ווער קען מיין אידיש ?

דער אידיש איז א אייניגע שפראך וואס אלע היימישע רעדן. אבער דאך איז דא אידישע ווערטער וואס איז פארעקסטערט און פרעזענטליך ווערט געניצט נאר ביי עטליכע קרייזן, יעדע קרייז האט עטליכע ווערטער און אויסדריקן וואס ווערט געניצט נאר באזיי, די קרייזן ווערן אפגעטיילט איינער פון אנדערן לפי מוצאם די געגנטער פון וואו זיי שטאמען, ס'דא עטליכע ווערטער וואס מקען דאס הערן נאר ביי די הינגערישע און אזוי אויך עקסטערע ווערטער ביי די פוילישע א.א.וו.
מיין שפראך איז א צאברישע אידיש, ווי אנדערע רופן דאס אן 'צ'אלמעריש'.

דא וועל איך ארויף לייגן עטליכע ווערטער וואס איך מיין אזעס ווערט געניצט נאר ביי אונז.

איך וועל נישט אפטייטשן די ווערטער איך וועל האס לאז פאר אייך,

לאמיר טעקע זעהן אויב איר קענט צוטרעפן דעם ריכטינגן מיינוג צום ווארט.

1) טרעטיוואל.

2) בלוסקע.

3) דזאבע.

4) קופטעלעס.

5) בראנדזענע.

6) זייטונעס.

7) קאפוז.

8) פארסאל.

9) קארטאפל.

10) קאפילוטש.

11) פארוק.

12) קאדאמעס.

13) קווארט.

14) באראד.

15) קצקעוואל.

16) סאכטען.

17) באלקאן.

18) שלייקעס.

19) צוכעפאכע.

20) פאנטאפל.

האט הצלחה

קענסט שרייען פון היינט ביז מארגן "חי_וקים", ס,וועט דיר גארנישט העלפן...!!!

טשאלענט;

מיכאל'ס "יושקע" איז שוין ברייט באארבעט געווארן אמאל אויף "חדשות אנ"ש", גיי זוך עס אויף...

באלקאן = טאראסע

מען דערט דא פון אלע מיני אידישע ווערטער, קען מיר איינער אפשר זאגן וואס די ווארט יושקע מיינט???

מיכאל זינגט עס געמיטליך אויף זיין טעיפ.

***די טאטע מאכט א יושקע***

א קווארט איז א טעפל וואס מען וואשט זיך די הענט

חי וקים

א פראש אויף לשון הקודש איז צפרדע
א קווארט איז א סכום פון א מאס - מדה.
פארוואס זאגט איר נישט וואס זייטונעס מיינט?

אגרויסן יישר כוח פאר אלעם ,

פאר איך גיי דא אייך אויסלערענען מיין אידיש וועל איך קודם זאגן א פאר הערות אויף די תגובות דא,

1)א ווארט צו אביזערייהו.

לאמיך דיר צו צייכינען אוואו דו האסט צוגעטראפן און א וואו נישט.

2) בלוסקע. BLOUSE, ווערט גענוצט ביי אונז. ריכטיג
3) דזאבע. פראש. אמסארי איך ווייס נישט וואס מיינט פראש.
5) בראנדזענע. אייזן? קופער? ניין
8) פארסאל. שירעם? ריכטיג
9) קארטאפל. פאטעיטע ריכטיג
10) קאפילוטש. היט ריכטיג
11) פארוק. שייטל?
13) קווארט. ווערט גענוצט אויף וואס?
17) באלקאן. דאך ניין
18) שלייקעס. הויזנטרעגער
19) צוכעפאכע. טוירטל?
20) פאנטאפל. פאפוטשען שו אדא פאפוטשן?

לסיכום האסט צו געטראפן 7 (א חוץ פון די צוויי וואס איך ווייס נישט צו ביסט גערעכט) פון 20 ס'איז גוט.

________________

סאכדעס;

דו שרייבסט:
"היצט געוויסע וואס חי וקים קען נישט אין מיין אידיש".
יא יא סאכדעס, דיין אידיש און מיין איינגליש...!

יעצט לאמיך זעהן וואס דו טויגסט,

1) סיידוואק ריכטיג
12) שפילן? ניין
17) נישט דאך נאר פארטש ריכטיג

___________________

קרעמער;
What this 'טראטואר' ?

_________________

טאגליכט;

זייטונעס = OLIVES וואונדערבאר
__________________

זעראח;

אוי האסטו מיר לאכעדיגעמאכט

זעראח, איך מוז דיר זאגן ביסט א 'למדן', נישט אזא איך ווייס וואס א קליינער 'למדן', נאר א למדן מיט א ליינגער נון, און אזוי פאסט טאקע צו זיין פארט א חשובער דיין.

רבותי קומט וועט איר הערן דעם לאמדאנות שטיקל פונם דיין וויאזוי ער איז צוגעקומען צום מסקנה אז זייטונעס איז 'זית'נות' אין היברו,

אז מען זאגט ארויס פון מויל דעם ווארט זייטונעס הערט זיך אין דעם ווארט אקלאנג פון זית, איז ווייסן מיר שוין אז זייטונעס איז זית, אבער יעצט פרעגט זיך אקשיא אז ווען מען זאגט ארויס מיטן מויל דער ווארט זית הערט מען זאיס מיט א 'ס', אויב אזוי פון וואנט שטאמט דער 'ט' אינעם ווארט זיי'ט'ונעס?
דער תירוץ איז אז סי שטאמט פון היברו! אין היברו זאגטמען זית זאיט מיט א 'ט' .אזוי ווערט פארהענטפערט האט די שווערע קאשע.יא יא גאר א פיינער תירוץ.
אבער דאך איז שווער פון וועכער שוירעש קומט דער 'נ' וואס געפינט זיך אינעם ווארט זייטו'נ'עס? דרייט זיך אזוי ארום דער דיין פוןאיין זייט צום אנדער זייט און צוריק וחוזר חלילה מיט א געקנייטשטער שטערן טראכטנדיג אין פשט אינעם 'נ' פלוצלינג גיט זיך דער דיין א שטעל אפ מורמולט זיך אונטער הע פאשעט דאס איז דאך לשון רבוי א איינצעלע זאגט מען זאיט, אסאך זאגט מען זאיט'נות וכן מצינו מת'נות דור'נות מזו'נות, לשון ריבוי ענדעגט זיך מיט א 'נות' והכל בא בשלום על מקומו.

איי איי געוואלדיג...!!!

מיין מג"ש פלעגט זאגן: ''איר זענט טאפלט ניט גערכט,איין מאל ווייל איר זענט ניט גערעכט און נאך אמאל ווייל ס'איז ניט ריכטיג...''

אין היברו זאגט מען פאר א איינצעלע 'זית' פאר עטלאכע 'זיתים'
במיחלת כבוד קורתך אבער אין היברו איז נישטא אזא ווארט 'זיתנות'

איך האב פראבירט אויף צו זוכן א ווארט וואס ס'איז ענדליך צו זית'נות כלומר א ווארט וואס אייבט זיך אן מיט א 'ז' און ענדיגט זיך מיט א 'נות' איין איינציגע ווארט האב איך געטראפן, זו'נות, איך בין זיכער אז נישט דאס האסטו געמיינט ווייל נישט איך און נישט דו ווייסן וואס דאס ווארט מיינט.

_____________




קענסט שרייען פון היינט ביז מארגן "חי_וקים", ס,וועט דיר גארנישט העלפן...!!!

כֿיי וועקאַיאָמ/טאָגליכֿט

זיַיטונעס איז ניט קיין יידיש
דאָס איז דער ישראל-יידיש-שפראַך (העברעאיש)
זית'נות
אין דער יידישער שפראַך הייסט דאָס איַילבירט

זייטונעס

= OLIVES

סאכדעס;

סיידוואלק איז 'טראטואר' נישט 'טראטיוואל', כנלע"ד.

היצט געוויסע וואס חי וקים קען נישט אין מיין אידיש, דאס וואס אבזערווירער ווייסט אויך נישט, און וואו אויך געוויסע תיקונים אויף אבזערווירערס אידיש, וזה החלי:
1) סיידוואק
12) שפילן?
17) נישט דאך נאר פארטש
און מיט דעם בין איך פארטיג אויף דערווייל

קענסט שרייען חי וקים ס'עט דיר גארניקס העלפן

1) טרעטיוואל.
?
2) בלוסקע.
BLOUSE, ווערט גענוצט ביי אונז.
3) דזאבע.
פראש
4) קופטעלעס.
?
5) בראנדזענע.
אייזן? קופער?
6) זייטונעס.
?
7) קאפוז.
?
8) פארסאל.
שירעם?
9) קארטאפל.
פאטעיטע
10) קאפילוטש.
היט
11) פארוק.
שייטל?
12) קאדאמעס.
?
13) קווארט.
ווערט גענוצט
14) באראד.
?
15) קצקעוואל.
?
16) סאכטען.
?
17) באלקאן.
דאך
18) שלייקעס.
הויזנטרעגער
19) צוכעפאכע.
טוירטל?
20) פאנטאפל.
פאפוטשען