|
|
| נשלח ב-30/12/2005 00:31 |
 |
| |
וואספארא אידישע ווארט איז 'פאלעדיגע'?
אויך די כלל אז ביי איינע פון וואקאלן שרייבט מען 'ען' אנשטאט סתם 'ן' ווייס איך נישט אויב דאס איז גערעכט, ווייל למשל אז איך וויל שרייבן אזא זאץ "יענקל האט מיר געזאגט איך זאל דארט אהין גיין" וואלסטו מיר געזאגט אז איך דארף שרייבן "איך זאל דארט אהין גייען"? איך מיין אז עס קומט נישט אזוי און איך האב נאך קיינמאהל נישט געזעהן אזוי שרייבן, אלא מאי מוז מען זאגן אזוי ווי איך שוין געשריבן אינעם אשק\כ\ול (דאס ווייס איך נישט וויאזוי עס קומט אין אידיש  ) םון 'צום שיין פון די חנוכה ליכט' אז צומאהל קענען זיך די כללים טוישען אביסל, כנלע"ד,
|
|
|
|
| נשלח ב-30/12/2005 08:33 |
|
| |
טייערע בן הרחמן:
קודם כל אנטשולדיגט פאר די מיספארשטענדעניש. איך האב געמיינט צו שרייבן 'פאלגענדיגע'.
בנוגיע וואס דו האסט געפרעגט איבער 'גיין', האב איך קלאר אויסגעשמועסט אז דאס אלעס איז געזאגט געווארן ווען מען רעדט בלשון רבים. צ.ב.ש. 'אפאר מענטשען 'גייען' אין קרעטשמע'. אבער ווען מען רעדט בלשון יחיד לייגט מען קיינמאל נישט צו קיין 'ן'.
|
|
|
|
| נשלח ב-1/1/2006 10:34 |
|
| |
די ווערטער ענק און עטץ איז ריין אונגאריש-אידיש דעריבער איז נישט שייך צו פרעגן וואס איז די ריכטיגע וועג עס צו נוצן ווייל ס'איז נישטא א ריכטיגע וועג פאר דעם. ס'איז נישט אידיש! וועסט קיינמאל נישט הערן א פוילישן, רוסישן אדער רומענישן איד זאגן "עטץ" אדער "ענק". איר און אייך איז ריכטיג.
בנוגע "פאלגענדיג". קען זיין איינס פון די צוויי: אדער פון לשון פאלגזאם, געהארכזאם. א פאלגענדער קינד. אדער מלשון FOLLOWING, וואס מיינט די זאך וואס גייט קומען נאך די יעצטיגע זאך. "דער פאלגענדער רעדנער וועט זיין פלוני".
שלמה זלמן
|
|
|
|
| נשלח ב-1/1/2006 18:17 |
|
| |
שיין הויך,
אנטשולדיגט פארן מוטשענען אזויפיהל, אבער איך פארשטיי נאך אלס נישט.
וויאזוי דארף מען שרייבן ווען מען וויל שרייבן אזוי ווי דאס: איך האב זיי געזאגט זיי זאלן אהין 'גיין', קומט דאס אויך אהין 'גייען', און אויב דו וועסט מיר זאגן אז דאס הייסט א לשון יחיד ווייל איך האב אנגעהויבן מיט די ווערטער: 'איך' האב זיי געזאגט, דאן וואס וועט זיין ווען איך וויל שרייבן: זיי האבן מיר געהייסן איך זאל אהין 'גיין' אדער 'גייען', און אויב וועסטו נאך אלס טענה'ען אז דאס איז א לשון יחיד ווייל צום סוף רעד איך פון מיר אליין אז איך זאל אהין גיין און עס מוז זיין סיי דער אנהייב און סיי דער סוף מיט א לשון רבים, דאן וואס וועט זיין אויב וויל איך שרייבן: און זיי האבן אונז געזאגט אז מיר זאלן שוין אהין 'גיין', אדער 'גייען'? אלא מאי זעהט נאך אלס אויס אז צומאהל קומט עס סתם 'ן' און נישט 'ען' אפילו ביי לשון רבים, חוץ אויב מען קען מחלק זיין אז צום סוף פון א זאץ איז אנדערש (אזוי ווי עס איז דא צומאהל אין די תורה הקדושה לגבי נקודות און ווערטער אויסלייג - איך געדענק נישט יעצט אויסנווייניג קיין מראי מקומות) וואס דאס איז אבער נישט קיין מסתבר'דיגע כלל,
שוין, גאנץ א שיינע חנוכה פשט'ל ? הא? נישט אזוי?
 |
|
|
|
|
| נשלח ב-2/1/2006 00:16 |
|
| |
אוי, בן הרחמן:
דו ביזט דאך אזוי זיס!
קודם פרעגסטו מיר א קשיא, און איך ענטפער דיר אז דו האסט נישט פונקטליך דורכגעליינט וואס איך האב געשריבן, ווייל איך רעד פון יחיד בשעת דו רעדסט פון רבים.
דערנאך קומסטו מיר פרעגן פון 'לשון עבר', בשעת מיין גאנצע שמועס איז געווענדט אויף 'הווה', ווי איך האב עס קלאר ערווענט.
סיי-ווי-סיי, וואלסטו דאס אליין געדארפט כאפן, ווייל אויב וואלט מען ווען גערעדט פון 'עבר', וואס איז בכלל די אלע אופנים וואס איך שמועס אויס, ווען מען לייגט צו 'סט' אדער 'ט' אדער 'ן'? ביי 'עבר וועסטו דאס קיינמאל נישט הערן, אלא מאי, אז דער גאנצער שמועס איז נאר ביי 'הווה', אבער עבר האט גאר אנדערע כללים.
איך האף טאקע אין די קומענדיגע טעג אראפצוברענגען די כללים וואס איז נוגע 'עבר'.
איך האף אז דו האסט זיך נישט באליידיגט. אדרבה, אויב ביזטו נאכאלץ נישט קלאר, פרעג איבער. אפשר זענען פארהאן נאך אפאר ליינער וועלכע שעמען זיך איבערצופרעגן. אבער אויף דיר 'בן הרחמן' איז געזאגט געווארן דעם מאמר חז"ל 'לא הביישן מלמד', און דו וועסט צום סוף אנקומען.
דער עיקר: ווער נישט נתפעל, פרעג ווייטער ווען דו פארשטייסט נישט, איך וועל מיך זייער פרייען צו ענטפערן
תוקן על ידי - kraitchmer - 02/01/2006 7:49:35
|
|
|
|
|
| נשלח ב-2/1/2006 07:53 |
|
| |
לכבוד שלמה זלמן, און אלע אנדערע אידיש קענער;
וועלכע איז ריכטיג?
1. אנגעהויבן
2. אנגעפאנגן
==
וועלכע איז ריכטיג?
1. געענדיגט
2. געפארטיגט
|
|
|
|
|
| נשלח ב-2/1/2006 11:21 |
|
| |
קרעמער. ביידע איז ריכטיג. ס'איז נארמאל פאר א שפראך צו האבן א פאר ווערטער פאר די זעלבע זאך. די פוילישע פלעגן אויך זאגן פאר געענדיגט - געקאנטשעט.
שלמה זלמן
|
|
|
|
| נשלח ב-2/1/2006 11:54 |
|
| |
וועלכע איז ריכטיג?
1) צענליגער
2) צעהנליגער
3) צענדליגער
4) צעהנדליגער
* * *
1) ס'טייטש
2) ס'טייטשט
* * *
1) פרייליך
2) פריילעך
|
|
|
|
| נשלח ב-3/1/2006 05:12 |
|
| |
לא הביישן מלמד, גאנץ גוט געזאגט,
איך פלעג זיך טאקע וואונדערן אסאך מאהל אויף עטליכע מלמדים און מענטשן וואס האלטן זיך פאר זאך קענערס, ווי זיי פלעגן אויסלערנען כללים פאר אנדערע, בשעת ווען זיי דרייען זיך תיכף אויס אויף די אנדערע זייט און פרעגן פון אנדערע וואס צו טוהן, איז מיר אלס שווער געווען וויאזוי שעמט ער זיך נישט צו זיין א מלמד און אויסלערנען כללים פאר אנדערע?,
יעצט איז שוין אלעס פארענטפערט, ווייל
לא הביישן מלמד 
דער מלמד איז נישט קיין ביישן, וואלט ער ווען געווען א ביישן וואלט ער זיך אריינגעלייגט אין טאש אריין און נישט ארויסגעקוקט פון דארטן לעולם דוד.
|
|
|
|
| נשלח ב-3/1/2006 08:36 |
|
| |
הויך שיין.
A3
B1
C1
שלמה זלמן
|
|
|
|
| נשלח ב-3/1/2006 21:27 |
|
| |
שלמה זלמן;
יישר כח פאר די הילף וואס איר טיילט צי פאר אונז אלע תושבי הקרעטשמע. וויסן זאלט איר אז איר טוט מיט אונז א גמילת חסד של אמת, ושכרכם הרבה מאד.
בן הרחמן;
נאדיר איינס 
|
|
|
|
| נשלח ב-4/1/2006 03:00 |
|
| |
ליינענדיק אלע אייער ענטפערס, בנוגע די כללים, וואו מען שרייבט דאס ווארט "די" און וואו מען שרייבט דאס ווארט "דער", האב איך ארויסגענומען פון אייערע ווערטער:
דער = לשון זכר
די = לשון נקיבה
איך וועל זיך ערלויבן צו צולייגן א זאך וואס איר האט נישט אנגעמערקט. אפי' ביי א לשון זכר, אויב רעדט מען פון א "רבים", ווערט געטוישט דער אויסדריק פון "דער" צו "די"
למשל:
ל' יחיד = דער טיש
ל' רבים = די טישן
===
וואס איז בנוגע דער אויסדריק לאמיר/לאמיך?
מיר ווייסן אז דאס איז אן אויסדריק וואס ווערט גענוצט נאר ביים רעדן, ווי למשל:
לאמיר ארויסגיין אויף א שפאציר. לאמיר/לאמיך דיר מסביר זיין.
אבער ווי געזאגט, איז דאס נאר אין רעדנדיקער שפראך. וויאזוי קומט דאס אין שרייבן שפראך?
|
|
|
|
| נשלח ב-4/1/2006 03:15 |
|
| |
לאזט מיר אייך מסביר זיין די זאך / לאזן מיר זיך ארויס אויפן וועג.
|
|
|
|
| נשלח ב-4/1/2006 19:24 |
|
| |
SERVICE. לאמיר / לאמיך איז פארקירצט פון לאז מיר / לאז מיך. "מיר" איז די ריכטיג געשריבענע ווארט, "מיך" איז לכאורה פארגרייזט געווארן פון "איך".
קרעמער. ישר כח פאר דיין ווארימקייט.
שלמה זלמן
|
|
|
|
| נשלח ב-5/1/2006 09:40 |
|
| |
וואס מיינט דער ווארט 'אזש', ווען ניצט מען דאס?
|
|
|
|
|
