| נשלח ב-7/8/2005 21:45 |
 |
| |
עטליכע כללים אין די אידישע שפראך
היות רוב שרייבער פון אונזער אייער פורום שרייבן און ליינען געווענליך אויף די אידישע שפראך, וויל איך דא עפענען אן אשכול וואס וועט פרובירן אראפגעבן עטליכע כללים אין די שפראך.
הגם (הגם איך שרייב מער לשון הקודש ווי אידיש...) אז אידיש איז א שווערע שפראך, זי האט מאדנע כללים און איך ווייס נישט אויב עס איז דא איינער וואס קען זאגען מיטן פולן מויל "איך קען שרייבן אידיש". וועל איך פרובירן אנהייבן מיט אפאר יסודות'דיגע כללים און חילוקים, און איר אלע - וואס שיין חלק פון ענק זענען גוטע שרייבער - וועט מיר צוהעלפן.
1. "און" \ "אין"
"און" מיט א ויו מיינט "איך און דו", צום ביישפיל: קרעמער און יענטאאש האבן געכאפט א שפאציר (הלואי).
"אין" מיט א יודעלע מיינט "אריין אין די זאך", צום ביישפיל: בן הרחמן קוקט אריין אין סידור'ל (הלואי).
2. "דו" \ "די"
"דו" מיט א ויו מיינט "דו, יא דו, טאקע דיר מיין איך", צום ביישפיל: דו ביסט משוגע (אנטשולדיגט: איר זענט משוגע).
"די" מיט א יודעלע מיינט "די זאך", צום ביישפיל "די פורום".
3. "זון" \ "זוהן" \ "זיהן"
"זון" מיינט די זון וואס שיינט אויף אונזערע קעפ.
"זוהן" מיינט א זוהן פון א טאטען, צום ביישפיל: בן הרחמן איז א זוהן (אדער אן אייניקל) פון אב הרחמן.
"זיהן" מיינט עטליכע קינדער, צום ביישפיל: פלוני האט עטליכע זיהן.
4. "א" \ "אן"
ווען מען שרייבט די ווארט "א" פאר א ווארט וואס פאנגט זיך אן מיט אן "אלף" אדער אן "עין", שרייבט מען דאס "אן", צום ביישפיל: אן עבירה (פון דעם שטאמט דאס קינדערישע ווארט "א נבירה"), אן איי, אן אייזקריעם, אן עפל.
5. "ווי" \ "וואו"
"ווי" מיינט אזוי ווי, צום ביישפיל: "ער האט מיר אנגעקוקט ווי גלייך איך בין פון די לבנה אראפגעפאלן".
"וואו" מיינט "אויף וועלכן ארט", צום ביישפיל: "וואו אויף דער וועלט איז הוטקע"?
גענוג פאר היינט, חזר'ט איבער די פינעף כללים, לייגט צי נאך כללים. און אי"ה אין אן אנדערע געלעגענהייט וועלן מיר בלי נדר ממשיך זיין.
 |
|
|
|
|
| נשלח ב-7/2/2008 08:08 |
|
| |
לכאורה דארף מען דאס מעגן זיין.
|
|
|
|
|
| נשלח ב-15/5/2006 19:17 |
|
| |
התאחדות;
האסט ג ארנישט קיין טעות... יענער שרייבט האט דא געמאכט דעם פאטאלן טעות פון שרייבן "אפשיי" אנשטאט "אכט"... קומענדיגע מאל זאל ער מער "אכט" געבן...
|
|
|
|
| נשלח ב-15/5/2006 18:57 |
|
| |
simple good writer
vus fara
self proclaimed sofisticated
writer
s'ara
|
|
|
|
| נשלח ב-15/5/2006 18:32 |
|
| |
קודם וויל איך געבן א לינק צו די אשכול וואס איך האב אמאל געפענט וואס באלאנגט באמת צו דעם אשכול, שנית האב איך געוואלט אויפמערקן דעם עולם ליינער אין דער שטערן די חודש, שרייבט דארט עמיציר, איבער איינעם און בערך מיט דעם לשון רימט ער איהם, און מיט גרויס אפשיי און עהרע האט מען איהם אויפגענומען, כאפט ער אבער נישט אז אפשיי איז טייטש עקל, סאו אפשר האב איך א טעות.
|
|
|
|
| נשלח ב-8/1/2006 05:56 |
|
| |
ממש איז טייטש אויף אידיש אזש.
שלמה זלמן
|
|
|
|
| נשלח ב-5/1/2006 17:32 |
|
| |
און מיר ווילן קלאר מאכן אז איר האט נאך רשות כתיבה ביי אונז אין די קרעטשמע, ווילאנג איר זענט נישט עובר אויף די תקנות.
גראדע האבן מיר שוין צופיל מאל געדארפט מעקן אדער מתקן זיין אייערע תגובות, זאל דאס דינען אלץ א ווארענונג.
מיט אנטשולדיגונג, יישר כח.
|
|
|
|
| נשלח ב-5/1/2006 16:17 |
|
| |
אין אמת'ן האב איך געפרעגט די שאלה, ווייל איך האב געוואלט אויספראבירן אויב איך האב נאך דא רשות כתובה אין קרעטשמע, זעענדיג אז מען האט אראפגענומען מיין אשכול, ווען מען האט נאך געהאלטן אינמיטן דיסקאסירן איבער דעם נושא. אבער זעט אויס אז די הנהלה האט נישט געהאט קיין צייט צו ווארטן. נו וואס זאל איך טוהן?
ביי דע וועי, וויל איך נאר קלאר מאכן: 'אזש' מיינט, אויף אזוי ווייט אז.... יא, דאס מיינט 'אזש'? איך וויל קלאר מאכן.
|
|
|
|
| נשלח ב-5/1/2006 14:46 |
|
| |
איך האב אזוי געלאכט אזש דער קנעפל האט זיך אפגעריסן און דורכגעבויערט דעם פענסטער, אזש דער לעכל פון פענסטער איז געווען א קאפיטשקע קלענער פונעם קנעפל זעלבסט.
|
|
|
|
| נשלח ב-5/1/2006 09:40 |
|
| |
וואס מיינט דער ווארט 'אזש', ווען ניצט מען דאס?
|
|
|
|
| נשלח ב-4/1/2006 19:24 |
|
| |
SERVICE. לאמיר / לאמיך איז פארקירצט פון לאז מיר / לאז מיך. "מיר" איז די ריכטיג געשריבענע ווארט, "מיך" איז לכאורה פארגרייזט געווארן פון "איך".
קרעמער. ישר כח פאר דיין ווארימקייט.
שלמה זלמן
|
|
|
|
| נשלח ב-4/1/2006 03:15 |
|
| |
לאזט מיר אייך מסביר זיין די זאך / לאזן מיר זיך ארויס אויפן וועג.
|
|
|
|
| נשלח ב-4/1/2006 03:00 |
|
| |
ליינענדיק אלע אייער ענטפערס, בנוגע די כללים, וואו מען שרייבט דאס ווארט "די" און וואו מען שרייבט דאס ווארט "דער", האב איך ארויסגענומען פון אייערע ווערטער:
דער = לשון זכר
די = לשון נקיבה
איך וועל זיך ערלויבן צו צולייגן א זאך וואס איר האט נישט אנגעמערקט. אפי' ביי א לשון זכר, אויב רעדט מען פון א "רבים", ווערט געטוישט דער אויסדריק פון "דער" צו "די"
למשל:
ל' יחיד = דער טיש
ל' רבים = די טישן
===
וואס איז בנוגע דער אויסדריק לאמיר/לאמיך?
מיר ווייסן אז דאס איז אן אויסדריק וואס ווערט גענוצט נאר ביים רעדן, ווי למשל:
לאמיר ארויסגיין אויף א שפאציר. לאמיר/לאמיך דיר מסביר זיין.
אבער ווי געזאגט, איז דאס נאר אין רעדנדיקער שפראך. וויאזוי קומט דאס אין שרייבן שפראך?
|
|
|
|
| נשלח ב-3/1/2006 21:27 |
|
| |
שלמה זלמן;
יישר כח פאר די הילף וואס איר טיילט צי פאר אונז אלע תושבי הקרעטשמע. וויסן זאלט איר אז איר טוט מיט אונז א גמילת חסד של אמת, ושכרכם הרבה מאד.
בן הרחמן;
נאדיר איינס 
|
|
|
|
| נשלח ב-3/1/2006 08:36 |
|
| |
הויך שיין.
A3
B1
C1
שלמה זלמן
|
|
|
|
| נשלח ב-3/1/2006 05:12 |
|
| |
לא הביישן מלמד, גאנץ גוט געזאגט,
איך פלעג זיך טאקע וואונדערן אסאך מאהל אויף עטליכע מלמדים און מענטשן וואס האלטן זיך פאר זאך קענערס, ווי זיי פלעגן אויסלערנען כללים פאר אנדערע, בשעת ווען זיי דרייען זיך תיכף אויס אויף די אנדערע זייט און פרעגן פון אנדערע וואס צו טוהן, איז מיר אלס שווער געווען וויאזוי שעמט ער זיך נישט צו זיין א מלמד און אויסלערנען כללים פאר אנדערע?,
יעצט איז שוין אלעס פארענטפערט, ווייל
לא הביישן מלמד 
דער מלמד איז נישט קיין ביישן, וואלט ער ווען געווען א ביישן וואלט ער זיך אריינגעלייגט אין טאש אריין און נישט ארויסגעקוקט פון דארטן לעולם דוד.
|
|
|
|
|
