~~~פראגע אויף פרשת וישב~~~

א גיטע וואך.

אזויווי איך זעה אז קרעמער איז נאכנישט דא,
וועל איך אנפאנגען מיט די פראגע פון די וואך.

(קרעמער, כ'האף אז די ביסט נישט ברוגז אויף מיר.)

אזויווי איך קען נישט קיין מדרשים און ראשונים {אנפאנג וואך זעכער נישט} וועל איך פרעגן פלעין א טייטש ווארט.

כיתה ג' רבי - פענסטער;

כלי מילת טייטשט: זיידן!

רש"י ברענגט אז דאס איז מלשון "כר/פס", וואס דער אבן עזרא (מגילת אסתר א', ו') שרייבט אז דאס איז "משי"="זייד".

קרעמער עט דיס פוינט יו אר מיסטעיקען.

דער ערוך טייטש מילת, וואהל. מיט כמו"כ מקורות אין חז"ל

רש"י טייטש קיינמאל נישט פסים = זיידן, עס איז גענומען פון ספה"ק פירוש ע"ט.


נאטורליך סארי פענסטער.

איך האב גראדע יא געמיינט אז דו ביסט א כיתה א' רבי.
ווער דען האט אזויפיל צייט אויב נישט א רבי אין חדר ..?


תוקן על ידי - משנה_למלך - 18/12/2005 5:39:02

קרעמער;

איך האב געשריבן כתה א' רבי ווייל אזוי האסטו געשריבן וז"ל: דו מיינסט אז איך פרעג פסוקים פון חומש, אדער אפענע רש"י'ס? איך בין נישט קיין כיתה אל"ף רבי... איך רעד דא מיט ערוואקסענע (?),עכ"ל.

משנה;

וואס פאלט דיר ביי אז איך האב אזויפיל צייט? איך האב בכלל נישט...

יעצט צוריק צום נושא.

קרעמער שרייבט: לעומת זה געפונען מיר אויף עטליכע פלעצער אז דאס מיינט "זייד", ווי רש"י ברענגט אז דאס איז מלשון "כרפס" וואס אין מגילת אסתר מיינט דאס "זייד" (כמבואר באבן עזרא שם).

ווער זאגט אז רש"י האלט אויך אזויווי די אבן עזרא, איבעראל ווי רש"י טייטשט אפ די ווארט מילת, זאגט ער וואל (שבועות ו' ע"ב, שבת נ"ד ע"א, יחזקאל כ"ז פסוק יח, און אזוי אויך און סנהדרין וכו')

ווייטער פון די מהר"י קרא וואס די ברענגסט צו, מוז אויך נישט זיין אז ער איז מחולק מיט די אפטייטש פון פסים = וואל, ער זאגט נאר אז מ'קען מאכן א מעיל דערפון (לויט ווי אזוי די האסט אפגלערנט די מהר"י קרא, וואס טייטש כתונת פסים? א העמד מעיל?)

די זעלבע איז אויך שייך צו זאגן לגבי די רשב"ם, תרגום יונתן, און תרגום ירושלמי.

==
אגב, אויף די רש"י און שבת דף י' ע"ב וואס די האסט נעכטן צוגעצייכנט, "פסים" איז מלשון "פס היד", אז אונטען פונעם ארבל - וואו די האנטפלאך קומט ארויס - האט ער געלייגט זייד, און נישט די גאנצע בגד איז געווען פון זיידן.

האב איך נאר געוואלט צולייגן אז רש"י זאגט עס דארט אויף די גמרא "לעולם אל ישנה אדם בנו בין הבנים שבשביל משקל שני סלעים מילת שנתן יעקב ליוסף וכו'.
אויף דעם זאגט רש"י קודם אז די שני סלעים איז לאוו דווקא (א גאנצע בגד וועגט מער ווי צוויי סלעים) און נאכדעם לייגט רש"י צו ובתלמידי רבינו יצחק הלוי מצאתי כתוב וכו' אז ס'איז נאר געווען אויפן פס היד.

פענסטער;

איך וועל דיר יעצט צייגן א רש"י וואס זאגט אז "מילת" מיינט א "מעיל", אבער פרעג נישט אז לויט דעם מיינט "כתונת פסים" א העמד העמד'ל, ווייל "מעיל" איז דער טייטש "א בעסער מלבוש"!

זעה אין רש"י (שבת י' ע"ב) "מילתא אלבושייהו יקירא", טייטשט רש"י אפ דאס ווארט "מילתא" = "מעיל"! אזוי ווי דער רשב"ם דא אין חומש, און דער מהר"י קרא אין יחזקאל.

==

יעצט וועל איך צוברענגן דעם ערוך'ס פשט (איך האב עס נישט געזען אין ספר הערוך, נאר אין הערוך על הש"ס שבת י' ע"ב):

דער ערוך (ערך 'מל' י"ד) שרייבט: מילתא אלבשיהו יקירא, צמרי ופשתי שמני ושקויי (הושע ב', ז') תרג' כסות "מילא" ובוץ משח. א"ב: שם אי נקרא 'מילת' בל"י ורומי, והיא קרובה למחוז איטליא, והיה שם צמר דק ונקי מאד וממנו עושים בגדים אשר יצא שמותם בכל הארץ.

קומט אויס גאר א נייע פשט, אז "מילת" איז גאר א נאמען פון א "אינזל" וואס דארטן פלעגט מען פראדוצירן א דינע ריינע וואל!

עס איז זייער מסתבר אז דאס איז דער אינזל "מאלטא" וואס געפונט זיך טאקע דרום פון איטאליע!!!

תוקן על ידי - קרעמער - 18/12/2005 22:44:44

איך מעג פרעגין פון א אנדערע ענין?

ווען איז לאה אמנו נפטר געווארן?

דער רמב"ן הק' זאגט אויף די ווערטער נשי אביו, אז כאטש פאריגע וואך רופט דע תורה אן בלהה וזלפה "שפחות" אבער דא וויבאלד רחל ולאה האבן שוין נישט געלעבט, רופט ער זיי שוין "נשי אביו".
רחל שטייט בפירוש פאריגע וואך אז זי איז נפטר געווארן, אבער ווי שטייט, און ווען איז לאה אוועק?

קרעמער'ל טייערע, אפשר זאגסטו מיר פון וואסארא שטאף די מעיל איז געמאכט, רש"י זאגט נישט דא אויפן פלאטץ, ונלמד סתום מן המפורש פון די אלע פלעצער ווי רש"י זאגט אז דאס איז וואל. און אזוי זאגט אויך די יעב"ץ אויפן פלאץ וז"ל בערך: הך מילתא הוא כלי מילת כדלקמן דף נ"ד שמכבנין אותו למילת.

דעם ערוך האב איך נישט געזען דערווייל מילא קען איך גארנישט זאגן אויף דעם, נאר איך זעה אז 'משנה למלך' האט אראפגעברענגט א ערוך וואס דארט טייטשט ער יא וואל, סאו העמיר ווארטן ביז ווען איך וועל זעהן דעם ערוך אינעווייניג.

דער סדר הדורות ברענגט (בשם דעם שלשלת הקבלה, ועוד) אז לאה איז געשטארבן כשהי' יוסף בן שבע עשרה שנה.
(אפשר וויל טאקע דאס דער רמב"ן מרמז זיין. פי', דער פסוק דערציילט אונז דאך דא אז יוסף איז געווען שבע עשרה שנה, און טאקע דעמאלט באותו תקופה איז לאה נפטר געווארן, דעריבער זענען זיי היצט - כשהי' יוסף בן שבע עשרה שנה - געווארן נשי אביו).

פארוואס ענטפערט קיינער נישט מיין שאלה?

איינסאטמאר:

קוק מיין פריערדיגע תגובה. איך מיין אז דאס איז א שטיקל תי' אויף דיין שאלה. נישט אזוי?

יישר כח, זעט אויס אז מיר האבן געפאוסט די זעלבע צייט

נאכאמאל יישר כח