דער עולם האט געוויסט אז מען מוז אריינפארען צו די גרויסע פארזאמלונג ביינאכט אין גרויסען ביהמ"ד אין וויליאמסבורג און עס איז געווען אנגעהאנגען פלאקאטען דער סדר הבאסעס, און יעדער האט געמאכט פלענער טאקע דארט צו זיין. ווי איך הער האט זיך דער שטעטעל אויסגעליידיגט נאכמער ווי עס פלעגט יענע יארען זיין אויף שמחת תורה.
אבער וויבאלד עס איז דא עטליכע שעה ביז די געשעענישען ביינאכט אין וויליאמסבורג וועל איך צוריק גיין צו די נעטען נאכמיטאגדיגע מיטינג ביי קהל .
1. יעדער קען באמערקען מיט וואספארא פחד בנימין הירש רעדט ביי די מיטינג, ער האט מורא צו רעדן קלאר, און ער זאגט אויך בתוך דבריו אז וועם מ'איז חושד אז ער האט "עפעס" געזאגט "ווארפט מען אים גלייך ארויס" וד"ל.
דער פחד פון וואס הער פ... פארמעגליך רעד:
עס איז געווען א קהל'ס מיטינג יום א' פ' אמור תשנ''ט און די זאלען פון ויואל משה, און דארט זענען געווען אלע ראשי קהלה, פון קר''י, וומ''ס, ב''פ, מאנסי, און דארט האט זיך בנימין הירש זאל זיין געזינט געקאכט, און געווארפען מיט זיינע גאר קליגע סטעטמענטס, און בתוך דבריו האט ער זיך אנגעריפען בזה''ל:
מיר מיזען טאן וואס די רבי פארלאנגט, אפי עס איז זייער שוווער, אפי' מיר פארשטייען נישט, מען מיז פאלגען דעם רבי'ן! אזוי האט בנימין זאל לעבן מסביר געווען מיט זיין געוואלדיגע פארשטאנד,
איז דארט געזיצען ר' יעקב מיטעלמאן פון קר''י, פון די ראשי הקהלה, און זעט אויס אז ער האט נישט געקענט פארנעמען, אז דער ר' בנימין זאל לעבן, זאל בכלל אריין רעדן זאכען, וואס ער האט נישט קיין שום השגה, האט ער זיך אנגעריפען בזה'''ל:
יא! מען דארף פאלגען דעם רבי'ן: מיט אלעם, אז דע רבי זאגט אז מען טאר נישט גיין מיט קיין אפענע שייטעל, טאר מען נישט גיין, אפי' מען פארשטייט נישט, מען מיז פאלגען דעם רבי'ן,
ווען די רבי' זאגט אז מען טאר נישט האבן קיין ווידיא און שטוב, טאר מען נישט האבן, אפי' מען פארשטייט נישט, מען מיז פאלגען דעם רבי'ן, און אזוי ווייטער !
זייט ר' יעקל האט דאס געזאגט, איז ר' בנימין זאל לעבן, שיין איינגעזיצען וואו א שיפעלע זיבעלע, און אויפגעהערט צו ווארפען זיינע קליגע חות דעת קדשו אויף די סענסעטיווע ענינים, וד''ל:
ביי יעדע קהל'ס מיטונג האט ר' בנימין פראבירט אנצושטעלן א פנים, וואו גאר אן אקטיווער, קהל'ס מאן, און אז עס ברענט אים דער כבוד פון סאטמאר, אד''ג, די פשוטע סיבה האט דאן יעדער געוויסט, ער האט פשוט א סאך צו באהאלטען, וד''ל
2. כולי עלמא (נאכנישט געווען צוויי פארטייען) זענען מודה אז די איבערקערעניש יענעם יו"ט איז געקומען פון די פירער פון "איחוד התלמידים". ר' אהרן'ס אינגעלייט (ווי איך האב שוין ארויס געברענגט אז ער האט געבויט זיינע האפענונגען אויף די כוח פון די אינגווארג).
לאמיר זען פאר וואס דער איבעקערעניש איז געווען, הער פ... פארמעגליך פראבירט צו פאר דעקען פקטען, וואס זענען זייער וויכטיג צום גרויסען פאזעל: פאר וואס האט די איבערקערעניש אויסגעבראכען? האט דען עמעציר נישט פארגינען דעם גרויסבייכונגען שמשון יעקל מיט אן עליה?
כ''ק מרן רבינו שליט"א איז אריינגעקומען אויף פסח להסתופף בצילא דמהימנותא פון זיין טאט'ן דער ברך משה זי''ע . דעם צווייטען נאכט פסח פארן סדר איז כ''ק רבינו שליט''א געווען אין קוויטל שטוב ווארטענדיג אז דער ברך משה זי''ע זאל אריינקומען צום סדר, ער איז דארט געווען מיט די חתנים וואס עסן ביים רבי'ן, פלוצים קומט אריין דער גרויס בייכוגען שמשון יעקל מיט א רויט אויפגעשוואלענע פנים, וואס האט געווארפען א פחד אויף די ארימיגע, (ווער האט שוין געהאט די זכיה צו זען דער גרויסבייכונגער בעת כעסו קען זיך פארשטעלן וואו אזוי עס האט אויסגעקיקט) און שיקט ארויס די אלע בחורים, איין בחור וועלכער איז געבליבען שטיין אינדרויסען הערן וואס דארט גייט פאר, האט פארציילט אז דער גרויס בייכיגער האט אנגעכאפט מיט זיינע פעשע הענד כ''ק רבינו שליט''א ביי די קראגען, און זיך גענומען מאכן קולות אויפן כ''ק רבינו שליט''א מיט פארשידענע פארווארפען, וואו היתכן די האסטו דיך נישט אנגענימען פאר מיין צאהלי? ביי זיין פרשה?, אד''ג ( מען קען זיך פארשטעלן אז ער האט געניצט די זעלבע שפאך, וואס ער האט געניצט נאכן פסק פון די אפעלאט ריכטער לעצטע יאר, ווען ער האט באקימען די נייעס האט ער פאר גרויס שמחה געכאפט א פלאש אייז קאלטע וואדקע , און ער אריין געגאסען און גרון בנשימה אחת, און אנגעקאלט א יונגעמאן און אים אריין געלאזט א מעסעזש און זיין וואויסמעל כמו שכתיב, (אויב שרייב איך עס נאך נא אויפן פארק וועט מיך דער מנהל גראד חוסם זיין און מיט רעכט!) מיט א זעלכע לשונות, וואס א שווארצע גוי דער וואגט זיך נישט צו ניצען אפי בשעת כעסו,)
כ''ק רבינו שליט''א האט געוואלט ארויסגיין און זיך נישט וויסענדיג מאכן, אבער דער גרויס בויכיגער האט אנגעכאפט ביי די קראגען און אים נישט געלאזט ארויס גיין, , האט זיך כ''ק רבינו שליט''א אנגערופען מיט ווייטאג: "דו ביסט ביים טאטן אין שטוב פונקט אזויווי י. ב. ביים פעטער, דו טוסט אפ די זעלבע רשעות וואס זיי האבן אנגעטון פאר'ן טאט'ן", ע"כ.
זעט אויס אז בן פראדעל נעמט קער פון זיינע גוטע פריינד, האט בן פראדעל זיכער געמאכט אז משה הערש רייזמאן( איר געדענקט אים נאך?) זאל קויפן אן עליה פארן גרויסבייכינגען בנש''ק יעקב שמשון גאלד בשכר וואס ער האט געהאט די חוצפה ארויפ צו לייגען זיינע פעשע אויל – בליט פארשמירטע הענט אויף כ''ק רבינו שליט''א,
דאס געווען במכיוון כדי אנצוצינדן דעם פייער, און ווי עס האט פארציילט דער זון פון ש. י. דייטש, אז יענע נאכט זענען געזיצען מ. פריעדמאן, א. קעסטענבוים, י. ש. גאלד, און מ. ה. רייזמאן, איז ארומגערעדט געווארן צו מען זאל יא געבן די עליה פארן גרויס בויכיגען צו נישט, האט זיך בן פראדעל אויפגעשטעלט און געזאגט, יא! עס גייט מיך גארנישט אן און איך וועל איהם געבן אן עליה, - און נאכמער, ווען דער משמש ר' שלמה ווערצבערגער האט געבעטן פונעם צוווילדעוועטען בן פראדעל אז ער זאל דאס נישט טוהן ווייל דער עולם איז זייער אנגעווייטאגט האט ער געזאגט, ניין, איך וועל ווייזען פאר'ן עולם ווער עס איז בעל הבית.
פארשטייט זיך אז דער עולם האט דאס נישט פארשוויגען, און מען האט אנגעהויבן א וויי געשריי און ביהמ''ד, ( איך געדענק נאך די געוואלדיגע מראה ווען דער בן השני איז געשטאנען אויפן באנק מיט רויטע אויגען, און געפאכעט מיט זיין אויס געשטרעקטע פויסט און די ליפט, און געשריגען מיט באנימענע קולות מתת דייטש ימ''ש און דער עולם האט נישט געוויסט צו מען זאל לאכען, אדער וויינען, אדער גאר ביידע אונאיינעם)
. די קרית יואלער קהלס לייט זענען מודה אז "איחוד" האט געמאכט די איבערקערעניש, און מאיר הירש שעמט זיך אפילו נישט צו זאגן אז "נאר" ר' אהרן האט א ווארט אויף זיי. וד"ל.
די פראבלעם מיט איחוד האט ארויס געברענגט בנימין הירש, צוליב דעם ווייל איחוד האט אריין געגעבן א ליסטע פאר א נייע הנהלת הקהלה, און יענע חוה''מ פסח האט געדארפט זיין וואלען און די קהלה, און איחוד האט דאן געוואלט אז קהל זאל באקימען א ערענסטע פנים האט מען נישט ארויף געלייגט בנימין אויףף די ליסט, און ווער עס קען בנימין פארשטייט אז עס האט אים זייער געבאדערט צילוב די אויבן דערמאנטע סיבות,
יעקל כהנא האט עס אויך געבאדערט, צילוב ער האט געהאלטען א איחוד איז א גאלד גרוב, האט ער געוואלט אז עס זאל זיין אונטער קהל, און ווען ר' בערל האט געכאפט זיין כוונה אין ער האט אים געזאגט אז טאמער ווילסטו אז איחוד זאל זיין אונטער קהל, זאלסטו מוחל זיין עפענען דיינע פארנייעטע קעשענעס, דאן האט גאנץ שנעל צוריקגעדרייט,
חוץ פון די צוויי, האט קיינער פון די קהל'ס לייט נישט געהאט קיין פראבלעם מיט איחוד, פארקערט זיי האבן עס אייביג געשטיצט, דאס איז געווען א פראעקט וואס איז נתייסד געווארען דורך דעם אומפארגעסליכען סאטמארע ראש הקהל ר' לייביש לעפקאוויטש ז''ל,
בערל לייקנט ברבים - עטליכע מאל - אז עפעס האט זיך געטון אינטער די קוליסען איידער דעם הייטיגען טאג, און זיין לייקענען באציט זיך קלאר צו די התמנות פון אהרן, ווייל ר' בנימין זאגט קלאר אז ביז היינט האב איך נישט געוויסט אז עפעס טוט זיך וועגן די רבנות און בערל זאגט אז ס'האט זיך גארנישט געטון. און דאס איז זיין לשון: " נו, מ'איז געשטאנען מיט פארשידענע די לעצטע 2 וואכן מ'האט זייער שטארק דן געווען איבער דעם ענין. מ'האט צדדים אהער און צדדים אהין. איז היינט צופרי האט מיך דער רבי אנגעקאלט און ער האט געזאגט אז איך וויל אז ר' אהרן דער קרית יואל'ער רב זאל אריינקומען אהער אויף וויליאמסבורג. איך ווייס נישט זאגט ער. איך האב אים געפרעגט דער רבי וויל ער זאל ווערן רב הצעיר? ער ווייסט נישט וואס דאס איז רב הצעיר — זאגט ער — ער זאל אריינקומען דא און ער זאל אנפירן אלעס וואס מ'דארף. האב איך געפרעגט דעם רבי'ן, נו מ'מוז דאך כ'פארשטיי נישט, ער וועט אוועקגיין פון קרית יואל? — נו, דאס וועסטו שוין — זאגט ער — מיט אים שפעטער רעדן. ער האט אנגעקאלט ר' יענקל כהנא די זעלבע זאך. אונז זענען מיר געשטאנען קודם צווישן אונז פארהאנדעלט, מיר האבן נישט געוויסט וואס טוט מען דא? צוויי פראבלעמען איז דא, איין פראבלעם, איך זאג עס נאכאמאל, ווען מען נעמט אויף א רב, וואס זאל דער רב זיין, הייסט ער דא? צו וויל ער אהערקומען וואוינען?"
א באמבע קישא פון פ... פארמעגליך!
כ''ק רבינו שליט''א איז געווען אקטיוו און די קהלה, פון נ''ז ביז דאן, אומאפאציעל, דער ברך משה האט כסדר געמאנט פון הנהלת הקהלה אז זאל ווערן אפאציעל, אבער עס איז קיינמאל נישט אויסגעפירט געווארען מכח אל הפועל, מען האט נאר גערעד דער פון, וואו א פלאן, אבער נישט אפאציעל, נאך דעם וואס דער ברך משה האט אים אפאציעל אויפגענימען איז קהל יעצט געזיצען אז עס זאל ווערן אפאציעל, און אזוי איז טאקע געווען, בנימין האט געזאגט אז מען נאט קיינמאל נישט גערעד דער פון אפאציעל ביי א מיטונג, און ר' בערל האט צוגעשטימט, וואס איז די קישא דא??
(קודם זאגט ער אז האט געפרעגט דעם רבי'ן וואס ר' אהרן זאל טון דא, דערנאך זאגט ער אז ער האט גערופן ר' יענקל און נישט געוויסט וואס צו טון", דערנאך זאגט ער אז ער איז שוין א לענגערע צייט בקשר מיט ר' אהרן וועגן דעם.
שקרן וכזבן שאין כדגמתו, ווייל א שקרן זאגט נישט קיין ליגענט ווען ס'איז דא א טעיפ ריקארדער אויפען טיש...)
א פאר מינוט שפעטער זאג ער אז ער איז שוין א לענגערע צייט בקשר מיט ר' אהרן, ווי ר' אהרן זאגט גלייך ווען ער איז אנגעקומען, כלשונו: "נאר דער אמת איז, אז דער ראה"ק ר' בערל האט מיט מיר שוין גערעדט פון דעם ענין מיט א לענגערן זמן. און איך האב דאס נישט אזוי, איך האב מיך פרובירט מדחה צו זיין פון צייט צו צייט".
5 . בערל דרייט זיך ארויס און גיבט נישט קיין נארמאלע סיבה פארוואס מ'זאל נישט ברענגען ר' זלמן לייב. כלשונו: "נישט ער וויל קומען, און נישט מ'רעדט דאס וועט אונז קאסטן אונז וועלן מיר נישט קענען ... און ס'וועט נישט ארבעטן". ער קעקעצט עפעס וועגן געלט און לייגט גלייך צו אז אהרן וועט אויך קאסטן געלט.... נא ר' בערל זאג א סיבה וואס איז שלעכט מיט ר' זלמן לייב?
פ... פארמעגליך פרעגט וואס איז שלעכט מיט ר' זזלמניו?
דאס איז וואס איך האב אויבן גענפערט אויף דעס וואס פ.... פארמעגליך שרייבט:
צופרי דאווענט ר' אהרן אין גרויסען ביהמ"ד אין קרית יואל. כמעשהו אתמול, שטייט ר' אהרן אויף זיין פלאץ אויפען מזרח זייט ביים אויבען אן און נעמט אן מזל טוב פון די שעפסען וואס שטייען אין די רייע. ר' אהרן האט כמעשהו אתמול, שיין געמאכט די פיאות, גקרייזעלט ארויפ אויפען שטערען און לאכט ווי א זיבעלע.
קיינער פון די רייע ווייסט נישט אז נעכטען ביינאכט איז ער געווארען אנגעפאטשט פון קאפ ביז פיס דורך זיין טאטען בלויז פארען וועלען אריינקומען 2-3 מאל א וואך קיין וויליאמסבורג. און אפגערעדט פון ווערען דער רב דקהילתינו הקדושות די בכל אתר ואתר.
ווי נישט צו אים גערעדט האט זיך זיין טיטול איון מיטען די נאכט געהויבען פון רב הצעיר, צו רב דקהילתינו הקדושות די בכל אתר ואתר. ער ווייסט ביי זיך אז די מלחמה איז א פארגאנגענהייט און מען גייט געהעריג איבערנעמען גאנץ סאטמאר, און אבער שוין.
נאכען דאווענען האט מען כמעשהו אתמול, ווידער אויסגעבראכען אין א קול רנה וישועה און דער גאנצער ציבור האט געשאלט און געיובלט. די פנימער האבען געלאכטען פון פרייד ווי ווייט עס איז געלונגען דער שטיקעל.
ענפערט מען אים דארט וואו פאלגענד:
וואו גרויס איז געווען די שמחה, ווען מען האט געזען וואו דאס לעבענס ווינטש פון הייליגען ברך משה זי''ע ווערט אויסגעפירט מכח אל הפועל,
מיר האבן שוין דאן געזען די חתונה תקנות פאר די אויגן!
מיר האבן שוין דאן געזען די בית השחיטה פאר גסות און טעקסאס!
מיר האבן שוין דאן געזען די בית השחיטה פאר עופות און קר''י!
מיר האבן שוין דאן געזען די היכלי התורה און ב''פ, וומ''ס, קר''י, קרית ויואל משה!
מיר האבן שוין דאן געזען די אריבער 25 נייע דיינים און סאטמאר!
מיר האבן שוין דאן געזען די 4 סאטמארע בוטשער סטארס, מיט די בעסטע השגחה וואס איז נאר שייך, ( נישט מליחה ואילך אד''ג)!
מיר האבן שוין דאן געזען וואו יעדער יונגערמאן וואס איז אנגעשלאסען און אינזער הייליגע קהלה האט א שיעור א יעדען טאג!
מיר האבן שוין דאן געזען וואו אונזערע בתי חינוך און וומ''ס און קר''י און ב''פ איז לויטער, און אינזערע קינדער מיזען נישט זיצען און חדרים מיט קינדער וואס רעדען צו זאם אויף סאטמאר כל דבר אסור!
מיר האבן שוין דאן געזען די לעפקאס מיט די יאקאבאוויטשליך און די לעכער!
מיר האבן שוין דאן געזען אז א מסרב לדין ( דאס איז אונזער ר' משה שמואל זאל זיין געזינט) וואס 8 בתי דין האבן אים באטיטעלט מסרב לדין, קען נישט דאווענען פאארן עמוד און א סאטמארע בית המדרש!
מיר האבן שוין דאן געזען אז א לץ און מ.... וואו ב.מ.לעבאוויטש קען נישט דאווענען און קיין סאטמארע בית המדרש פארן עמוד!
מיר האבן שוין דאן געזען די די חינוך פון אונזערע טעכטער, איז דאס בעסטע וואס איז נאר שייך, מיט א ערענסטע וועד החינוך, נישט אזא וועד החינוך וואו שלמה הערצאג מיט לעזער קעסטנבוים (ל''ע) דיקטירען וואו אזוי מחנך צו זיין אונזער טעכטער ח''ו!
, מיר האבן שוין דאן געזען אז דאס ביהמ"ד וועט בלייבן אנגעפילט מיט זיצן, און פרישע הונדערטער זיצן, און "נישט" ווערן אנגעפילט מיט ברייטע טישן און לופטיגע דורכגענג!
מיר האבן שוין דאן געזען אז "סאטמאר רב" וועט נישט זיין עמיצער וואס וועט פיגורירן אויף די רעפארם ליסטע!
מיר האבן שוין דאן געזען אז מיר וועלן נישט דארפען הערן קיין כל נדרי דרשות און הו''ר דרשות פון א תלמיד מבהק פון ר' שימעלע דשיגאן!
מיר האבן שוין דאן געזען אז מיר וועלן נישט דארפן כאפען קיין שריים, פון א ''וועקי''!
מיר האבן שוין דאן געזען אז מיר וועלן נישט מיזען הערן קיין שובבי''ם תורות פון איינעם וואס צילוב אים האט מען געמיזט פארמאכען די סיגטע ישיבה וד''ל!
מיר האבן שוין דאן געזען אז מיר וועלן נישט דארפען הערן שקל שלום תורות און וויינען פאר געלעכטער!
מיר האבן שוין דאן געזען אז מיר וועלן נישט דארפען הערען תורה' ליך פון סמיכה לחיים און אוהל משה אלס אייגענס!
מיר האבן שוין דאן געזען וואו דער בית החיים בלייבט בכבוד און מען לייגט נישט קיין רויבער אויבן אן!
מיר האבן שוין דאן געזען וואו מען וועט נישט דארפען געבן קיין קוויטעל פאר א רבי מיטן פיס אויפן טיש!
מיר האבן שוין דאן געזען אז מיר וועלט זיך נישט דארפען מזכיר זיין ביי א ''רבי'' וואס לאכט צום בעכער!
מיר האבן שוין דאן געזען אז מיר וועלן נישט דארפען זיך דורוך רעדען מיט א רבי וואס שפילט זיך ארום מיט די גרעסטע אתרוג און דער וועלט און לאכט דער צו וואו א זיבעלע (כלשון תלמידו וחסדו הנאמן פעלשער פארמעגליך )
מיר האבן שוין דאן געזען אז מיר וועלן נישט נישט האבן קיין רבי וואס גייט מיט ווייסע פעדזשאמעס אין א פאלנער וואכן טאג, צוליב א מאנגעל פון אטענשען פון דער אינטערנאציאנאלע יודישער וועלט אידענטום!
מיר האבן שוין דאן געזען אז מיר וועלן נישט האבן קיין רבי וואס זיצט מיט בומי לעפקאוויטש אויפן נאגאאט באלד נאכן "מעורר זיין" דעם ציבור מיט די "הייליגע" שלש סעועודת תורות!
מיר האבן שוין דאן געזען אז מיר וועלן נישט האבן קיין רבי וואס ענדיגט דעם שמועס מיט יעדן רב, איבער דעם וועטער, אדער ס'איז שפעט צו מנחה און אנטלויפט וואו א גנב פון ניחום אבלי'םס מיט א סלאגאן, ס'איז דא וואס פירן זיך אזוי און ס'איז דא וואס פירן זיך אזוי, און לאזט איבער דעם לאכענדיגע ציבור אינטר זיך!
מיר האבן שוין דאן געזען אז מיר האבן נישט קיין רבי וואס שיקט פערזענליך הזמנות צו דין תורה, (פעמילי קאורט), און ווען דער נתבע ענטפערט אז ער האט א בורר, ווערט ער אנטרינען פון די ארענע, ווי צו אנטלויפן פונעם טייוול!
מיר האבן שוין דאן געזען אז מיר וועלן נישט האבן קיין רבי וואס וועט זיך אריין ברעכן און בית א חיים צו ווייזען כוחי ועוצם ידי!
מיר האבן שוין דאן געזען וואו מיר מיזען נישט שטיין און לינע זיך געזעגענען מיט אקטיארען און זינגער וואו יודע גרין א תלמיד פונעם אומפארגעסליכן רבי רבי שלמה לע
מיך האבן שוין דאן געזען וואו די הנהגה פון סאטמאר ווערט פריי פון: טעראריסטען, שכורים, רויבער, מניוולים, קינדער נאך לויפער, עמי הרצים, לייצים, פרעסערס, מחללי שבתים, משוגעים,!
דאס איז א טיפה מן הים! פאר וואס מיר האבן זיך אזוי געפרייט! המשך יבוא!!!!
דאס איז גילטיג דא אויך, וועגן דען האט ר' בערל און אלע אנדערע ראשי הקהלה אריין גערעכענט די 5 זאליס וואס זענען דארט געזיצען נישט געוואלט ר' זלמניו!!!
1. פארוואס זענען די קרית יואל'ע ראשי קהלה גערופען געווארן צו א וויליאמסבורגע אסיפה נאך איידער די וו"ב האבן געזאגט צו זיי ווילן בכלל האבן דעם אהרן'ען? וד"ל.
אויך מיר א קישא מען האט צוזאם געריפען א מיטונג וועגן רבינו שליט''א זאל אריין קימען קיין וומ''ס א פאר מאל א וואך, איך מיין אז דאס האט אויך צו טון מיט די ראה''ק פון קר''י!!
