~~~פראגע אויף פרשת וישב~~~

פענסטער;

איך האב גערעדט מיטן 'משנה-למלך' נאך זונטאג (אדער מוצאי שבת גאר), האט ער מיר געזאגט אז ער האט דעם ערוך נישט געזען יעצט, עס ליגט אים נאר אין קאפ אזוי, ממילא זיי נישט אזוי זיכער אז דו וועסט דעם ערוך טרעפן.

אגב, עטליכע ווערטער פון ערוך האב איך אויך צוגעברענגט אויבן, וואס דארט שטייט אז עס מיינט דאס אינזל מאלטא.

דער רמב"ן הק' אין פרשת תצוה זאגט אז כתונת פסים איז א מעיל שלובשים בני מלכים.

א קליינע קשיא, פארוואס האט בנימין נישט באקומען א כתונות פסים?

אייןסאטמאר:

איך פארשטיי נישט דיין פראגע, דער פסוק זאגט דאך דעם טעם, וישראל אהב את יוסף מכל בניו כי בן זקונים הוא לו.

איי פארוואס טאקע האט ער מער ליב געהאט יוסף ווי בנימין?. איז לויטן פשט פון רמב"ן, כי מנהג הזקנים שיקחו אחד מבניהם וכו' איז נישט קיין קשיא, ווייל ער האט זיך געדרייט תמיד נעבן יעקב, ווי דער רמב"ן זאגט דארט דאס לשון, נשען על ידו תמיד לא יפרד ממנו.

---
BTW, אין אנפאנג די בראשית סדרה'ס ערגעץ, האסטו געשטעלט א קשיא פונעם זוהר אויף וימת הרן על פני תרח אביו וכו'.
האסט מיך געלאזט הענגען מיט די קשיא, און גארנישט... איך ווארט נאך...
האסט אפשר געזען אדער געהערט עפעס א גוטן תי' דערויף?
איך בין מקבל א תי' פון דיינע חי' אויך...

דער דעת זקנים זאגט אז בנימין איז נאך געווען צו קליין, ער וואלט פארשמירט א שיינע קלייד.

בנוגע דעם זוהר, סארי איך האב פארגעסן, איך האב געזען א תירוץ איך געדענק נישט ווי אז די מעשה מיט קין'ס הארגענען תובל קין איז געווען נאך ווען הרן איז געשטארבן, אפילו עס שטייט שפעטער, אבער אין מוקדם.

אייןסאטמאר:

קודם שעקויעך פארן תי'.

וואו איז דער דעת זקנים?
דער תי' כשלעצמו איז ריכטיג, ווייל בנימין איז געווען אינגער פון יוסף בערך אכט-ניין יאר.

דער ספורנו ברענגט א טעם אויפן כתונת פסים פאר יוסף, ווייל, לאות שיהיה הוא המנהיג בבית ובשדה עיי"ש.

בנוגע דיין תי' אויפן זוהר, פארשטיי איך נישט.
די מעשה פון תובל קין איז דאך געווען פארן מבול, און הרן איז דאך געווען נאכן מבול?

אגב, פארוואס שטייט טאקע נישט אין די תורה די מעשה פון פטירת לאה, אזוי ווי ביי רחל?
(אפשר איז דאס געווען די כוונה פון דיין ערשטע קשיא?)

זרח;

דאס אז בנימין איז געווען צו אינג פאר אזא שיינע מלבוש, שטייט נישט אין דעת זקנים, נאר אין פירוש הרא"ש על התורה.

קרעמער גערעכט, עס שטייט אין רא"ש, אין מיין חומש (המאור) שטייט עס איינס לעבן אנדערן האב איך געמאכט א טעות.

זרח מיט דיר האב איך אויך געמאכט א טעות, דער תירוץ אויפ'ן זוה"ק איז אז ער רעדט נאר פון נאכ'ן מבול, ווערט קשה םון ארפכשד וואס פון די חשבון השנים איז ער געשטארבן פאר זיין טאט'ן, אויף דעם איז די תירוץ אז ווען מ' וועט אויסרעכענען קומט אויס אז ארפכשד איז געשטארבן נאך הרן.

אין טעות אחר טעות אלא למעט.

איין......;

"המאור" איז נישט נאר דיין חומש, ס'איז אויך מיין.

שקויעך אייןסאטמאר און קרעמער פאר די מ"מ.

אייסאטמאר:
דיין תי' אויפן זוה"ק שטימט, ווייל לויט די חשבון השנים איז טאקע ארפכשד געשטארבן בשנת ב' אלפים צ"ו, און די מעשה מיט הרן איז געווען בשנת אלף תתקצ"ח, דאס הייסט מיט אן אכט-און-ניינציג יא פריער.
באמת א שקויעך נהנתי.

בנוגע מיין אגב'דיגע שאלה, פארוואס די תורה פארציילט נישט פטירת לאה.
וויל איך אגב'דיג מעיר זיין א זאך, און איך וואלט הנאה געהאט צו הערן עפעס א גוטן תירוץ.

בפ' וישלח ווי דער פסוק פארציילט אונז וועגן די פטירה פון דבורה מינקת רבקה, זאגט דארט רש"י וזל"ק: נתבשר שם באבל שני, שהוגד לו על אמו שמתה וכו', ולפי שהעלימו את יום מותה שלא יקללו הבריות כרס שיצא ממנו עשו, אף הכתוב לא פרסמה.

פי', אז וועגן דעם דערציילט אונז נישט די תורה וועגן פטירת רבקה, ווייל דער עצם פטירת רבקה האט מען מעלים געווען, כדי נישט אויפצוברענגן ביי מענטשן די זכרונות פון רבקה'ן, ווי דער שטייגער איז ביי א מענטש וואס שטארבט אז מען הויבט אן אויפברענגען די גאנצע ביאגראפיע פונעם נפטר, ווייל אז מענטשן וועלן אנהויבן רעדן פון רבקה'ן, וועלן זיי זיך באלד אויך דערמאנען אז זי האט אזא קינד ווי עשו און מען וועט איר אנהויבן שעלטן, און דעריבער מהאי טעמא האט דאס דער פסוק אויך נישט געוואלט אראפרענגען.

ביי לאה איז דאך לכאורה נישט שייך געווען דער חשש, טא אויב אזוי פארוואס איז דאס דער פסוק נישט מזכיר?


(לויטן רמב"ן דארט איז נישט אזוי שווער די קשיא, ווייל דער רמב"ן דארט נאך וואס ער ברענגט אראפ רש"י'ס פשט זאגט ער וזל"ק: והנה גם לאה לא יזכיר, אבל הכוונה להם מפני שהזכיר המיתה ברמז ותלה הדבר במניקתה, וכיון שדבר בה למה הסתיר הענין ולא גלהו?

פי' דער רמב"ן איז מחולק מיט רש"י, און ער מאכט א הקדמה, אז באמת דארף דער פסוק אינגאנצן נישט דערמאנען די פטירה פון רבקה, והא ראי' ווייל פטירת לאה שטייט אויך נישט, די קשיא שטעלט זיך נאר אז רש"י זאגט אז דער פסוק דערמאנט דאס יא, נאר ברמז, טא אויב אזוי ווערט שווער אויב שוין יא דערמאנען פארוואס נאר ברמז? פארוואס נישט געהעריג בגלוי?
ועיי"ש מ"ש עוד על רש"י ומה שמתרץ לדרכו.

לפי"ז ווערט אבער צוריק שווער. ווייל אויב איך וועל זאגן אז דארט ווי די תורה דערמאנט דאס ברמז מיז איך שוין דערנאך פארשטיין פארוואס טאקע די תורה פארציילט דאס נישט געהערעג, טא אויב אזוי שטימט נישט מיינע אויבנדערמאנטע ווערטער, אז אפשר וויל דער רמב"ן דא, בפ' וישב, מיט די ווערטער: ויתכן כי בחיי רחל ולאה יקרא אותן שפחות ופלגשים ועתה מתו ולקחם לנשים, מרמז זיין פטירת לאה כנ"ל.
ווייל אויב זאל דאס ווען זיין ריכטיג, פארוואס דעמאלט דערמאנט דאס טאקע נאר די תורה ברמז?
אלא מאי שטימט נישט מיין קרעפל תורה...)

דער רמב"ן זאגט נישט דא אז די תורה וויל מרמז זיין מיתת לאה, והא ראי' ער זאגט רחל ולאה, און רחל דארף ער זיכער נישט דערמאנען, ער זאגט נאר אז די מציאות איז געווען אז רחל ולאה האבן שוין נישט געלעבט וועגן דעם ריפט ער זיי נשי אביו.

כנעלנ"ד