פראגע: וואס איז דער ציל פון דעם פארום??

וואס איז דער ציל פון דעם פארום?
דהיינו איך ווייל מסביר זיין וואס איך מיין צו פרעגן.

קודם א קורצע הקדמה'לע:
ווי באקאנט זענען פארהאן אויף הייד פארק פארשידנארטיגע פארומ'ס (פארשטייט זיך איך רעד פון די אידישע היימישע פארומ'ס). ס'איז דא פארומ'ס וועלכע זענען געשטעלט בלויז מיט'ן ציל אויף צו דערציילן סתם "נייעס פון די אידישע וועלט", ס'דא וואס זענען געשטעלט געווארן מיט'ן ציל אויף "היימישע שמועסן" און צומאל אויך נייעס'לעך אדער וויכוחים'לעך פון דא און דארט, ס'דא וואס זענען לכתחלה געמאכט געווארן פאר וויכוחים פון היימישע פוליטיק און פארשטייט זיך אז ס'פאלט אמאל אריין דארט אויך אנדערע סארט'ן וויכוחים אדער סתם אינטערסאנטע נייעס א.ד.ג., (אויך זענען דא פארומ'ס וועלכע זענען געצילט ספעציעל אויף נייעס וויכוחים פון ספעציעלע געגנטער).

פון אזויפיל גולשים פארשטייט זיך פלאצירט זיך יעדער אין זיין פארום וואס געפעלט אים דאס מערסטע, ווי ער האלט אז דארט וועט ער זיך קענען אויסגעבן אויסשמועסן אדער סתם פארברענגען. איינער גלייכט מער נייעס'לעך איינער גלייכט מער וויכוחים און מערסטנסטייל גלייכן די היימישע פוליטיק'ס און וויכוחים'לעך (וועלכע האבן נאך ביזדערווייל קיינעם'ס מיינונג נישט געביטן).

אצינד איז מיין פראגע צו אייך גולשים פון דעם פארום:
וואס איז אייער ציל?
מילא איר ווילט זיך אביסל אינטערהאלטן דאס פארשטיי איך, אבער איך קוק מיך אזוי אום דא אויף די אשכולות און איך טריי צו כאפן וואס איר צילט דא און איך קען נישט ארויסקריכן.
זענט איר סתם בעלי דמיונות? וואס דארף? וואס קרעטשמע? וואס גראף? וואס ראש הקהל? וואס קהל? וואס אפיס?
למשל א טאג בוך וואס איינער פון אייערע גולשים שרייבט דאס פארשטיי און דאס איז גוט (BTW וויל איך אים גראטולירן דא ווייל ער האט מיך אויך מהנה געווען), מ'גיבט זיך אויס און דער עולם האט געוואלדיג הנאה, אדער למשל דאס זעלביגע מיט אזעלעכע שמועסן ווי דער אשכול פון "אמעריקאנע פרעזידענטן", עס איז היימיש געשמועסט און מ'ווערט געוואויר אסאך נייע זאכן. איך וועל אפי' גיין א טריט ווייטער, אפי' די סארט אשכולות פון די קינדערישע זכרונות אדער ווערטלעך פון די אלטע אידן, וואס זענען אויך אביסל צו נעריש פאר ערוואקסענע מענטשן, אבער כ'קען פארשטיין דער תועלת דערפון, מענטשן געבן זיך אויס און די ליינער האבן הנאה, אבער רוב פון אייערע אשכולות זענען דאך בלויזע הוילע שטותים ודמיונות...
(פארשטיי זיך איך רעד אפי' נישט פון די מעלה פון די סדרה אשכול, אדער ווי איינער פרעגט וועלכע מסכת צו לערנען, צו איינער זיכט א מקור אויף שרייבן זיינע קינדער'ס נעמען אין א ספר. דאס איז דאך זיכער א דבר טוב און א גיטער ציל).

וואס איז דער ציל פון אייער פארום?
אז איר ווילט זיך מהנה זיין, אז איר ווילט מהנה זיין אנדערע, מאכט עפעס צו דער זאך. קומט אויף מיט עפעס זאכליכע זאכן, נישט מיט קיין דמיונות.

עס קען זיין איך בין נישט גערעכט, איך פרעג נאר. און אויב קענט איר מיר דאס מסביר זיין וועט איר האבן מהנה געווען נאך א איד... דאס איז דאך אייער ציל.

זאגסט מיר סאכדעס?

איך האב דאך שוין אן אלטער חשד אז דער חיים חייקל איז שוין גארנישט אזא 'פשוטער' וואסער טרעגער ווי ער שטעלט זיך אהער, איך קלער אפילו אז ער איז גאר פון די ל"ו'ס.....

איינע פון מיינע יענטאאש'לעך זאגט מיר אז ער האט אים געזען ביי שלש סעודות גיין צום נאנטן וועלדל.....

אוי וואסארא קלוגער איז דער חיים חייקל, ווען ווייס איך דאס פון פראנאויס, שעם איך זעך דעך נישט אזוי, מיט עמען.

לאז מיר אייך ליבע ברודער מסביר זיין וואס מיין איך מיט דעם, הערט מיר א מאסע וואס איך האב הויטע מיטגעהאלטן אין קרעטשמע.

געמיינט האב איך אז חיים חייקל איז כאסוועשאלעם פון די נ... און ווייסט זיך נישט ווי אזוי זיך אנייצע צו געבן זיך ווען א פראבלעם רוקט זיך אפיר, אבער דא האב איך געזעהן פון א ווינקעלע אליין, אז די אלע גרויסע קעפ פון די באהערדע, זיצן און שפעקולירן ווי אזוי זיך אנייצע צו טאהן מיט די נייע סערוויסעס, וואס דער גראף האט אנגעהויבן צו שטעלן, פאר די דארפישע, ביי אלע טיהרן און טויערן האט מען אנגעזעהן די שירעמעס, וואס ביינונץ אין דארף איז דאס נישט פון די נארמאלע ערשיינונגען, זע בעקוי וועזע בעקוי, אפשר גיין מיט דארקיי נאעם, עפשער אהער עפשער אהין, אבער צו קיין מעסכאנע איז מען נישט צוגעקומען,

און "אפס" הערט וואס איך זעה:

אונזער חיים חייקל דער וואסער טרעגער מיט די נאסע הענט קומט אריין, ער רוקט זיך אריין פון אן אונטער טירל, און ער שטייט שוין ביי יענעץ טישל, -טו הו איט מעי קאנסערן; ער האט דאס געמאכט גאנץ כיטעריש,-, ער כאפט גאנץ גיעך וואס דא גייט פאר, און ער גיט זיך אזא פארקנייטש דעם שטערן, די גאנצע באהערדע בלייבט שטיל, און אט הערט; חיים חייקל הייבט זיך די שטימע, איך פון די זייט האב געמיינט אז ס'קומט א שטיקל פון יוסעלע אדער זבל, ... האלט אייך געשפאנט, ניין סיז שוין גאר קיין כאזאנעס נישט, סיז דברים של טעם, געזאגט מיט א ברייטן שפראך, אזוי אז אפילו איך דער נ... האט דאס אויך געקענט פארשטיין.

סיז צום האפן אז די אלע אנדערע וואס האבן דאס געדארפט צו הערן זאלן דאס דערהערן, און אינאיינעם אויפלעבן די ווארימע קרעטשמע, און זיך נישט שטופן אין א זייט מיט כאוויירים און אראפגעלאזטע נעזער, און בורטשען, ...קינדיש... ...נאריש... וכו' כו', אלע לאזונגען פון א שווארץ יאר, יהי רצון שיהיו דעווארים האיאצעים מין האלעוו נעחנאסים על האלעוו
וועלא יישאמע אויד שאד וואשעווער

חיים חייקל דרייט זיך אויס א נייגעריקער, פרעגנדיג: ווער איז דאס וואס האט אים אזא פריינדליך קלאפ אין די פלייצע זיינע געגעבן?
אה... אה... שלום עליכם אייך, שלום עליכם אייך, טייערער ראש הקהל. ב"ה אבי מ'זעט זיך. זאגט אונז עפעס מער פרטים פון די גוטע בשורה.

חיים חייקל קלערט אויך אויף דעם ראש הקהל אז:
ניין! ניין! חיים חייקל קען אויפגעברויזט נישט זיין!
דער שטענדיגער שמייכל וואס איז אויסגעגאסן אויף זיין אויסגעהארעוועטן גוף ווערט פון אים קיינמאל נישט אראפגענומען!
די נארוואס נאכאנאנדיגע צרות וואס גייט פאריבער אויף זיין 'באליבטע קרעטשמע' מאכט אים גארנישט טרויעריג, זייענדיג אנגעפילט מיט א ריכטיגן בטחון אז די אלע זאכן וועלן פאריבער גיין שנעלער ווי זיי זענען געקומען.

חיים חייקל מעלדט אויך דעם ראש הקהל איבער זיין אנטווארט וואס ער האט געשיקט צו דעם יעניגן...

חיים_חייקל דער פשוטער וואסער טרעגער שטייט נאך אלץ מיט אן אויפגעברויזטע מינע אויף זיין געזיכט. דער קוטשמע ליגט אים שיף אויפן שפיץ קאפ אביסל פאריקט אויף די זייט, אין זיין רעכטע האנט -וועלכע ער שאקלט הין און צוריק פאר נערוועזיטעט- האלט ער צוויי גרויסע בלעכענע וואסער-קריגלען, און מיט די אנדער האנט דראעט ער מיטן פינגער ווי צו זאגן 'איך בין זייער אויפגעברויזט.

ווען אט קומט דער ראש הקהל צו צו אים פון אונטן, גיבנדיג אים א ליבליכן קלאפ אין די פלייצע, און מיט א שמייכל בארואיגט ער חיים חייקל'ען פון זיין אויפברויז אים זאגנדיג אז אלעס וועט זיין אין ארדענונג.......

תוקן על ידי - יענטאאש - 10/11/2005 3:08:17

א שיינע שאלה, און גלייכצייטיג גוטע סערוויס צוגעשטעלט פארן עולם...

איך ווייס נישט פארוואס, אבער דער אשכול דא געפעלט מיר עפעס די מערסטע. [פארשטייט זיך נאך נאטורליךס טוגביך..]

ולגופו של ענין, חיים חייקל האלט ווי דער ראב"ד אז חכם רופט מען אויס און נישט מען נעמט עס אליין. אבער איך האלט ווי דער רמב"ם אז מען קען עס אליין נעמען
נישט צו פארדרייען די געמויזעכץ דא, וועל איך זאגן את אשר עם לבבי וזה החלי. באמת האב איך שוין אויך געוואלט פרעגן די קשיא אלאנגע צייט צוריק, עטליכע ואכן נאכן אריינקומען אין קרעטשמע, [די דעמאלטסדיגע היימישע שטותים] ולמען האמת האט זיך דער פורום געעפענט מיט גאר אנדערע טעמעס נאר האט זיך פארוואנדלט היינט צוטאגס און א כרם זלות לבני אדם העומד ברומו של היידפארק א יחיד במינו קיין מחלוקת קיין הלבנת פנים אלעס מיט א אמתדיגע פריינטליכקייט און שמייכלדיגן ציל. דאס איז אמאל.

היום יום, ווען דער ציל איז קלאר, ארויסצוברענגען א שמייכל און זיך אונטערהאלטן אויסגעבן אן מחלוקת, איז מיין איך שוין פארענטפערט געווארן די קעפל פון אשכול. חוץ די קשיא פארוואס פונקט קרעמער דארף אלס ענטפערן ער איז דאך שוין אפילו נישט קיין מנהל. מיין שאלה ווערט יעצט נאר:
וואס איז דער ציהל פון סערוויס 03??

און מסיים זיין בדבר טוב, מזל טוב ר' נפחת פענסטער [נוטריקין פנחס...] צום געבורט פון דיין אייניקל.

געווען איז דאס אין א גרינעם פאכמרעטן 'מיטוואך' ווען 'חיים חייקל' דער וואסער טרעגער רישט זיך שוין צו זיין וועג אהיים נאך זיין שווערן טאג ארבעט. די פאכמארעטע הימלען, די דיקענע וואלקענעס, וועלכע האבן זיך אויסגעשפרייט העכערן דארף האבן אים אביסל פארשווערט זיין וועג, אט אט רישט זיך צו פאלן א רעגן, קיין שירעם האט ער נישט מיט זיך, אבער מאכט נישט - דערמאנט זיך חיים חייקל אויפן ארט - מיר האבן דאך הערשט געבעטן דעם הייליגן טאג 'ואל יכנס לפניך תפלת עוברי דרכים'. איבערהויפט אז חיים חייקל ווייסט אז פאר אים - דער וואסער טרעגער פון דארף - איז דאך דער רעגן-וואסער ממש ווי א ברכה, דען די דערפישע קוועלער זענען דאך האלב ליידיג צוליב דאס גרויס טריקעניש וואס האט געהערשט אין דארף דעם נארוואס פארלאפענעם זומער.

אה... די קרעטשמע... אה... ב"ה... דער גראף האט שוין, דאנק אין ג-ט, אויפגעגבן זיין טייוועלישן פלאן, אה... לעושה נפלאות גדולות כי לעולם חסדו..., דעריבער לאמיר אריינגיין אין די קרעטשמע נאכאמאל כאפן א לחיים, אין דאנקען ג-ט פאר זיינע גרויסע חסדים ברוב עם – טראכט אזוי חיים חייקל צו זיך גייענדיג אין זיין וועג –

נאכמער טראכט ער אזוי, אפשר גאר וואלט מען געווען געדארפט אראנדזישרן און ארגאנעזירן א א יום טוב, א משתה ושמחה, א גרויסארטיגע סעודה'ניו מיט בשר ודגים, און פארשטייט זיך אליין אז פון די כעלערליי געטראנקען וועלכע גיסן זיך דא כסדר, אין א פשוט'ן טאג, וועט פון זיי אודאי און אודאי נישט זיין קיין מאנגל ביי די גרויסארטיגע סעודה, אדרבה ס'וועט זיך גיסן אזוי אז אפי' די שטימע וועלן ווערן בגילופין.

א גוטן טאג... א גוטן טאג... מיינע טייערע פריינד! מיינע קרעטשמערס! - באגריסט אזוי חיים חייקל אריינקומענדיג אין קרעטשמע מיט זיין יום טוב'דיגע שמייכל –

זייער מאדנע... זייער מאדנע... קיינער ענטפערט נישט, קיינער מאכט זיך נישט וויסנדיג, אלע זיצן דארטן אין איין וואונקל צוזאמענגעקוועטש ארום איין טישל, אלע מיט די ציקנייטשטע שטערנ'ס, און מ'סודות'סט זיך ארום. חיים חייקל מערקט ווי די קרעטשמער באהאנדלען דארט עפעס א ערנסטן ענין, אבער געוואלד וואס איז דאס אזוי ערנסט היינט? וואס באהאנדעלט מען דארט? הערשט היינט אינדערפרי איז דאך אנגעקומען די בשורה טובה פון אונזער באליבטן ראש הקהל איבער די ביטול הגזירה וואס האט געהאנגען איבער די קרעטשמע, טא צו וואס איז מען דארט אזוי ערנסט?

חיים חייקל וויל זיך אויך אזוי צוזעצן צו דעם טישל הערן וואס מען באהאנדעלט דארט, א קאלטער שווייס באגיסט אים ווען ער הערט איבער די ידיעה פון די נייע צרה וואס א געוויסער מאן דהוא האט געוואלט ח"ו אריינווארפן היינט אויף די קרעטשמע.

וואס? א מרה שחורה האט ער אונז געוואלט אנווארפן? אוי... דאס, די גזירה, איז דאך צען-טויזנט מאל ארגער און גרעסער ווי די גזירה פונעם גראף - שרייט חיים חייקל מיט א געוואלד -

חיים חייקל גארטעלט זיך אן שטעלט זיך אויף און זאגט זיי:

הערט מיך אויס מיינע טייערע ידידים זאגט דעם יעניגן אזוי:
דא - אונזער קרעטשמע - איז א רשות הרבים ווי עס קומען אריין ארימע, פארפלאגטע, צובראכענע, יודן זיך צו דערקוויקן דאס הארץ. ביי אונז אין די קרעטשמע דארף מען קיין רשות נישט האבן, ס'איז פריי אפן. יעדער קען אריינקומען! אבער בתנאי אז די באזוכער דארפן זיין - אדער ווערן – פרייליך! די טיר איז אפן פאר אלע יארגאנג צוגלייך: גאר יונגע יונגעלייט, יונגעלייט, מיטל יעריגע און אלטע יודן, דאס זעלביגע איז דאס אפן פאר אלע סארט מענטשן צוגלייך קלוגע און... געזונטע און... א.א.וו.
טא מיינט דער יעניגער אז ביי די צובראכענע פון אונזער פאלק איז פארהאנדן נאר עלטערע צובראכענע מענטשן? אדער אפשר מיינט איר אז אין דעם קאטאגאריע זענען פארהאן נאר ערוואקסענע? אדער אפשר גאר מיינט איר אז פון די סארט זענען פארהאן נאר אזעלכע וואס מ'האט אויסגערופן אויף זיי איידערן געבורט חכם? ניין! מיר ווייסן - און מיר זעען - אז ליידער ליידער נעמט דער פראבלעם אריין אלע סארט עלטער און אלע סארט מענטשן צוגלייך יונגע ווי אלטע קלוגע ווי נ..., ווייל דאס, דער פראבלעם, זענען אויך פון די זאכן וואס מ'נעמט זיך נישט אליין...

די פילע באזוכערס דא טרעפט זיך יעדערער 'זיינס' גלייכן מיט וועם צו כאפן א גוט ווארט! און טאקע דאס איז די סיבה פון די גוטע אטמאספער אין די 'היימישע קרעטשמע'! ווייל דא געפונט זיך יעדער 'היימיש' ווייל יעדער טרעפט זיך זיינס גלייכן...!

זאגט דעם יעניגן, זאל זיך אביסל מער דרייען צווישן די טישלעך, וועט ער שוין אויך טרעפן דא זיינס גלייכן. א ביישפיל זעה איך, ער האט אפי' שוין געפונען עטוואס זיינס גלייכן, די 'נאטורליכע' באשרייבונגען מיט די אמעריקאנע פרעזידענטן זענען אים גראדע יא געפאלן. זאל ער זיך, ווי אלע באזוכערס דא, אויפזיכן זיינ'ס גלייכן און איבערלאזן זיין שמייכל צווישן די טישלעך פון די קרעטשמע.

פארשטאנען???

קרעמער;

די פאנגסט אן מיט באלד אותיות אז העי! די ווילסט שוין לאנג פרעגן די שאלה, און נאכדעם לאזטו דיך אריין און א גאנצע אריכות, צו פאר-ענטפערן פאר דעם סערוויס-מאן, יעצט שטעלט זיך די שאלה אויב די ווייסט די ענטפער דערויף, וואס הייסט אז די ווילסט עס שוין לאנג פרעגן?...

וואס איך טראכט אפשר איז אז די האסט געמאכט א דזשאוק ווען די האסט געשריבן אז די ווילסט עס שוין לאנג פרעגן, און אזוי קוקט טאקע אויס, ווייל ווען די פאנגסט אן צו ענטפערן, שרייבסטו "ערנסט גערעדט:".

אבער די פראבלעם איז נאר אז ס'קוקט מיר נישט אויס צו ערנסט... (ס'האט אפאר מאל אזאלכע דריי פינטעלעך... אנצוצייכענען אז דא דארף מען לאכן).

=====

בנוגע די סומאטאכע דא, עטס דארפט'ס מיר געבן צייט עטליסט ביז נאכן ברית, אפשר דעמאלטס וועל איך עפעס זאגן דערוועגן.

כבוד ר' שירעם נ"י, אדרבה. לאמיר זעהן וואס די קענסט. הייב אן שרייבען, ברענג ארויף א טעמע מאך א קאנווערסעישען. סתם קריטיקירען איז נישט אינטערסאנט ווייל אויב האלסטו נישט דערפון מיזטו דאך נישט לייענען.
אויב גראף וויל זיך אויסגעבען און אפשרייבען א גאנצער גליון פאנטאזיעס, צו חיים חיקל ניצט אויס זיין שיינע פענע צו אביסעל הומאר. איז די ברירה ביי די לייענער צו לייענען אדער פארלאזען דער אשכול און קליקען אויפען אנדערען. גלייך ווי די אידישע ליכט לייענער, יעדער האט א געשמאק און א אנדערע נושא. די פרויען לייענען נישט די דברי תורה און די מענער לייענען נישט די רעצעפטען פאר קארען פלעקס קיגעל.
קוק אויף די שקלא וטריא פון קרעמער און די שאלות פון די וואך ועוד ועוד.
די שרייבער דא זענען מער ווייניגער חשובע בטעמ'טע אינגעלייט וואס ווען זיי ווילען נעמען א פאזע פון די ארבייט זענען זיי דא צו פארברענגען מיט נישט אנגעשטרענגטע זאכען.
קינדער אין חדר גייען און הויף ביי לאנטש, בעלי בתים קומען דא אהער. מה כל הרעש אז מען שרייבט נישט טיעפע רעיונות?
קליינע שפילען זיך מיט שפילצייג, ערוואקסענע שפילען מיט שרייבען לייכטע שטיות.
אז א געוויסער שרייבער איז נישט געניג אינטעליגענט למע"כ, הברירה בידך ובעינך נישט צו קוקען זיינע געמויזעכץ.

אנטשולדיגט טאמער איינער האט זיך געפילט געטראפן פון מיינע ווערטער.

נאטורליך, איך טו דיך זייער שעצן בכלל, און בפרט פאר דיין הערליכע טאג-בוך, איך בין נישט דא אויסען אייך צו אטאקירן, ולא באתי רק להעיר.

אלעס גייט נאך מיט, מ'האט אויפגענומען א ראש הקהל, א דיין, ארענדאר וכו', אדרבה ס'הייבט אביסעל די מאראל דא.

אבער לעצטנס קוקט עפעס אויס ווי מ'האט שוין נישט וואס צוטין דא, מ'איז "נאר" ביזי א גאנצען טאג מיט דעם, די האלץ האקער רעדט צום וואסער טרעגער, און די ראש הקהל רעדט צום גראף, וחוזר חלילה.

נאכאמאל, אמאל אמאל איז עס זייער פיין, אבער נישט נאר דעס א גאנצען טאג.

יענטאאש, די שרייבסט אז די וועג האט ג'ארבעט ארויף צו ברענגן א שמייכל, איך זעה נישט וואס איז שלעכט מיט די אשכול פון קינדערישע זכרונות, אדער אפי' דיין אשכול ווי די פרעגסט וואסערע מין יענטאאש צו זיין אינדערהיים, צו אמאל האט איינער דא געהאט אן אשכול וועגן די סוגיא פון חיזוק אויף א הומאריטישע אופן, און מ'דארף אפי' נישט דערמאנען די טאג בוך פון נאטורליך. די אלע זאכן זענען גענוג צו מאכן מענטשן שמייכלן.

און נאכדעם איך האב חברים וואס שרייבן דא, וואס האבן מיר אויך געזאגט אז די לעצטע שטיק צייט איז עס צופיל, סאו איך בין נישט דער איינציגסטער, ס'נאר דא מענטשן וואס האבן מורא צו זאגן זייער הערות אין פאבליק. (מחמת איזה סיבה שהוא)

איך וויל נאכאמאל איבערבעטן יעדן איינעם וואס פילט זיך געטראפן פון מיינע ווערטער, איך מיין ח"ו קיינעם נישט וויי צו טין.