|
|
| נשלח ב-16/8/2005 19:44 |
 |
| |
מענטשעלע;
האסט פארגעסן:
3) היימישע שטותים...
|
|
|
|
| נשלח ב-16/8/2005 22:45 |
|
| |
פיל/פול/פיהל
פול מיינט אנגעפילט לדוגמא קרעמער אנאליזן זענען פול מיט געשמאקע אנעקטאדן,
פיהל מיינט אסאך לדוגמא פיהל רעדן ווייניג טוהן
פיל ווענדט זיך שוין וויאזוי מען וויל עס דאס ווערט עס
און פיל מיט א פינטל אין די פ' מיינט ווען איינער דארף נעמען פילן
אויך איז דא א אנדערע פיהל וואס איז א חלק פונעם ווארט געפיהל עס ווערט צומאהל גענוצט אהן די 'גע', לדוגמא איך פיהל נישט קיין שום טעם
|
|
|
|
| נשלח ב-17/8/2005 01:28 |
|
| |
בן הרחמן;
די פּיל וואס דו שרייבסט איז אן ענגלישע ווארט.
אין לשון הקודש מיינט די זעלבע ווארט: אן עלעפאנט!
אדער: א בונדל.
גיי ווייס.
|
|
|
|
|
| נשלח ב-18/8/2005 18:19 |
|
| |
אינטערסאנט אז קיינער פון די לומדים דא האט מיר נאכנישט מעורר געווען אויף מיין גראבן עמעראצישען טעות וואס שטייט דא שוין צוויי טעג ואין פוצה פה.
"פיל" מיינט אן עלעפאנט
א בונדעל איז "פול" מיט א וי"ו!
טעות לעולם חוזר.
|
|
|
|
| נשלח ב-15/9/2005 20:03 |
|
| |
קרעמער
איר זענט דאך אביסל באקאנט אין די כללים פונעם אידישן שפראך, טא זייטזשע אזוי גוט און העלפט מיר ארויס:
ווען ניצט מען א comma כזה: , און ווען ניצט מען כזה: ; ???
====
מעפיקל, שערקויעך.
תוקן על ידי - זארעכפעפער - 15/09/2005 20:13:34
|
|
|
|
| נשלח ב-15/9/2005 20:13 |
|
| |
comma!
|
|
|
|
| נשלח ב-15/9/2005 20:33 |
|
| |
ס'איז זייער שווער מסביר צו זיין בכתב. קענסט מיר אנרופן און איך וועל דיר פרובירן מסביר זיין...
אמת'דיג גערעדט: איך ווייס אויך נישט פונקטליך!
אבער בערך/עפעס אזוי פירן זיך שרייבערלעך, אז צווישן איין אטעם און דאס צווייטע, געט מען א ווארף אריין אזא שטרעכעלע, (המכונה תנא 'קמא'). און ווען מען וויל עפעס ארויסברענגן, שרייבט מען אזוי, צום ביישפיל: יא, די ביישפיל איז שוין געשריבן געווארן, די צוויי פינטעלעך איינס אויפן צווייטן (כידוע די מעשה פון ראפשיצער רב ואכמ"ל).
יעצט;
אה, דו האסט דאך געפרעגט ווען די 'קאמע' מיט די פינטעלע דערויף, דאס איז שוין אביסל פארלאנטערט.
שרייבערלעך; ווי איך. נוצען דאס ווען זיי שמעקט, און ווען דיר שמעקט נישט. גאנץ אינטערסאנט; אבער אין מיינע פאום'ס וועסטו באמערקן אז איך ווארף אויך אריין אזעלכע סחורה.
עס איז א זאך וואס איך קען נישט געהעריג מסביר זיין, און דערפאר רעד איך דא ווי א באבע. אבער איך האף איר כאפט מיין פינטל (פוינ"ט בלע"ז).
אגב; נאך א וועלט'ס טעות (באלאנגט אין אשכול: וועלט'ס טעותים): ווען מען שרייבט בלע"ז שרייבט מען אייביג שטרעכעלעך אינדערמיט. אבער באמת באלאנגט עס בכלל נישט אזוי! די ווארט איז: "בלעז". 'לעז' מיינט א פרעמדע שפראך וואס איז נישט לשון הקודש.
מיינע רבי'ס אין חדר פלעגן זאגען (מחמת חסרון ידיעה לכאורה) אז דאס איז ראשי תיבות פון "בלשון עם זר". אבער - במחילת כבודם הרמה - דאס איז א עם-הארצות גמור, און דאס ווארט איז 'בלעז' און שוין!
 |
|
|
|
|
| נשלח ב-15/9/2005 21:00 |
|
| |
איך וויל מוסיף זיין צו דעם אויבנדערמאנטן "שטרעכעלע" טעות, נאך איינס:
ודו"ק
די פינטעלעך אין ודו"ק האבן קיין שום באדייט לעניית דעתי.
|
|
|
|
| נשלח ב-15/9/2005 21:24 |
|
| |
מיין רבי פלעגט צו זאגן, אז 'ודו"ק' מאכט ווען די ווילסט קענסטו. ודו"ק
|
|
|
|
| נשלח ב-15/9/2005 21:28 |
|
| |
פון דעם ווייס איך אויך. אבער נישט צוליב דעם טעם האבן אלע מדפיסים און שרייבער פון אלע דורות געלייגט שטרעכעלעך אינעם ווארט.
א שטייגער ווי 'תיקו'. בעצם איז דאס א ווארט פאר זיך, עס מיינט "דא בלייבט עס שטיין", אזוי ווי תיקום. (אפותיקי= פה תהא קאי).
שפעטער האט מען ערפינדן (די ראשונים ואחרונים) אז דאס קען אויך זיין די ראשי תיבות פון ת'שבי י'תרץ ק'ושיות ו'איבעיות.
די זנבים (אזוי רופט מען די היינטיגע מחברים, די וואס זענען נאך די ראשונים, אחרונים, ואחרוני אחרונים) האבן שוין אויפגעטאן אז דאס איז גאר די ראשי תיבות פון: ת'רינקען י'ונגעלעך ק'אלטע ו'ואסער...
תוקן על ידי - קרעמער - 15/09/2005 21:29:25
|
|
|
|
| נשלח ב-15/9/2005 21:53 |
|
| |
קרעמער זיסע:
וואס טייטש ודוק אין פלעין אידיש?
מיין רבי האט געזאגט אז ס'איז די ראשי תיבות "ו'דייק ו'תמצא ק'ל"
ענליך צו וק"ל "וקל להבין"
|
|
|
|
| נשלח ב-17/9/2005 00:43 |
|
| |
צאן, ציין. ציינער?
איינס איז א צאן אסאך זענען ציין. ציינער איז גרייזיג. כד"א: "כ'וועל דיר אויסהאקן די ציין".
גאנצעטע, טשעפענען וכו': קינדעריש און גרייזיג. "גאנצע" און "טשעפען" איז גענוג געזאגט.
בוטסעס: דאס וואס מ'טראגט אין סקווער ווען ס'איז 102 די גראד אום שבת. אויך א קינדערישע טעות. BOOT איז איינס BOOTS איז 2 אדער מער, בוטסעס איז נישט קארעקט.
כ'האב נאך ביישפילן ועוד חזון למועד.
שלמה זלמן
|
|
|
|
| נשלח ב-17/9/2005 00:51 |
|
| |
פעדעקס; כ'מערק הערשט (אדער 'ערשט'?) יעצט דיין תגובה בנוגע 'ודוק'. קען זיין איר האט רעכט און עס איז יא א ראשי תיבות. אבער לעניית דעתי מיינט עס סתם 'זיי מדייק'.
|
|
|
|
| נשלח ב-18/9/2005 20:05 |
|
| |
מיין מיינונג אין "ודו"ק" איז פונקט ווי ביי בלעז. ס'איז אנגענומען צו שרייבן בלע"ז אזוי ווי א ראשי תיבות אז ס'זאל אויסמאכן "בלשון עם זר". ס'איז טאקע א שיינע פשט אבער ס'איז טאקע נאר א פשט'ל און נישט מער. לעז איז טייטש א פרעמדע שפראך: בצאת ישראל ממצרים בית יעקב מעם "לועז". דעריבער ווען ס'שטייט בלע"ז איז גענוג צו שרייבן בלעז אן די ראשי תיבות. "פרעסן בלעז"...
די זעלבע איז אויך מיט תיקו. תיקו איז א ווארט פאר זיך. ביי די אלע זאכן איז די ווארט געקומען פאר די ראשי תיבות און נישט פארקערט. ודוק, תיקו, בלעז. ודוק.
שלמה זלמן
|
|
|
|
| נשלח ב-18/9/2005 20:22 |
|
| |
זארעכפעפער,
קרעמער,
כ'בין שוין א צייט נישט דא געווען. א שאד; באמת א סך פארפאסט.
לעצם ענין - וועגן קאמעס, פינטלעך און "סעמי קאלאן" (כזה - ;. כ'ווייס נישט ווי מען זאגט עס אויף אידיש.)
ס'איז שווער אראפצוגעבן א פינקטליכן כלל, אבער דעם שמעק קען מען באקומען און מיט דער צייט באקומט מען א געפיל וואו צו שטעלן וואס.
אלזא. א פינטל ("פיריעד") צייכנט אפ די ענדע פון א זאץ ("סענטענס"). די אויפגאבע פון א זאץ איז אויסצודריקן א פולקאמען געדאנק. "איידער משה איז ארויסגעגאנגען" דערציילט א האלבע זאך און איז דערפאר נישט קיין זאץ. "איידער משה איז ארויסגעגאנגען האט ער געקישט די מזוזה," איז שוין א גאנצער געדאנק.
א "קאמע" איז געמאכט אריינצושטעלן אינמיטן א זאץ (דהיינו געדאנק), וואו דער המשך האט עטוואס ווייניגער שייכות מיט ביז יעצט ווי די ביז-יעצטיגע גרופע ווערטער, וליתן ריווח בין האלבע געדאנק ל'אנדערן האלבן געדאנק.
"איידער משה איז ארויסגעגאנגען פון שטוב, האט ער א קיש געגעבן די מזוזה." (כ'האב אריינגעשטעלט מער ווערטער אינעם זאץ פשוט צו בעסער ארויסברענגען די נקודה.)
אַר יו וויהט מי?
א "סעמי קאלאן" ניצט מען אין צוויי הויפט פעלער:
1) ביי א ליסטע פון זאכן. ביישפיל: "איידער משה איז ארויסגעגאנגען, האט ער זיך איינגעפאקט א ווארעמען, דיקן, וואלענעם מאנטל; אן עלעגאנטן, געשטרייפטן שאל; קאווע, מילך און צוקער, אא"וו.
2) ווען מען האט פאר זיך צוויי געדאנקען וואס יעדער איז באמת א דבר השלום פאר זיך, אבער האבן פארט מער שייכות איינער צום אנדערן ווי געווענליך. ביישפיל: "משה איז ארויסגעגאנגען פון שטוב. אהרן איז מיט אים מיטגעגאנגען." דער ערשטער זאץ דריקט באמת אויס א גאנצן געדאנק, און דאס זעלבע איז אמת פאר'ן צווייטן זאץ, און דערפאר קומט זיי ביידן א פינטל. נאר וואס דען? למעשה זענען די צוויי זאצן זייער ענג פארבינדן, און ס'איז אביסל שטארקער ווען עס ווערט געשריבן "משה איז ארויסגעגאנגען פון שטוב; אהרן איז מיט אים מיטגעגאנגען." (שטעלן א פינטל צווישן ביידן איז פונקט אזוי אויסגעהאלטן; אבער זיי אפטיילן מיט א "סעמי קאלאן" איז מער "עסטעטיש".)
תוקן על ידי - menchele - 18/09/2005 20:24:38
|
|
|
|
|
|
