הערות: די סאטמאר חלוקה, היסטאריע.

איך האב אנגעהויבען דעם פריערדיגען מאמר מיט די ווערטער: תשנ"ח איז געווען א היסטאריש יאר אין סאטמאר, ווען די "קאלטע קריג" האט געבושעוועט אין גרויסן.

א קאלטע קריג מיינט, אז צוויי לאגערען זענען אין א קריגס צושטאנד, דאס מיליטער איז גרייט אויפן העכסטען לעוועל, מען איז באוואפענט ביז איבער די נאז, אבער, מען שיסט נאך נישט. מען גייט נאך נישט ארויס אין א פולען קריג. און די סיבה איז, ווייל ביידע לאגערען האלטען זיך צוריק פאר א געוויסע סיבה.

סאטמאר איז פון תשנ"ו ביז פסח תשנ"ט געווען אין א קאלטע קריג צושטאנד. ביידע לאגערען, ד.ה. ר' אהרן מיט זיינע מענטשען, און משה גבאי, אלסן כבוד פון ברך משה, זענען געווען אין קריג, אבער נישט ממש אפען.

נישט בחינם האט אינז משה פריעדמאן געריפען קעלבלעך אלסען כבוד פון ברך משה? אין ווי אזוי רופט ענק שמואל ווידער היינט

 וואו לאנג עס האבן געלעבט די אלטע געווארדיע, ר' סענדער ר' לייביש, ר' ליפר שווארטץ, און נאך, האבן זיי נאך פראבירט מילד צו מאכען די השפעה וואס אהרן טייטלבוים האט געהאט אויפן ברך משה זי''ע דעריבער האט נאך דער ר' אהרן טייטלבוים נישט געקענט אויספירען אלע זיינע משוגענע אמביציעס,

אבער דער יאר תשנ''ח, וואס די אלע ר' סענדר ר' לייביש ר' ליפא זענען ניפטער געווארען האט ער געמיינט אז ער באקימען א פרייער פעלד, און ער האט זיך אנגעהויבן שארפען די ציין איינצונעמען גאנץ סאטמאר, און ער איז דאן געווארען דער איינציגסטער וואס האט נישט געהאט גאר א שטארקע השפעה אויף רבינו הק' בעל ברך משה זי''ע

ר' אהרן האט זיך באוואפענט מיט מענטשען וואס האבען אים געגעבען עצות אז ער זאל שוין איצט פארכאפען די מאכט, און משה גבאי האט זיך באוואפענט מיט דעם, צו ווייזען אז דער רבי לעבט, דער רבי איז געזונט, און ר' אהרן איז "רבינו בחיי".

דאס איז דאך א מציאות, א פאקט, תורה מן השמים, נו ווער האט די חוצפה אפצופרעגען א יסוד וואס פארמעגליך שטעלט אראפ? אז מען קען עס נישט אפפרעגן איז דעס דער בעסטער וועג ארויס

ר' אהרן האט געקענט טאן מער און שטערקערע שריט ווי משה גבאי, ווייל ר' אהרן איז געווען גרייט צו טאן אלעס אין דער וועלט, און משה גבאי איז געווען באגרעניצט ווייל ער האט געמוזט אכט געבען אויפן ברך משה'ס כבוד. ר' אהרן איז ארום געפארען אין די גאנצע וועלט מיטען שקר אז דער טאטע האט אים געשיקט, אבער משה גבאי האט דאס נישט געקענט פארלייקענען ווייל עס איז געווען א שטילער קריג און כדי נישט צו פארשעמען דעם ברך משה האט ער נישט געקענט זיין דער וואס זאל אויס שיסען דעם ערשטען שאס, מיט דעם וואס ער וועלט ארויסגעקומען עפענטליך אז ר' אהרן איז א שקרן וכזבן.

דאס איז דאך א מציאות, א פאקט, תורה מן השמים, נו ווער האט די חוצפה אפצופרעגען א יסוד וואס פארמעגליך שטעלט אראפ? אז מען קען עס נישט אפפרעגן איז דעס דער בעסטער וועג ארויס

רבינו שליט''א זאגט אז דער טאטע האט אים געשיקט, און אלע חסידים פון זיין טאטע גלייבען אים נישט

דערנאך קימט דער בערל פרידמאן, וואס ציילט זיך אונגאנצען נישט פון די באגלייבטע מעטשען און דור, און זאגט אז דער טאטע האט יא געשיקט, די חסידים פון ברך משה גלייבען אים נישט, און יאסי בראך מיט לייבוש ט"ב גלייבען אים יא,

אז רבינו שליט"א האט געזאגט אז זיין טאטע האט אים געשיקט, קען משה פריעדמאן פארמעגליך יאקאוויטש לעפקאוויטש זאגן או נא ביז מארגען! ווי אזוי דער טאטע געפרעגט וואס וועט זיין מיט דו ישיבה?

ר' אהרןס יועץ פרטי, אהרן מתתיהו דייטש האט אפען גערעדט מיאוס אויפן ברך משה און ר' אהרן האט דאס געהערט און געוויסט, און טראץ דעם האט ער אנגענומען זיין "שלעכטע" ראט און געטון אלעס וואס ער האט אים געראטען. משה גבאי האט נישט געקענט ארויסקומען מיט די פאקטען אפען פארן גאנצען ציבור, ווייל קיין גרעסערער בזיון פארן ברך משה איז נישט פארהאן, ווי דאס אז זיין זיןס נאנטסטער מענטש, וועם ער פאלגט און טוט אלעס וואס ער וויל, רעדט אויפן רבין פרעך און שמוציג.

הע! פארמעגליך האסט פארגעסען? עס וואוינט און וומס א יוד וואס האט הייסט מתת דייטש, קענסט אים? ער האט אויך גערעד מיס אויפן ברך משה, אפשר נאך מיסער, און דער אהרו טייטלבוים איז געווען מיט אים פניא בראד אלע יארען?

וכאן הבן שואל, איז דען פארהאן א גרעסערע ביזיון, אז רבינו בעל ברך משה'ס נאנסטע מענטש, וואס האט אים פארטרויעט מיט אלע זיינע פראוואטע זאכען, זאל זיין פאניא בראט מיט אזא בר נש, וואס האט כל ימי חיו געארבייט צו באשמיצען, פייניגען, דעם ברך משה?

נאך מער ווער האט אנגעריפען אלע שונאים פונעם ברך משה אהבה מסתתרת?

ווער האט געפינען פאר וויכטיג צו טון איינער פון די ערשטע זאכען אלס אזויגעריפינער רב טנצען מיט א בר נש וואס האט אנגעריפען זיין טאטע ימ"ש? עה?

אין ארדער אז ר' אהרן זאל אלעס אן נעמען וואס דער יועץ פרטי הייסט אים, האט אבער געמוזט געשען עטליכע פאקטארען.

נישט לאנג נאכדעם וואס ר' אהרן האט זיך ארויסגעצויגען קיין קרית יואל, תש"מ, האט זיך יודל וויינשטאק איבערגעגעבען פאר אים בלב ונפש. ער איז געווען דער איינציגסטער געטרייער מענטש וואס ער האט געהאט אין יענע יארען.

קרית יואל איז אין יענע יארען געווען זייער פיינטליך געשטימט צו ר' אהרן און דער יודל האט פאר אים אלעס אין דער וועלט געטון. געטראגען און געברענגט, געהאלפן ענדלאז בייטאג און ביינאכט. ער האט אים פארשאפט געלט, געארבעט אז מענטשען זאלען קומען דאווענען אין זיין ביהמ"ד און אלעס וואס פעלט זיך אויס. און אויב עס האט זיך אויסגעפעלט האט יודל אים פיזיש געהיטען. מען קען רואיג זאגען אז ווען נישט יודל וואלט ר' אהרן נישט געקענט אנקומען צו ווי ער איז אנגעקומען. און עס קען זיין אז מען וואלט ר' אהרן ארויסגעפירט פון קרית יואל. אזוי פארפיינטעט איז ער געווען אין יענע יארען.

אבער ווען ר' אהרן האט זיך ארום גענומען מיטען יועץ פרטי, איז געווען די ערשטע ראט זיינע צו ר' אהרן, ווער פטור פון יודלען. די סיבה דערצו איז געווען ווייל יודל איז געווען צו א שטארקער ברך משה מענטש. ווייל ביז תשנ"ו האט דאך ר' אהרן נישט געהאט די גאטס ארויס צוקומען אין דער עפענטליכקייט אז ער וויל שוין אלעס, ווייל זיין טאטע איז דאך געווען פאלקאם געזונט. אבער ווען ער האט אפגעמאכט אז זיין טאטע ליגט שוין אויפן טויטען בעט, ער איז שוין זייער שוואך, מוז ער זיך שוין אנהייבען בויען, מוז ער שוין ווערען רבי, מוז ער שוין אלעס פארכאפען, אבער וויבאלד יודל איז געווען גאר נאנט צום רבין און צו משהן, מוז ער קודם פטור ווערען פון אים ווייל יודל וועט זיך ארויס שטעלען קעגן ארויסגיין אין קריג מיטען טאטען.

די ליגענער! ער איז געפלויגען, ווייל ער האט איבערגעגבן פאר בן פראדעל מיט לעזער, יעדע איינציגע דעטאל וואס האט זיך געטאן און די שטוב פון רבינו שליט''א, איז נישט געווען קיין ברירה וואו אים צו שיקען צו ר' זלמניו אויף משלוח מנות, וואס האט ער ארויסגעבען ווי אזוי ער גייט פארענפערן דו סוגיא פון מתוך?

חוץ פון דעם! האט ער אויך פארמאגט פארשידענע נישט אזעלעכע איידעלע מענארען, וואס האט נישט געברענגט קיין גרויס כבוד פאר רבינו שליט''א ווייל דיין צדיק האט הייסט בעסער מענארען

עס איז פארהאן אין די וועלט א באקאנטע חידה, וואס עס קומט פריער, די איי אדער די טשיקען? אבער דא ווייזט זיך ארויס קלאר און באשיינפערליך אז ר' אהרן איז געווען דער אגרעסאר כאטש ער איז אפילו נישט געווען אין א געפאר פון עפעס אנווערען. ער האט איין טאג באשלאסען אז עס איז שוין זיין צייט און ער וועט אלעס טון אין דער וועלט דאס צו פארזיכערען, און אויף דעם האט משה רעאגירט כדי אפצו שוינען דעם כבוד פון ברך משה.

דאס איז דאך א מציאות, א פאקט, תורה מן השמים, נו ווער האט די חוצפה אפצופרעגען א יסוד וואס פארמעגליך שטעלט אראפ? אז מען קען עס נישט אפפרעגן איז דעס דער בעסטער וועג ארויס

פארוואס האט באמת ר' אהרן שוין אין תשנ"ו געוואלט פארכאפען די מאכט? פארוואס האט האט ער נישט געקענט ווארטען אויף די מאה ועשרים פון זיין טאטע? די קשיא גייט נאך פיל טיפער, פארוואס האט ער געהאלטען אז אלעס קומט זיך אים? פארוואס קומט זיך נישט פונקט אזא חלק פאר זיין ברודער וואס האט אויך געהייסן אין סאטמאר, איינע פון די זין וואס זענען ראוי צו ווערען רב?

לאמיר זיך אראפשטעלן טראכטען! ווער איז בעה''ב און סאטמאר?

דער רבי?

קהל?

לאמיר זאגען די רבי! דער רבי דער דברי יואל, האט קיינמאל נישט געהאלטען ביים צוטיילען סאטמאר! (עס איז גראדע דא א גירסה פון א יוד וואס הייסט ש''ד גאנץ אז יא,)

דער ברך משה זי''ע: עס איז נישט דא קיין איין ממרא עובדה, בריוו, אד''ג וואס זאל אנדייטען אז דער ברך משה האט געוואלט צו טיילען סאטמאר!

 ער האט געוואלט לשיטת די זאליס אלעס פאר ר' זלמינו! ער האט אים אפי' געגעבן קר''י מיט ב''פ ב''ב אלעס אלעס

לשיטת די ארוינים האט ער קייינמאל נישט גענימען קיין שום שטעלונג און א זאך וואס רופט זיך צוטיילען סאטמאר!

קהל:

עס איז געווען אסיפת הקהלה פון אלע סאטמארע ראשי הקהלה פון ניו יארק יום א אמור תשנ''ט און ויואל משה, און די אלע ראשי קהלה אריין גערעכענט כהנא, פערלשטיין, קעסטנבוים, האב אלע אונטערגשריבען א דאקימענט אז סאט מאר בלייבט איינס,אין מען האט עס געוויזען פארן ברך משהן אין וואס האט ער געזאגט צו דעם? פארצייל?

די גאנצע התמנות פון ר' זלמיניו איז געווען א לאקאלער רב, אלס די טענה פון למה נגרע, אונטערן רבי'ן דער ברך משה, ומ''מ כ''ק רבינו שליט''א! ביסט נישט געווען ביי דו דרשה פון א חיי שרה? דארט זאגט נישט דער ברך משה אזוי

ווער האט יא געוואלט! די אלע וואס האבן געוןואלט שוואך מאכען סאטמאר וואו די בנ''י יאקאבס קארצאג טרעגער אד''ג און בן פראדעל האט זיך בלית ברירה צוגעשטעלט צו זיי ווייל דאס איז געווען זיין איינציגסטע וועג ער זאל קענען בלייבען ביי הנהגה, ווייל די חסידים פון ברך משה האבן נישט געוואלט רבינו שליט''א פאר מ''מ נישט ר' זלמן וואו ער האט געוואלט כדי צוו בלייבען ביי די מאכט

אבער צו פארענטפערען די אלע קשיות מוז מען אנהייבען מיט די שטערקסטע קשיא פון אלעם: ווי האט ר' אהרן, אפילו אלס א פשוטער איד, א פשוטער בעה"ב, אפגערעדט פון א רב מפורסם, און אפגערעדט פון דעם צוקונפטיגען סאטמארער רבי, געקענט זיך צוזאם זעצען מיט יונגע יועצים, ווילדע מענטשען, אומבאלערענדע און אומבאזעצטע פארשוינען און מאכען פלענער אויף נאך די מאה ועשרים פון זיין טאטע? עס איז דאך אזאנס קיינמאל נישט פארגעקומען ביי ערליכע אידען. עס איז נאך קיינמאל נישט פארגעקומען ביי קיין שום רבין אויף דער וועלט אז דער זון זיינער האט זיך ארום גענומען מיט מענטשען וואס זיי זאלען אים ראטען אז זיין טאטע איז א פארגאנגענהייט, זיין טאטע איז שוין נישט ביכולת צו פירען און ער דארף זיך שוין אנהייבען אריין שטופען אומעטים?

דאס איז אמת עס איז נאך ''קיינמאל'' נישט געווען אזא זאך!!!!

יא! ער וואלט זיך ווען געדארפט ארום נעמען מיט אזעלעכע קליגע לייט וואו זיין בעבי ברידער ר' זלמיניו דא האט איר א ליסטע:

פאטשא וויינבערגער: וואס פארשעמט נישט מתת דייטש מיט זיין אפעטיט!

דער  אפגעריסענער יוחי קליין:

משה וואלף דאנציגער!

זלמן עפשטיין!

גרוש הארעוויטץ!

די ווילסט נאך???

און ווייל ר' אהרן ווייסט אז איין ברודער זיינער איז אויך ראוי און קען אויך ווערען רבי, מוז ער שוין אנהייבען פלאנירען מיט אלע סארט שטיקלעך און מיט אלע סארט פאלשקייטען זיכער צו מאכען אז יענער זאל ח"ו גארנישט האבען? זייט קין האט געהרגט הבלן ווייסט מען נישט פון א ברודער וואס האט געוואלט אז די גאנצע וועלט זאל זיין בלויז זיינס. ווייל אפילו די מלכים וועלכע האבען אומגעברענגט זייער משפחה איז דאס נאר געווען צו קעניגען אויף איין פלאץ, אויף איין לאנד, אבער צו זיין איין מענטש אליין אויף די גאנצע וועלט און אומברענגען סיי ווער עס וויל נאר לעבען, איז נאר געווען ביי קין, נא ווי קען זיין אז ר' אהרן זאל דאס וועלן נאך קאפירען?

פארמעגליך! ביזט משוגע???

איך וואלט באמת נישט געמוזט ענטפערען די אלע קשיות ווייל עס איז נישט מעגליך עס צו ענפערען אנדערש ווי, ליידער ליידער האט ר' אהרן נישט געגלייבט, ווי יעדער ערליכער איד, אז זיין טאטע וועט דערלעבען משיח צדקינו. ער האט נישט געהאלטען אז משיח גייט אט אט קומען, און אז משיח גייט נישט אזוי שנעל קומען, ממילא וועט זיין טאטע נפטר ווערען ווי עס איז דער סדר העולם אז דור הולך ודור בא, און אז זיין וועט נפטר ווערען מוז "ער" דאך איבערנעמען ווייל ער איז דאך א מענטש וואס באשטייט פון בלויז "איך", מיך" און "זיך".

דאס איז דאך א מציאות, א פאקט, תורה מן השמים, נו ווער האט די חוצפה אפצופרעגען א יסוד וואס פארמעגליך שטעלט אראפ? אז מען קען עס נישט אפפרעגן איז דעס דער בעסטער וועג ארויס

און ווייל ער איז אזא סארט איך", מיך" און "זיך" פארשוין, האט ער געקענט אננעמען אלע סארט פאריקטע ראט פון זיין יועץ פרטי אז יודל וויינשטאק מוז פליען, אז מען מוז אנהייבען פארען "בשליחות" און אז מען מוז שוין אלעס אלעס איבערנעמען.

דאס איז דאך א מציאות, א פאקט, תורה מן השמים, נו ווער האט די חוצפה אפצופרעגען א יסוד וואס פארמעגליך שטעלט אראפ?אז מען קען עס נישט אפפרעגן איז דעס דער בעסטער וועג ארויס

און אז א מענטש באשטייט פון בלויז איך", מיך" און "זיך", פארמאגט ער נישט קיין טאטען און נישט קיין שכל צו היטען אפילו אויף זיין אייגענעם כבוד און רעספעקט.

דאס איז דאך א מציאות, א פאקט, תורה מן השמים, נו ווער האט די חוצפה אפצופרעגען א יסוד וואס פארמעגליך שטעלט אראפ?אז מען קען עס נישט אפפרעגן איז דעס דער בעסטער וועג ארויס

און באמת ווייסט מען נישט וואס דער פלאן פון ברך משה איז געווען תשנ"ו. קיינער ווייסט נישט, עכ"פ נישט וואס עס איז ידוע דערווייל פארן ציבור, צו דער ברך משה האט אלעס געוואלט געבען פאר ר' אהרן צו ער האט געוואלט געבען אויך פאר זיין אנדערען זון. און אט דער אומוויסענדיגקייט, דער אומקלארקייט, האט געמאכט אז ר' אהרן מוז זיך אנהייבען נעמען אליין.

ביז א הער, בין איך איינשטימיג מיט דיר!

עס איז נישט קיין פראגע אז פרעגען זיין טאטען אדער אפילו משה גבאי וואס דא גייט זיין נאך די מאה ועשרים, וואס גיי איך זיין און וואס אלץ וועל איך איבערנעמען, איז נישט געקומען פאר ר' אהרן אין באטראכט. און קיין צייט פאר שפעקאלאציעס איז אויך נישט געווען, ווייל דער טאטע פארגעסט שוין, און דער טאטע איז קראנק און קען אין יעדע מינוט נפטר ווערען, און אויב וועט דעמאלטס אפיר קומען א צוואה אז דער ברודער זאל אויך באקומען א רבנות פאסטען, האט ר' אהרן געהאלטען, וועט ער זיין דערנאך ווייל מיט א צוואה וועט ער זיך נישט קענען פייטען און עס וועט זיין צו שפעט. דעריבער מוז מען שוין אנהייבען זיך צו באפעסטיגען, מען מוז איבעראל שוין אריינלייגען נאר "היימישע מענטשען" און אז דאס וועט געלונגען, מעג נאך די מאה ועשרים ארויסקומען צען צוואות אז ר' זלמן לייב דארף ערגעץ ווערען רב, אבער ער וועט נישט האבען צו וועם צו רעדען ווייל איבעראל זענען אלע מענטשען ר' אהרןס און זיי וועלען זיך אפילו נישט וואגען עפעס דורך פירען.

דאס איז דאך א מציאות, א פאקט, תורה מן השמים, נו ווער האט די חוצפה אפצופרעגען א יסוד וואס פארמעגליך שטעלט אראפ?אז מען קען עס נישט אפפרעגן איז דעס דער בעסטער וועג ארויס

דער נייער גאנג פון אלעס זאפארט כאפען איז צוגעגאנגען שטאפעל ווייז. ר' אהרן האט נישט געקענט ארויסקומען גלייך אפען אז ער וויל אלעס שוין. זיי האבען געוויסט אז אין ארדער ר' אהרן זאל זיך באפעסטיגען איבעראל און אריינלייגען זיינע מענטשען, וועט מען מוזען זיך צוקריגען מיט משה גבאי ווייל ער וועט עס נישט צולאזען, ווייל אזא זאך טאר מען דאך נישט צולאזען אין קיין שום פלאץ, אבער אויב וועט דער ציבור מיטשטיין וועט ר' אהרן קענען זייער רואיג ארויסגיין אין קריג מיט משה גבאי, ווייל אלע ר' אהרןס מענטשען זענען דאך דעם ברך משהס מענטשען ממילא וועט משה נישט האבען מיט וועם צו גיין אין קריג. און דאס האט דאך ר' אהרן מיט זיינע מענטשען געוויסט אז דער ברך משה איז שוין נישט אויף א מצב ארויס צו גיין אין א קריג, ממילא וועט משה זיין אליין, און אויטאמאטיש וועט ר' אהרן זיין דער געווינער. אבער, קודם האט דער יועץ פרטי אהרן מתתיהו דייטש געמוזט טאפען דעם דופק ווי ווייט דער ציבור וועט מיטשטיין מיט אלעם און אז אלעס וועט קלאפען, ערקעלערט מען אפען קריג.

דער יועץ פרטי האט שוין אין די זייט געשטעלט יודל וויינשטאק, כאטש עמטליך איז ער נאך דארט געווען ביז סיון תשנ"ח, אבער פון סוף תשנ"ז איז יודל געווען דער פינפטער ראד. דער יועץ פרטי האט טאטאל איבערגענומען די לייצעס. ער האט גלייך אריינגעברענגט דעם באקאנטען געמיינעם מענטש, און היינט דער שוין באקאנטער טאשען שניידער, אלישע שמואל האראוויץ, וואס ער איז געווען באקאנט אלס דער גרעסטער חכם אין קרית יואל. דער יועץ פרטי האט געוויסט אז אלישע שמואל איז זייער געמיין און וועט אלעס פארשטיין וואס ער האט צו טון.

טאשען שניידער????\

שמיציק ראזענבערק, וואופול מיליאנען האט ער געגנבעט פונעם ציבור?

בערל פרידמאן מיט דו סאוט 9 דירות? די מיינסט אז אז דער שר השכחה האט איז אלע בהערשט?

ראביי גלאנץ? דער בנין עטרת יואל? דער ציגעל קאמפען? וואו איז די געלט פון ר' ניסן לעווי אהין געקימען?

און נאך א מעלה האט דער טאשען שניידער אז ער טראגט א פנים. ער האט געהאט א נאמען פאר א שטיקל יודע ספר, וואס ער איז בהחלט נישט. ער איז באמת א קיינער און א גארנישט. נישט געלערענט און נישט געדאווענט, נאר גערעדט מיט יעדען נאריש יונגעל זיינע נארישע הלצות און וויצלעך, אבער געהאט גענוג שכל זיין נאמען זיך צו היטען, געהייסען א נגיד און א נותן צדקה בסבר פנים יפות און גערעדט שטייט, טראגט א הויכען הוט, וואס מיט די אלע זאכען האט ער געהייסען א שטיקעל שיינער יוד. און דערצו האט ער געטון שיינע שידוכים, שיינע מחותנים, דער דיין ר' געציל האט זיך אויך מיט אים משדך געווען. אבער פאר זיך איז ער א נידריגער מענטש, א מענטש וואס גלייבט נישט אין גארנישט, והא ראיה, ער האט באגאנוועט מענטשען אין פולען זין פון ווארט.

ער האט פארקויפט "חתונה פאליסיס" און ווען עס איז געקומען צו באצאלען האט ער גענומען דאס געלט פאר זיך אין טאש. איך וועל איצט נישט אריין גיין ווי אזוי ער האט עס באוויזען, ווייל דאס קענט איר פרעגען די הונדערטער אידען וואס האבען ביי אים באגראבען איבער זעקס מיליאן דאלער. דא רעדט מען נישט פון א אינוועסמענט שאדן, אז דאס געלט וואס ער האט אריינגעלייגט אין די פאלעסיס, זענען דערלייגט געווארען דורך די פירמע, און ממילא זענען די דערלייגערס ביטער. ניין און ניין. ער האט באקומען פון די קאמפאני דאס געלט וואס ער האט געדארפט באצאלען פאר זיינע קליענטען, אבער אנשטאט געבען דאס געלט אז די יעניגע זאלען קענען חתונה מאכען מיט דאס געלט, האט ער דאס אריין געלייגט צו זיך אין די קעשענע. און צוויי אידען, זיינע ארבעטער זענען פאר זיינע, דעם טאשען שניידערס, אנדערע פארברעכנס, געזעצען אין טורמע פאר א יאר יעדער איינער. (די פארברעכנס פון די "חתונה פאליסיס" זענען נישט אנגעקומען אין געריכט.)

דער טאשען שניידער איז אויך געווען דער וועלכער האט צוגעשטיפט ר' אהרן אפ צוזאגען יודל וויינשטאק, מכלומרשט ווייל יודל איז נישט דער מענטש וואס מעג שטיין נעבען אזא גרויסען מענטש ווי ר' אהרן. מילא ביז איצט, איז דאך ר' אהרן געווען אבי איינער, אבער איצט אז דער רב גייט פירען די וועלט, מוז מען אריין לייגען א פאסיגען מענטש וואס ער זאל פירען אלעס וואס מען ברויך און זאל פארשטיין וואס עס דארף אלץ געטון ווערען אז ר' אהרן זאל זיך בויען און בויען.

נאכדעם האט דער יועץ הפרטי אהרן מתתיהו דייטש אריינגעברענט א מענטש וואס זאל דינען אונטער די קוליסען אלס א ראט געבער און אויפקומען מיט איידיעס און חכמהלעך וויאזוי צו פארפירען דעם ציבור אז זיי זאלען מיט אלעם מיטשטיין מיט ר' אהרן, און דאס איז געווען אונזער באקאנטער – שמואל ווידער

יע!!! און ער מאכט א גיטען דשאב מיט ענק זאליס! ה' עמך גיבור חיל כה לחי!!!!!!

 נעבעך זיינע קאסטעמערס האט ער געמאכט א גוטן דזאב

תוקן על ידי מיכל_וואלף ב- 15/07/2009 20:55:29