די ערקלערטע בעה"ב האבען פון דעם נפטר געגזלט זיין באצאלטע חלקה אויפן ביה"ח.
נאכען הערען אנדערע דברי התעורות איז רוב פונעם ציבור ארויף געפארען צום נייעם ביה"ח. איצט האט שוין די הנהלה הישיבה פון קרית יואל געזעהן אז דאס היינטיגע געזונגעכץ פון זייערע בחורים איז געווען א שרעקליכער ביליגער און געמיינער טאהט, האבען זיי אראפגעשיקט עטליכע מגידי שיעור (נישט זיכער אז זיי האבען פאר וועם צו זאגען שיעורים) און מנהלים, אבאכט צו געבען אז עס זאל זיך נישט געפונען קיין איין איינציגער בחור פון די ישיבה, אויף דעם נייעם שטח.
אבער נאך אלץ איז געווען ביי אלעמען דער געשפרעך בשעת מען האט גענידערט דעם ארון אין קבר, דאס וואס אלע אפטיילונגען פון די פירערשאפט פון קרית יואל, האבען היינט אפגעטאן מיט מבזה זיין א חשובען נפטר און מיט מצער זיין א פרישע אלמנה מיט אירע פרישע 9 יתומים און די גאנצע משפחה. אנגעהויבען ביי ר' אהרן און זיינע קאניבאלען "קהילה", גדלי' סעגעדין פון "ווילעדש", די נאבעלע "הצלה" ארגאניזאציע, די "פובליק סעיפטי" און צום לעצט: די "בחורים" פון די ישיבה.
טויזענטער סאטארער חסידים האבען איצט אפגעאטעמט אז ב"ה אשר לא השבית לנו גואל, דער אויבערשטער האט דעם רבין חונן דעת געווען צו קויפן די שטחים פארן ביה"ח, און דער ציבור האט אפגעאטעמט אז מער וועט מען נישט קענען ארויס פרעסען און רויבען קיין געלטער פון אידען וואס האבען שוין באצאלט פאר קהל זייער מעמבערשיפ.
אין דעם קבר פון ר' עוזיאל האט מען מיט געלייגט מיליאנען דאלארען פון אידען וואס וואלטען געמוזט פאר די קאניבאלען באצאלען; אין דעם קבר פון ר' עוזיאל האט מען מיט געלייגט דעם גאנצען טעראר אפאראט פון ר' אהרן און זיין בלוט דורשטיגע באנדע; אין דעם קבר פון ר' עוזיאל האט מען מיט געלייגט הונדערטער בלוט צאפונגס מאשינען פון די קאניבאלען.
ר' עוזיאל וואס האט ארויסגעהאלפן אומצאליגע אידען בשעת ער האט געלעבט, האט אויך בשעת זיין פטירה געהאלפן טויזענטער אידען. ער האט געהאט די זכיה אז טויזענטער אידען האבען אפגעאטעמט פוןדי שרעק וואס ר' אהרן און זיינע מענטשען פרעסער באנדעס האבען אויף זיי ארויף געווארפען.
ליידער האט דאס געקאסט א טייערע נפש, א זעלטענער בעל חסד, אבער דער נפטר איז אין די בחינה פון "בקרובי אקדש".
זכותו יגן עלינו
