"כח היולי" - וואס איז דאס?

באקאנט דער רמב"ן אין אנהויב פר' בראשית וזל"ק:
...אבל הוציא מן האפס הגמור המוחלט יסוד דק מאד, אין בו ממש, אבל הוא כח ממציא, מוכן לקבל הצורה, ולצאת מן הכח אל הפועל, והוא החומר הראשון נקרא ליונים "היולי", ואחר ההיולי לא ברא דבר, אבל יצר ועשה ממנו, כי ממנו המציא הכל, והלביש הצורות ותקן אותם.

וואס איז דאס וואס די יונים רופן כח "היולי"?

ערעב זארעכ, היות איך שרייב נאך אלץ נישט געהעריג אין היידפארק, אלזא בקיצור וועל איך דיר געבן א מראה מקום עיין ביושר דברי אמת להגה"ק מזבאריז זי"ע, איך מיין אז דאס איז סי' י"ד, דארט דארף ער געבן די אויבנדערמאנטע ביארו, באט עניוועיס טשעק איט אוט

ר' סאכדעס

היות איך זע דא (אין די דערנעבנדיגע עשקל) אז איר האט שוין די מעגליכקייטן צו טייפן לאנגע מגילות, אפשר וואלט איר זיך גענומען עטליכע מינוט צייט מיר אפצוטייפן אייער ביאור אויף דעם ענין?

---
אין 'יושר דברי אמת' האב איך גארנישט געטראפן בנוגע ה'יולי'.
(אפשר האסטו מכוון געווען צו דעם ענין פון חכמה בינה דעה וואס ער איז דארט מסביר?)

הוי, ערעב זארעכפעפער, איר ראטעוועט מיר ממש די מצב. איך זיץ דא אליינס מיט דעם נייעם דייען וועלכער קען נישט קיין צורת מטבע, און ער האקט מיר אין קאפ אריין מיט נישט געשטויגענע און נישט געפלויגענע פסקים. אוי איך פריי זיך אז איר זענט דא. אבער וואס רעדט איר היינט עפעס די העכערע שפראך? כח היולי? איך קען קוים אלף בית? פארוואס רעדט איר פון זעיר אנפין און אריך אנפין איידער איך בין באהאווענט אין תורת הנגלה?

ערעב זארעכ מיין געטרייער פארטנער

היינט וועל איך מיטן אויבערשטענס הילף איבערקוקען דעם יושר דברי אמת, ענד יאך האף צו קומען מארגן מיט אן ענדגילטיגן ענפער.

דיין פריינט סאכדעס

דער גראף האט א שוואכן זכרון?

באלד ביים עפענען דעם אשכול, האב איך דאך שוין גראטולירט דעם הויכגעשעצטן גראף אין זיינע רייכע ידיעות וואס ער האט זיך איינגעהאנדעלט אין זיין קורצע תקופה.

CHECK IT OUT

---
שעקויעך ר' סאכדעס. ענד עגעין איים לאקינג פארווערד טו העיר פראם יו. טענקס.

אחר שובי ניחמתי

כאשיווער גראף איך גלייך טאקע נישט קיין קאוועד, אבער חוצפה דולד איך נישט, דאס וואס דו האסט דא געשריבן צייגט אויף דיין געפערליכע עזות וואס איז נאך פארבליבן אין דיר פון יעמאלט פאר דו ביסט אריין תחת כנפי השכינה, -אויב דו ביסט בכלל אריין-

מכאן הקריאה יוצאת לכל מאן שסר למשמועותי מ'זאל נישט מקרב זיין דעם גראף נישט איהם און נישט זיינע קינדער, עד אשר יערה עלינו רוח ממרום, און יאך וועל דאס מתיר מאכן.

און איצט צוריק צום אשכול, קיינער זאל נישט מסביר זיין פאר דעם גראף וואס דאס כוח היולי איז, קוקט אויס אז ער איז דאס נישט אריבער, אפילו ער האט זיך מגייר געווען.

בזכות זה זאל גאט מיר געבן מארגן דעם פעדער אין די האנט און יאך זאל קענען מסביר זיין בטוטו"ד די הייליגע ווערטער פון דעם יושר דברי אמת, אמן.

יא, נעבעך, שוואכע זכרון האב איך. די גאנצע שמועס פון אויבן האב איך נאך געקאפיעט און געפעיסט, עס איז גארנישט אייגענס. איך פארשטיי קוים צו געפינטעלטע עברי.

חשוב'ע דיינים מומחים, הויכגעשעצטע שרים, און גלאט אזוי עמך אידן.


דער "כוח היולי" איז א זאך וואס האט אויך געצויגן מיין נייגער, אנגעהויבן פון דעמאלט ווען כ'האב דעם רמב"ן צום ערשטן מאל דערזען.

קיין מראי מקומות געדענק איך נישט; אבער אויף ווי ווייט איך האב געזען, דערציילט קיינער נישט גענוי וואס דער דאזיגער "יולי" איז. מען רעדט וועגן זיינע קוואליפיקאציעס, און איבער וואס ער איז "נישט". איך האב אבער נישט געפונען עמיצן וואס זאל "אנרופן דאס קינד ביים נאמען."

אויב מען מעג אבער אליין אריינלערנען פשט, וואלט איך געזאגט אז דער "יולי" איז דער אייגנטליכער כוח המעמיד פון אן אטאם – דער קלענסטער, תמצית'דיגער טייל אויף וועלכן אן אטאם איז באזירט.

וואס ס'מאכט מיר אזוי טראכטן איז דער פאקט וואס יעדער עקזיסטענץ אין אונזער עולם העשי' באשטייט פון אטאמען. אטאמען באשטייען פון נאך קלענערע טיילן. אלץ וואס טיילט פונאנדער פון זאך ביז זאך איז בלויז (אויף ווי ווייט מיר ווייסן היינט), דער סכום וויפיל דער אטאם פארמאגט פון די סוב-אטאמישע חלקים.

וואלט איך געזאגט, אז דער דאזיגער כוח המעמיד פונעם אטאם פּאסט אריין אין דער דעפיניציע וואס דער רמב"ן גיט אויפ'ן "יולי":

"יסוד דק מאוד, אין בו ממש." דעם אטאם (שוין אפגערעדט פון זיינע סוב-טיילן) קען מען נישט זען אפילו מיט'ן מאכטפולסטן מייקראסקאופ. (זיין עקזיסטענץ איז איבערגעוויזן געווארן אויף אנדערע אופנים).

"אבל הוא כח ממציא, מוכן לקבל הצורה, ולצאת מכח אל הפועל." דאס איז גענוי וואס דער נאכנישט-דערטאפּטער סוב-אטאם טייל איז: א דערפינדערישע קראפט, וואס פארנעמט יעדע קוואליטעט, יעדע סארט בריאה וואס נאר באשאפן געווארן. ווען דער דאזיגער, פאר-אונז-דערווייל אומבאוואוסטער אטאם-טייל ברענגט צוזאמען די חלקים פון אן אטאם, ווערט א זאך אייגנטליך באשאפן: גייט ארויס "מכח" אל "הפועל".

כן נראה לעניות דעתי.


תוקן על ידי - MENCHELE - 24/11/2005 4:53:50

וועלקאם בעק - מענטשעלע - לאנג טיים נאו סי!

יע, גוט וואס מען זעט זיך אזוי וואנס אין עי ווהייל. גראדע שמעק איך אריין אין קרעטשמע דא און דארט; אבער כ'הא נישט קנ'צייט אריינצורעדן אין די געשמאקע שמועסן. (געדענקסט נעכטן דעם גערודער וואס מ'האט געהערט פון הינטערן אויוון? כע כע כע! דאס בין איך געווען; כ'האב זיך גוט באהאלטן; געוואלט אביסל הערן וואס דר'עולם שמועסט.)