מיט א ניכטערן בליק: דער דורכפאל פון בנ"י זאל

צו דעם איז אויך צוגעקומען א קונטרס אויף די פאסט, וואס איז אנגעקומען חוה"מ פסח צו אלע סאטמארע אידן, אריינגערעכנט די ארויסגעפאלענע [סאטמאר-נוסח-ליובאוויטש/ברסליו סטייל]. דער אמתדיגער און אינהטסרייכער קונטרס האט געשלאגן ווארצלען. ווארום, ניכרין דברי אמת, דער אלגעמיינער ציבור האט אנערקענט אז מען רעדט נישט דא פון סתם הויל פאליטיק, עס איז נישט קיין קינדער שפיל. עס רעדט זיך פון א דעת תורה שלא נשתנה ולא ישונה, אפגעזעהן צו געוויסע נגיעות-פולע רבנים [וועלכע זייערע חתימות רופן שוין היינט ארויס געלעכטער ביי יעדן רעכטדענקיגן] זאגן אנדערש אדער נישט.

אינאיינעם איז אויך מיטגעקומען א כתב קבלה, אין וועלכע אנשי שלומינו האבן זיך מקבל געווען נישט אריינצוגיין צו אזא חתונה, ווי די רבי ז"ל ברענגט אין זיין בריוו "והקרואים לסעודת מרעים בחירופים וגידופים ונזיפה".

למען האמת, דער ענין פון זיך האלטן פעסט נישט צו גיין צו די פסול'ע חתונות האט די מערסטע אויפגעשטורעמט זייערע רייען. די בני יואלע משפחות וועלכע זענען יארן געווען אפגעטיילט פון זייערע איבריגע משפחה מיטגלידער, און האבן ענדליך דערלעבט אז די אמאליגע מלחמה האט זיך [משך די נ' יארן] אפגעשטילט און די שנאה איז געווארן שוואכער און מען האט זיך אנגעהויבן באקענען מיט די משפחות, מען האט אנגעהויבן קומען צו שמחות, (ווי דער ברך משה פלעגט באמת אלס ענטפערן ווען מען האט אים אנגעפרעגט בנוגע שמחות, אז ביי שמחות זאל מען פארקוקן אויף פאליטיק), האבן זיך געכאפט אז זיי לייגן זיך דא צוריק אריין אינעם אלטן פראבלאמאטישן פעקל וועלכע איז לגמרי נישט איינגענעם, עס פעלט זיי לגמרי נישט אויס אז א חלק פון זייער משפחה זאל נישט קומען צו זייער שמחה און די משפחה זאל ווידעראמאל ווערן אפגעהאקט. זיי זענען ליבערשט צופרידן נישט צו האבן דעם זאל, און האבן זייער משפחה און לעבן ברודערליך. זיי פריוואט האט גארנישט געפעלט בעפאר בנ"י האט באשלאסן צו בויען דעם זאל צוצופיקסן דעם רבי'ן.

פון די אנדערע זייט די זאליס און בני יואל שוויצער'ס האבן געפירט א קאמפיין אז "עס גייט אונז נישט אן, מיר ברויכן זיי נישט ביי אונזערע שמחות". זיי האבן פארקויפט אז עס שאדט זיי נישט קיין כי הוא זה, לויט זיערע דמיונות האבן זיי שוין געהאט איבער 20 גע'בוק'טע דעיטס אויף זומער אין זייער זאל. (און דאס איז אין די צייט וואס צווישן אלע כלות אין קרית יואל איז דא בלויז 14 מתנגדים, אבער, אין יענעם לאגער איז דאך אזוי אנגענומען אז צו מחזק זיין דעם עולם מעג מען זאגן און פארציילן און גלייבן כאטש וואס).

נאך פסח, איז געווען איין מחותן וועלכע האט נישט געוואלט האבן א פסולע חתונה, פאר איינע פון אלע סיבות, ס'איז קיין חילוק, מתחילה אבער האט ער שוין יא געהאט באשטעלט יענעם זאל, האט ער באשלאסן מכבד צו זיין דעם קרית יואלער דיין. ווען דער דיין האט אים מסביר געווען אז ער איז נישט דער מרא דאתרא דא, ער איז נאר צומאל א שליח, אבער מען מוז צוערשט מכבד זיין דעם רבין דער מרא דאתרא, האט יענער - נישט וויסנדיג צו דאס איז בכלל א אפציע ביים רבי'ן - אנגערופן ר' חיים שלמה פישער און געפרעגט צו עס איז שייך מכבד צו זיין דעם רבין מיט סידו"ק אין יענעם זאל. דער גבאי האט געענטפערט אז ער וועט עס אדורכשמועסן מיטן רבי'ן, און שפעטער האט ער צוריקגערופן אז - כאטש דער זאל גיהער צו זיינע דם שונאים, אבער כדי שלא להרבות פסולים בישראל - פארלאנגט ער נישט זיי זאלן אפשפארן זייער זאל, נאר ער נעמט אן דארט סידו"ק. (אפגעזעהן צו ער וואלט אליינס געגאנגען אדער געשיקט א שליח).

דא זענען די חברה ארויס פון די כלים. אין זייער דמיון איז שוין אונטערגעבראכן דער גאנצער רעיון פון מרא דאתרא, (אזוי ווי איר קענט הערן פון זיי יעדן דריטן שני וחמישי אז "יעצט" "ענדליך יעצט" האט מען שוין "ריכטיג" אונטערגעברענגט די הנהגה. און.. די ארבעט פון אונטערברענגען ווערט נישט פארטיג...) און דא קומט א מחותן א בני יואלער פון "זייער זאל" און אנערקענט דעם מרא דאתרא?! נאו נאו. מען קען דאס נישט צולאזן. זיי האבן באפוילן דעם מחותן אז ער קען גיין זוכן א צווייטן זאל. וכך הוה.

דא האבן זיי שוין פארלוירן זייער גאנצער [פאלש'ער] אמתדיגן פנים. זאגן זאגסטו דאך אז דו ווילסט "דעמאקראטיע אין קרית יואל" (כאטש וואס דעמאקראטיע מיט אידישקייט גייען נישט אינאיינעם), און דא פארבאטסטו יענעם פון מכבד זיין וועמען ער וויל? נו מה הועילו בתקנתם? הזאת דעמאקראטיע?!

ווי אויך די שוויצער און נייעס פארציילער פון זייער לאגער - אינקלאדעט זייערע בחורישע הייפארק שרייבער - האבן זיך נישט געקענט פאראייניגן אויף איין טאן. איינער האט פארשטאנען אז פאר די פאליטיק איז בעסער צו פארלייקענען אז יענער האט בכלל געוואלט דארט חתונה מאכן, א צווייטער האט געהאלטן אז די רבי וועט דאך ממילא נישט אננעמען דעם כיבוד ממילא איז בעסער יא צו פארציילן דעם אמת אז מען האט אים מכבד געווען, דער דריטער האט פרובירט צו זאגן אז ער האט געטוישט די פלאץ פון די חתונה פאר אנדערע סיבות, און אזוי ווייטער.

(אבער, די סתירות האלטן אוודאי נישט אפ זייערע אנהענגער צו אפקויפן און גלייבן א מארגנדיגע מעשה... אויב דאס מאל איז מען זיך סותר, איז עס א צופאל... אדער וויל ער ניטאמאל באמערקן אז דא איז פארהאן א סתירה. וויאזוי גלייכן זיי צו זאגן? ח"ד.)

--- המשך יבא ---