סאטמאר פאליטיק: תש"ע סך הכל

איך גיי נישט טענה'ן אויף אנדערע זאכן, ובפרט סידור קידושין ווי מען האלט נאך ביים אנהויב

סקאט שרייבט:
און אני הקטן וועט צושרייבן מיינע הערות,

סאטמאר פאליטיק: תש"ע סך הכל

מיינע צוויי צענט איבער די נושאים און איבער די געווינערס און פארלירערס.

איינס פינף און זעקס בין איך מסכים מיט דיר, אבער אויף די אנדערע האב איך וואס צו זאגן און צוצולייגן.

לגבי סידור קידושין איז אזוי. קרית יואל איז היינט זייער א גרויסע שטאט, כ'רעד שוין נישט לויט די מושגים פון אייראפע, וואס דארט האט א שטעטל מיט דריי הונדערט משפחות געהייסן א ריזיגע רבנות, אבער אפילו לויט די מושגים פון היינטיגע צייטן, איז קרית יואל זייער א גרויסע שטאט.

יעצט לאמיר רעדן פראקטיש, ר' אהרן איז דארט רב און רבי, און האט דארט א רוב, אבער למעשה איז דא זייער א גרויסער ציבור דארט וואס זענען דירעקט זיינע קעגנער און שונאים, און די חברה זוכן אים צו באגראבן און צופיקסן ווי נאר און ווען נאר זיי קענען.

עס איז א דבר פשוט אז ערגעץ ווי וועט די זאך דורכגעבראכן ווערן, איך האב דאס שוין געזאגט פאר עטליכע יאר צוריק, אז סוף כל סוף גייט די זאך געבראכן ווערן. דו קעסט שרייען פון היינט ביז מארגן פסולי חיתון, אז זיי האבן נישט מורא פאר קאורט, אז זיי האבן נישט מורא פאר בג"ץ, אז זיי האבן זיך גאנץ ווייניג דערשראקן פון דעם מנחת יצחק מיט דעם עדה החרדית, און פון סיי וואס אימער, איז וואס האסטו געקלערט, זיי גייען איינרוען? אויב האסטו אזוי געמיינט האב איך זייער מורא אז דו ביסט א נאר, אדער עכ"פ נאאיוו.

יעצט, אז מען האלט ביי תש"ע און ערשט יעצט איז זיי געלונגען צו מאכן צום ערשטן מאל א זאל, און צו דעם איז עס אינדרויסן פון שטעטל, וואס מען וואלט געדארפט טון אין אזא פאל? פייערן זיג. דהיינו, יעצט האסטו יעדעם איינעם איבערצייגט אז אין שטעטל בין איך בעל הבית, און אז דו ווילסט ברענגען אן אייגענעם מסדר קידושין, מיזטו גיין אינדרויסן פון שטעטל.
ווען די ארונים טוען דאס, זענען זיי די גרעסעט געווינער, אין שטעטל בין איך געבליבן בעל הבית, און אינדרויסן פון שטעטל ביסטו אויך נישט קיין געווינער, ווייל א געווינער ביסטו נאר ווען איך לאז נישט, און דו האסט אויסגעפירט (אזוי ווי דער מציאות איז) אבער ווען איך לאז דיך, און די מאכסט עס, בין איך דער געווינער, ווייל אזוי קען איך דאך שרייען אז דו האסט עס נאר געקענט טון ווייל איך האב דיך געלאזט, והא ראי', אין שטעטל ווי איך לאז נישט, קענסטו טאקע נישט.

דערווייל וואס איז געשען? אמת טאקע, די מעשה האט זיך נאך נישט געענדיגט, אבער איך קען דיר שוין זאגן, כמעט זיכער, אז סוף סוף וועלן זיי אויספירן, די צייט וועט טון דאס זייניגע, מען וועט מיד ווערן פון פייטן, (אדער וועט מען מוזן אויפהערן צוליב אנדערע סיבות, למשל ווארפן גארבידש אויף די גאסן) און צוביסלעך וועט זיך דער קאמפיין אויפהערן. יא, עס וועלן אלעמאל בלייבן געציילטע אידן וועלכע וועלן נישט גיין צו שמחות פון קרובים ווייל דער זאל איז גע'אסר'ט, אבער בדרך כלל, גיב עס א צוויי דריי יאר (און אפשר ווייניגער) און אפילו ארונים וועלן גיין צו שמחות אין דעם גע'אסר'טן זאל.
דעריבער זאג איך, אז די ארונים זענען ביטערע פארלירער ביי דעם סידור קידושין פרשה, און פארלוירן האבן מיר, ווי נאר מיר האבן אנגעהויבן דעם קאמפיין. ווייל דאס איז א קאמפיין וואס מען קען בדרך הטבע נישט פארלירן.
אז מען האט נישט געקענט די בני יואל אינטערברענגען פאר צוואנציג יאר צוריק, וועסטו היינט זיכער נישט קענען.

בערך די זעלבע זאך קען מען זאגן לגבי דעם בית החיים.
איינער וואס רעדט זיך נאך איין, אז די זלונים גייען אינטערגיין, דער באלאנגט לגמרי נישט אין דעם עולם המציאות נאר אין דעם עולם הדמיון. וויפיל עוולות און וויפיל עבירות די וועסט צושרייבן צו זייער קרעדיט, און אפילו דו וועסט זאגן אז באמת זענען זיי נישט קיין חסידים פון זלמן לייבן (וואס דאס האלט איך אויך)) מיט דעם אלעם אבער, איז ער א מציאות, עס איז דא א ריזיגער עולם וואס וויל אים, צוליב סיי וועלכע סיבה, און די וועלן קיינמאל זיך נישט משתייך זיין צו א חסידות אונטער ר' אהרן.
יעצט, אז ר' אהרן האט געווינען דעם בית החיים, ברגע די זלונים האבן איינגעזען אז זיי האבן פארלוירן דעם בית החיים, מוזן זיי מאכן אן אייגענעם בית החיים. זיי קענען ווען גיין ערגעץ אנדערש, אבער עפטער אלל, איז נישט מער ווי מסתבר אז זיי זאלן טרייען צו גיין וואס נענטער צום ציון פון דעם בעל ויאו"מ אדער דברי יואל (וועלכע עטץ ווילטס ענדערש).
און יעדער בר דעת פארשטייט, אז עס זענען דא גענוג געהעריגע נארמאלע מענטשן, און אפילו מכובד'יגע מענטשן, און אפילו רבנים און אנשי שם, וועלכע זענען גענוג פארטייאיש געשטימט, אז זיי זאלן וועלן מחזק זיין די זאך און גרייט זיין צו ליגן דארט, און דאס איז אפילו ווען עס איז נאך ניי, און אביסל נישט בכבוד'דיג צו ליגן דארט, ווער רעדט נאך ווען עס גייט אדורך אפאר יאר, און די געמיטער בארואיגן זיך, און עס זענען שוין דא דארט א שיינער מספר קברים, וועלן רוב זאליס ענדערש וועלן ליגן דארט.

עס איז א דבר פשוט אז די ארונים זאלן טרייען דאס אוועק צו מאכן און זאגן מאנגאס אדער אחורי הגדר, און דאס קומט אזוי, דאס איז זיין פאליטיק, אבער אין פאקטישן מציאות, פארשטייט יעדער בר דעת, אפילו אן ארוני אז עס איז ס"ה א שאלה פון צייט ביז דאס וועט ווערן א געהעריגער בית החיים ווי יעדער קהל'ישער בית החיים און דאס איז דאס, ממילא איז דא נישט באמת א געווינס פאר די זלונים, ווייל דאס איז א זאך וואס קומט ממילא, א קהילה מיט אזוי פיל מענטשן וואס מאכט אליינס א בית החיים וועט בהכרח האבן דארט גענוג און נאך נפטרים. אבער פאר די וואס האבן זיך איינגערעדט אז דאס גייט אונטערגיין אדער אז דער פערלשטיין גייט בלייבן אליינס און נאך אזעלכע זאכן, פאר די איז דאס א פארלוסט. טו בעד.

יעצט בנוגע די קאטשקע סקאנדאל, זאך איך די זעלבע זאך אויף פארקערט.
די ארונישע קהילה איז גענוג גרויס אליינס, אז אפילו אויב קיינער אויסער זיי קויפט זייער טשיקן, קענען זיי אויסהאלטן דעם שלאכט הויז. היינט נאך אז זיי מאכן א גוטן פי אר, און שטעלן גוט צו צו די קאסטומערס, איז דאך פשוט אז זיי וועלן האבן אסאך קאסטומערס אזוי ווי דער מציאות ווייזט.

יעצט די געדאנק ביי די זאליס איז אז מען טאר פון דארט נישט עסן, און מען דארף דאס אונטערברענגען, דאס קוקט אויס באלד ווי די ארונים ביים פירן א קאמף מיט דעם נייעם בית החיים, פונקט ווי זיי גייען נישט אונטערברענגען דעם נייעם בית החיים, אפילו זיי רופן עס פאלאקס לאט, אזוי גייען די זאליס נישט אונטערברענגען דעם ק"י בית השחיטה אפילו זיי וועלן שריייען מוסקאווי זייער הויעך.

עס קען טאקע זיין אז אפאר זאליס וואס פלעגן נאך עסן פון דארט האבן אויף געהערט, אבער דאס הייסט לגמרי נישט קיין קלאפ פאר דעם שלאכט הויז.

וואס די זאליס האבן יא מצליח געווען איז, אז זיי האבן געהאט עפעס אויף וואס צו שרייען, און עס זענען געווען געוויסער רבנים וואס האבן מיטגעהאלטן מיט זיי, און צום סוף האט די שלאכט הויז אליינס ארויסגעלייגט א צעטל פון א ריקאל, (וואס אויב מען וויל קען מען שרייען אז דאס ווייזט ערשט אז דאס איז א מהודר'דיגע שחיטה, ווייל אז עס מאכט זיך א טעות, מאכט מען א ריקאל, נישט א קאוועראפ).

למעשה אבער האבן די רבנים פון די וועלט (חוץ די זלונישע) נישט אפגעקויפט דעם סקאנדאל, און זיי לאזן ווייטער דאס עסן, און פילע זאגן גאר אז עס איז גאר מהודר צו עסן פון דעם, און דאס איז וואס דער עולם קויפט אפ, ממילא, האלט איך, אז דא זענען די זאליס גאר געווען די לוזער'ס, ווייל זיי האבן געמאכט א גאנצן קאמפיין צו פארשמירן דעם שלאכט הויז, און עס איז זיי פאקטיש נישט געלונגען, אבער פונקט ווי ביי די פריערדיגע זאכן, האבן זיי שוין פארלוירן ביים אנהייב, ווייל זיי קענען סייווי נישט אונטערברענגען דעם שלאכט הויז, און אוודאי נישט דעם ארוניש'ן קאמפאני.